Strona · s. 9strona oryginału ↗
“Ми сьогодні переживаємо дуже
Слово Просвіти, №43 за 2021 рік
ale jednocześnie istnieje jeszcze wiedza prawdopodobna, która motywuje naukowca do uzyskania pełniejszej i prawdziwszej wiedzy. Na poziomie teoretycznego uogólnienia wiedza naukowa wymaga nieustannego samooczyszczenia, “sterylizacji” od wpływu pseudonaukowych ideologii, metafizyki, upolitycznionych systemów filozoficznych itp. Takie podejście Wernadskiego do logiki i metodologii poznania naukowego dawało mu argumenty, by nazwać siebie “filozoficznym sceptykiem”, który pragnie pozbyć się sztywnego dyktatu nienaukowych ideologii, polityki, a przede wszystkim marksizmu. konstytucyjno-demokratycznej partii), interesował się i przejmował rozumieniem procesów budowy ustroju państwowego na Ukrainie13. Mimo zaangażowania w działalność partii kadetów, uczony zaraz po wybraniu go w 1919 r. na prezesa Ukraińskiej Akademii Nauk wystąpił z szeregów tej partii z przekonania, że naukowiec nie ma prawa w swojej działalności kierować się wąsko partyjnymi sympatiami czy antypatiami. Odrzucając każdą formę przemocy społecznej, pozostawał sympatykiem demokracji, występował w obronie swobód obywatelskich, wolności słowa i myślenia itp. Znana była jego teza o niemoralności prowadzenia walki politycznej dla samej walki, co jest przejawem samobójstwa w ludzkiej wspólnocie. Społecznej zemście, grabieży, żądzy zysku należy przeciwstawić algorytmy działań i czynów myślenia noosferycznego (wcielenie zasady koewolucji) i jednocześnie zapewnić prawdziwe interpersonalne porozumienie jako wyraz wolności osobistej na rzecz kosmicznej jedności i miłości. Ostatnie lata życia akademik W. I. Wernadski spędził w Moskwie. Podczas II wojny światowej w latach 1941–1943 przebywał z rodziną w ewakuacji (sanatorium AN ZSRR w Kazachstanie), skąd powrócił do Moskwy w sierpniu 1943 r. Na swoje 80-lecie otrzymał Nagrodę Stalinowską “za wieloletnie wybitne osiągnięcia w dziedzinie nauki i techniki”, której ekwiwalent pieniężny Wernadski przekazał na Fundusz Obrony oraz na potrzeby członków rodzin represjonowanych i poległych współpracowników. Literatura 1. Tutaj i dalej prace W. Wernadskiego cytowane są za: Chronika 2000. Ukraiński almanach kulturologiczny. Wydanie 57–58. Wołodymyr Wernadski. – K.: Fundusz wspierania rozwoju sztuki, 2004. – 824 s. 2. Tamże. – S. 487. 3. Tamże. – S. 487. 4. Tamże. – S. 492. 5. Termin “noosfera” (od greckiego “noos” – rozum, “sphaira” – kula/warstwa) w nowszej filozofii zyskuje popularność pod koniec lat 20. XX w. dzięki pracom francuskich uczonych P. Teilharda de Chardin oraz E. Le Roya. Istnieją wszelkie podstawy, by twierdzić, że pojęcie noosfery uformowało się u nich pod wpływem kontaktów z Wernadskim, który w tamtym czasie wykładał na Sorbonie. 6. Tamże. – S. 492. 7. Tamże. – S. 493. 8. Tamże. – S. 494. odpowiedzialny przełom w światopoglądzie naukowym. Po raz pierwszy do światopoglądu naukowego mają wejść zjawiska życia i m[ożliwe], że zbliżamy się do osłabienia tej sprzeczności, którą obserwuje się między naukowym wyobrażeniem o kosmosie a filozoficznym lub religijnym jego pojmowaniem. Przecież obecnie wszystko, co drogie dla ludzkości, nie znajduje w nim – w naukowym obrazie kosmosu – miejsca” (Z listu W. I. Wernadskiego do P. O. Florenskiego, 13 października 1929 r.)10.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
