Strona · s. 3strona oryginału ↗
języka ukraińskiego, historii i kultury
Слово Просвіти, №43 за 2017 рік
Zapisz się na „Tajny XX wieka” według „Katalogu prasy rosyjskiej… indeks subskrypcyjny 99382”.
Oto tak – czysto rosyjskie, hybrydowego typu wydawnictwo bez należytych danych wydawniczych zalało przestrzeń informacyjną i kulturową Ukrainy. I to w czasie, gdy w samej Rosji wszystko, co ukraińskie, jest brutalnie prześladowane: jedyna ukraińska biblioteka w Moskwie doświadcza ciągłych represji, ukraińskie gimnazja i szkoły na Krymie są zamknięte, ukraińskie książki zakazane, za samo ukraińskie słowo w Rosji biją. Cóż za kontrast!
Nie będziemy analizować wszystkich materiałów rosyjskojęzycznych czasopism o tematyce historycznej – są one na jedno kopyto. Można w nich znaleźć niemało historycznych ciekawostek z całego świata, ale na pierwszym miejscu jest historia Rosji i Związku Radzieckiego. Wśród wybitnych postaci Rosji wiodące miejsce zajmuje Stalin, jego pozytywny wizerunek obecny jest w większości numerów. Najkrwawszego kata narodu ukraińskiego, organizatora Hołodomoru lat 1932—1933, który odebrał życie ponad 10 milionom Ukraińców, sławi się nieustannie. To znaczy, czytelnika zombuje się pozytywnością postaci krwawego tyrana. Imperium radzieckie, które odebrało życie milionom Ukraińców, w rosyjskojęzycznych czasopismach przedstawiane jest nie inaczej jak „wielki kraj”. Nawet artykuł o tak zwanych darmozjadach nazywa się „Pasożyty wielkiego kraju”. Opublikowano także artykuł pod tytułem „Jak Chruszczow „powiększał” Ukrainę”. To o „podarowanym” Krymie. Czyli rosyjskojęzyczne czasopisma na Ukrainie otwarcie propagują bzdury, które w Rosji produkują Putin, Żyrinowski, Dugin, Kisielow i im podobni.
Oczywiście, że w rosyjskojęzycznych czasopismach historia Rosji dominuje, na Ukrainie przedstawiana jest niemal jako bliska Ukraińcom. O samej Ukrainie materiały, jeśli rzadko się trafiają, mają otwarcie wrogą, antyukraińską specyfikę. Na przykład jednego z najsławniejszych synów Ukrainy, Iwana Mazepę, tutaj niechybnie malują czarnymi farbami. Do tej pory nie mogą się uspokoić. Nie mogą wybaczyć tak zwanej „zdrady” łotrowi Piotrowi. W ciemnych barwach przedstawiono także postać sławnego ukraińskiego hetmana Piotra Sahajdacznego – czy nie dlatego, że w 1618 roku dowodzone przez niego ukraińskie wojsko szturmowało umocnienia Moskwy?
I jeszcze taka osobliwość – wszyscy rosyjscy bohaterowie publikacji mają pozytywne naświetlenie (Lenin, Stalin, Żukow, Putin, Budionny, Woroszyłow, Kotowski, Pawlik Morozow (!) i in.), a ukraińscy – skrajnie negatywne – P. Sahajdaczny, I. Mazepa, S. Bandera, S. Petlura, M. Hruszewski.
Potępiają tak zwanych kułaków, którzy stali na przeszkodzie władzy radzieckiej w kolektywizacji rolnictwa oraz hamowali industrializację kraju. I to piszą w naszych czasach! Mimowolnie ukraiński czytelnik otrzymuje przekazy dotyczące konieczności walki dobrej władzy radzieckiej ze złymi kułakami, a w konsekwencji skłania się do usprawiedliwiania komunistycznych represji wobec ukraińskich zamożnych chłopów, rodzi to wątpliwość co do przyczyn i skutków samego Hołodomoru, urządzonego na żyznej Ukrainie przez moskiewską władzę komunistyczną.
Przy okazji, o Hołodomorach lat 1921—1923, 1932—1933, 1946—1947 na Ukrainie rosyjskie hybrydowe wydawnictwa nie piszą nic. Żadnego potępienia!
Cel rosyjskiej propagandy i hybrydowej agresji na polach ukraińskiej kultury i historii jest oczywisty – wpływać na kształtowanie potrzebnego Moskwie światopoglądu Ukraińca. Cotygodniowe wrzucanie do kiosków z gazetami na Ukrainie setek tysięcy rosyjskojęzycznych wydawnictw historyczno-kulturalnych nie może nie pozostawić skutków.
Rosyjskie czasopisma o kierunku historyczno-kulturalnym są niezwykle tanie (3—5 hrywien), a dlatego dostępne szerokim kręgom czytelników, którzy pragną uzupełnić swoją wiedzę z historii. Wśród nich, bez wątpienia, są nauczyciele historii. Rachubę politologów nietrudno zrozumieć – przez czytelnika hybrydowej produkcji wpływać także na tych, którzy się z nim komunikują, czyli na jego otoczenie – krewnych, znajomych, uczniów, kiedy czytelnik jest nauczycielem. Oprócz tego, długotrwałe zombowanie pewnymi faktami historycznymi odkłada się w świadomości, przyswaja się, a z czasem kształtuje w głowie czytelnika jako jego własna opinia.
Najstraszniejsze jest to, że Ukraińcom chytrze narzuca się obcą i wrogą ideologię, ideologię odwiecznego wroga i ciemiężyciela Ukrainy – Rosji, która w latach 2014—2017 zademonstrowała całemu światu swoją prawdziwą agresywną istotę, co dobrze widać na przykładach aneksji Krymu i wojny w Donbasie, ciągłej wywrotowej pracy przeciwko ukraińskiej państwowości i wszystkiemu, co ukraińskie.
W hybrydowo-agresywnych publikacjach Rosja i wszystko, co rosyjskie, jest wywyższane, Europa i to, co europejskie – poniżane, a ukraińskie – dyskredytowane. Ukraińcom narzuca się myśl: Rosja – przyjaciel, a Europa – wróg.
Sam fakt ciągłej obecności w przestrzeniach informacyjnej i kulturowej Ukrainy rosyjskich (czyli wydanych bezpośrednio w Rosji) oraz rosyjskojęzycznych (wydanych w zbyt demokratycznej Ukrainie) wydawnictw o kierunku historyczno-kulturalnym jest jaskrawym świadectwem tego, jak rosyjska propaganda, w pełnej zgodności z „Doktryną Wojenną Federacji Rosyjskiej”, otwarcie realizuje głęboko zaplanowaną informacyjną agresję hybrydową przeciwko Ukrainie.
Bezsprzecznie mamy do czynienia ze starannie przemyślaną, dobrze zorganizowaną i finansowo zabezpieczoną ideologiczno-wywrotową działalnością rosyjskich służb specjalnych na Ukrainie. Nie reagować na to bezpośrednie zagrożenie dla interesów narodowych Ukrainy jest niedopuszczalne.
Rosyjskojęzyczne czasopisma propagują na Ukrainie wielkorosyjską szowinistyczną wizję historii Rosji i ZSRR, wizję Putina. Co więcej, historia Rosji i ZSRR przedstawiana jest Ukraińcom jako rzekomo „nasza wspólna historia”. Ale i to jeszcze nie wszystko – ze stron rosyjskojęzycznych czasopism o profilu historycznym płyną antyukraińskie, antypaństwowe i jawnie separatystyczne tezy.
Hybrydowa prowokacja rozłączenia. Rosyjscy neoimperialiści i apologeci wojny hybrydowej wzięli na uzbrojenie znaną starorzymską zasadę „dziel i rządź”; z powodzeniem stosują ją w dzisiejszych ukraińskich realiach. Jak to się robi ze stron czasopisma „Zagadki istorii”, zademonstrujemy na przykładzie numeru 32, który zalał kioski z gazetami na Ukrainie w sierpniu tego roku.
Na stronie tytułowej tygodnika przyciąga uwagę wielki nagłówek: „Jak Poleszucy walczyli z Polakami?”. Krzykliwy tytuł wywołuje zainteresowanie, jednak w czasopiśmie czytelnik nie znajdzie ani jednej publikacji, która odpowiadałaby na pytanie, które redakcja wyniosła na okładkę swojego wydawnictwa. Po co więc wynieśli?
Ale czasopismo o Poleszukach nie zapomniało – poświęcono im jawnie hybrydowo-separatystyczny artykuł Jewhena Jarowego „Etnos, który nie stał się narodem. Dlaczego gospodarze Polesia nie dążą do narodowej niepodległości?”. Sam nagłówek wskazuje, skąd nogi wyrastają.
Artykuł zaczyna się od tego, że Polesie jest unikalnym regionem z jednolitym organizmem biosferycznym, którego nie zdołała podzielić nawet granica między Ukrainą, Białorusią i Rosją.
Autor dokonuje fantastycznego odkrycia — okazuje się, że pytanie o przynależność etniczną mieszkańców tego regionu — Poleszuków — jest „otwarte do tej pory”. J. Jarowy przekonuje ukraińskiego czytelnika, że Poleszucy to „osobny etnos — trwała wspólnota ludzi, połączonych wspólną historią, folklorem, obyczajami, cechami fizycznymi i kulturowymi”. Okazuje się, że Poleszucy mają swój własny, odrębny język, który różni się zarówno od białoruskiego, jak i ukraińskiego. Autor ubolewa, że Poleszucy, których jest ponad 3 miliony, odmówili „swojej przynależności etnicznej”, dlatego „oficjalnego statusu osobnego etnosu nikt im tak i nie uznał”. Aby naprawić tak przykrą dla wielkorosyjskich neoimperialistów i szowinistów sytuację, Ukraińcom zaproponowano kolejny hybrydowy plan. Jego istota wynika z konstatacji J. Jarowego, który stwierdza: „Współcześni Poleszucy, podzieleni przez co najmniej cztery państwa, nie mają swoich jasnych założeń wartościowych oraz wpływowych struktur organizacyjnych, które połączyłyby ich w jednolity organizm etniczny”. Hybrydowy manifest czasopisma „Zagadki istorii” jest całkiem zrozumiały — Poleszukom trzeba nadać „założenia wartościowe” i stworzyć w ich środowisku „wpływowe struktury organizacyjne” dla ich zjednoczenia w „jednolitym organizmie etnicznym”, oczywiście odrębnym od reszty narodu ukraińskiego, a do tego na terytoriach Ukrainy, Białorusi, obwodu briańskiego Rosji oraz w poszczególnych rejonach wschodniej Polski. Póki co ta rosyjska agresywno-hybrydowa mrzonka jest wyraźnie utrwalona i opublikowana jedynie jako teoria, ale za nią niechybnie pójdzie praktyka. Putiniści w tym nurcie mają bardzo duże doświadczenie — warto choćby wspomnieć o podobnych hybrydowo-etnicznych projektach Rusinów na Zakarpaciu oraz tak zwanego osobnego narodu kozackiego na południu Ukrainy. Zakarpacie już od dłuższego czasu znajduje się w centrum uwagi rosyjskich służb specjalnych, które działają tutaj pod maską różnorodnych fundacji charytatywnych „Russkij mir”, „Russkaja premija”, „Russkij fond sodiejstwija naukie i obrazowaniju”. Wszystkie one zajmują się troską o uznanie Rusinów Zakarpacia za osobny naród z osobnym językiem — czwartym wśród wschodnich Słowian. W tym celu hojnie finansują organizacje rusińskie, przeprowadzają konferencje naukowe, wydają książki, wypłacają sowite honoraria. Rosyjskie służby specjalne na Zakarpaciu działają już od dawna, starają się na wszelkie sposoby stymulować ruch Rusinów w ramach tak zwanego „russkogo mira”, wyszukują zdrajców, werbują agentów, opłacają najemników, ale bardzo przeszkadza im główny problem — brak samego narodu rusińskiego. Teraz ci hybrydowi agresorzy wzięli się jeszcze za Poleszuków na północy Ukrainy oraz za Kozaków na jej południu. Według hybrydowej wersji o Kozakach, którą ostatnio zintensyfikowanie forsują rosyjskie służby specjalne w obwodach zaporoskim, dniepropetrowskim, mikołajowskim, chersońskim i odeskim — rdzennym narodem tych ziem są Kozacy; zamieszkują oni teraz południe Ukrainy, obwód rostowski i Kraj Krasnodarski Federacji Rosyjskiej. To całkiem osobny naród kozacki, który trzeba zjednoczyć. Oczywiście w jednym państwie; chodzi o zjednoczenie „narodu kozackiego” Małorosji z „narodem kozackim” Rosji. Nie ma żadnej wątpliwości co do tego, że rosyjska propaganda osobnych etnosów Kozaków, Poleszuków i Rusinów to metody działalności wywrotowej, skierowane przeciwko Państwu Ukraińskiemu. Metody te całkowicie współgrają z doktryną wojenną Federacji Rosyjskiej i mają wszystkie cechy agresji hybrydowej. Chodzi o próby celowego rozłamu narodu ukraińskiego na osobne, samodzielne etnosy: Poleszuków, Kozaków, Rusinów, Bojków, Łemków, Hucułów. Rozbiwszy naród ukraiński, łatwiej go po kawałku przeciągnąć do „russkogo mira”, podporządkować władzy moskiewskiej, odnowić imperium w celu późniejszego przesiedlenia łatwowiernych Poleszuków, Rusinów, Kozaków na bezkresne przestrzenie słabo zaludnionej Syberii i słabo zaludnionego północno-wschodniego Chin (obecnie rosyjski Daleki Wschód). Rosja pragnie „zebrać” ziemie byłego ZSRR i carskiego imperium. Aby to osiągnąć, trzeba poróżnić i rozdzielić narody. Jak to się robi na Ukrainie? Za pomocą prowokacji, politycznych marionetek, piątej kolumny i oczywiście — Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej. Mimo że agresja hybrydowa przeciwko narodowi ukraińskiemu prowadzona jest otwarcie i jawnie, na Ukrainie tym niebezpiecznym zjawiskom nie nadaje się należytej oceny państwowej i nie stawia się państwowego oporu. Sfera, którą wyżej poruszyliśmy, należy do przestrzeni kulturowej Ukrainy. Za nią powinno odpowiadać Ministerstwo Kultury Ukrainy. A teraz spójrzmy, jak radzi sobie z takimi wyzwaniami. Po co Ukrainie ministerstwo bez kultury? Do niedawna Ministerstwo Kultury Ukrainy występowało jako założyciel siedmiu ukraińskich wydawnictw kulturoznawczych, a mianowicie pięciu pełnokolorowych czasopism: „Ukraińska kultura”, „Pamjatky Ukrajiny: istorija ta kultura”, „Ukraiński teatr”, „Muzyka”, „Teatralno-koncertnyj Kyjiw” oraz dwóch pełnokolorowych gazet: „Kultura i żyttia” i „Krymska switłycia”. Wszystkie one ukazywały się w nakładach znikomych dla Ukrainy (do 1 tysiąca egzemplarzy każde czasopismo i do 3—5 tysięcy gazety). I chociaż sieć biblioteczna Ukrainy podlega Ministerstwu Kultury Ukrainy — nie otrzymywała ona (z wyjątkiem bibliotek obwodowych) wydawnictw swojego własnego ministerstwa! To znaczy, że w bibliotekach rejonowych i miejskich, nie mówiąc już o wiejskich, czytelnicy nie widzieli ukraińskich wydawnictw kulturoznawczych i o ich istnieniu często nawet nie wiedzieli. Oto taka działalność ministerstwa. I to w czasie, gdy biblioteki rejonowe, a nawet wiejskie, jakimś cudem otrzymują rosyjskojęzyczne wydawnictwa kulturoznawcze, w szczególności czasopismo „Zagadki istorii”! Tak, to samo, które szkalowało ukraińskich hetmanów P. Sahajdacznego, I. Mazepę, sławiło katów narodu ukraińskiego Stalina, Lenina, wszystko co rosyjskie i sowieckie oraz otwarcie głosiło ideę separatyzmu Poleszuków już w 2017 roku! Ale to jeszcze nie wszystko. Oto co pisała gazeta „Deń” w numerze z 28 lipca 2015 roku: „Zatem powstała dziwna sytuacja, kiedy gazety i czasopisma, które przez wszystkie czasy rozwijały się, miały różne okresy, lepsze czy gorsze, ale ukazywały się, — w „nowym” ukraińskim państwie nikomu nie są potrzebne. Minkult, zdaje się, postanowił działać zgodnie z zasadą: „Ja cię zrodziłem, ja cię i zabiję”! Jednak do „narodzin” ma on pośredni związek — na przykład czasopismo „Muzyka” ma 92 lata, „Teatralno-koncertnyj Kyjiw” — 79, „Ukraiński teatr” założono w 1917 roku… Ale jeśli sytuacja się nie zmieni, podnieść się nie z kolan — z ziemi — będzie trudno. Jak retorycznie zapytał na koniec Ihor Hyrycz, „jeśli 40-milionowy naród nie będzie miał czasopisma o teatrze i muzyce, po co wtedy istnieje Ministerstwo Kultury?”
Podkreślę! Pisała o tym gazeta „Deń” 28 lipca 2015 roku! Jednak od tego czasu niewiele zmieniło się w stosunku Ministerstwa Kultury Ukrainy do wydawnictw kulturoznawczych, które samo zresztą wydaje. Wsparcie finansowe ze strony Ministerstwa dla Przedsiębiorstwa Państwowego „Narodowe Wydawnictwo Gazetowo-Czasopismowe” jest niewystarczające, w rezultacie czego i tak nędzne wynagrodzenia są stale opóźniane, wypłacane w częściach po 800-1000 hrywien miesięcznie. Nie żartuję — właśnie w takich kwotach otrzymywali pensje dziennikarze latem 2017 roku! Ministerstwo radziło im, aby sami zarabiali pieniądze! O tak ważnym dla dziennikarzy czynniku, jak honoraria, wszyscy już zapomnieli. Niewypłacanie pensji prowadzi do utraty najlepszych specjalistów, protestów dziennikarzy, którzy w marcu 2017 roku wyszli z plakatami i transparentami pod ściany Gabinetu Ministrów Ukrainy. W jakim kraju jest to możliwe, aby dziennikarze gazet i czasopism kulturoznawczych protestowali przeciwko działaniom urzędników Ministerstwa Kultury? Na Ukrainie — to nasza bolesna, codzienna rzeczywistość, za którą musimy być wdzięczni przede wszystkim Ministerstwu Kultury oraz osobiście ministrowi J. Niszczukowi. Ciąg dalszy nastąpi.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
