Strona · s. 14strona oryginału ↗
Drugie narodziny Loli
Слово Просвіти, №43 за 2021 рік
Nowym projektem Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego im. Iwana Franki stał się spektakl „Śpiewaj, Lolo, śpiewaj!” według sztuki Ołeksandra Czepałowa, stworzonej na podstawie powieści Heinricha Manna „Profesor Unrat, czyli koniec pewnego tyrana” oraz filmu „Błękitny anioł”. Reżyserem-inscenizatorem jest narodowy artysta Ukrainy Dmytro Bohomazow. To już jego druga inscenizacja tej sztuki. Spektakl „Śpiewaj, Lolo, śpiewaj!” to musical w stylu kabaretu. Jego twórcy proponują widzom zanurzenie się w zapalczywej, swobodnej atmosferze kabaretu. Na scenie – orkiestra, powabny balet, zabawni klauni i muzyka na żywo, gdyż historia rozgrywa się w portowym kabarecie „Błękitny anioł”. A główną bohaterką tej historii jest niezrównana piosenkarka Lola. Zgodnie z prawami gatunku, fabuła musicalu jest romantyczna i dość przejrzysta. Pewnego wieczoru podstarzały nauczyciel łaciny – mizantrop, drobny tyran i nudziarz o przydomku Unrat, ścigając swoich uczniów, przypadkowo trafia do lokalu o wątpliwej reputacji – portowego kabaretu. Tam poznaje miejscową gwiazdę – piosenkarkę Rozę Fröhlich o przydomku Lola, którą uważa za symbol rozpusty. Ale niespodziewanie Unrat sam zmienia się w bywalca kabaretu, zapominając o swojej roli strażnika moralności. On, jak i wielu innych, staje się fatalną ofiarą powabu Loli… Powieść „Profesor Unrat, czyli koniec pewnego tyrana”, na motywach której tworzono sztukę, została napisana w 1905 roku. To zjadliwa satyra społeczna, która obnażała wady mieszczańskiego społeczeństwa. A w 1930 roku pojawiła się słynna ekranizacja powieści austriackiego reżysera Josefa von Sternberga. Rolę profesora Unrata błyskotliwie zagrał Emil Jannings, a wyrazisty debiut Marleny Dietrich w roli uwodzicielskiej piosenkarki Loli stał się początkiem jej błyskotliwej kariery jako fatalnej piękności światowego ekranu. Podstawą filmu stała się tylko ta część powieści, w której strażnik moralności Unrat trafia do kabaretu, zakochuje się w piosenkarce Loli i żeni się z nią. Reżyser, który nazwał swój film historią „upadku zakochanego człowieka”, zaproponował inny finał. W 1981 roku znany niemiecki reżyser Rainer Werner Fassbinder nakręcił swoisty remake filmu. W obrazie „Lola” ze znaną niemiecką aktorką Barbarą Sukową w roli głównej historia miłości urzędnika państwowego von Bohma i wyrachowanej piosenkarki-kurtyzany Loli miała ostrospołeczne brzmienie. W 1985 roku wybitny francuski choreograf Roland Petit zrealizował inscenizację baletu „Błękitny anioł”. Rolę Rozy Fröhlich wykonywała legendarna francuska balerina Danielle Ciarlet. Jej bohaterka w tym spektaklu jest zimna, twarda i cyniczna. Roland Petit w wieku 61 lat wykonał główną partię męską. Jego Unrat budził nie tyle pogardę, co współczucie. Nowa interpretacja fabuły, zaproponowana przez współczesnego ukraińskiego autora, charkowianina Ołeksandra Czepałowa, jest przede wszystkim o miłości – skazanej na niepowodzenie i bolesnej. – Z reżyserem Dmytrem Bohomazowem współpracujemy od dawna – mówi wykonawczyni roli Loli Oksana Żdanowa. – Kiedy byłam na drugim roku studiów, zaproponował mi zagranie w spektaklu „Roberto Zucco” w teatrze „Wolna Scena”. Potem były spektakle „Śpiewaj, Lolo, śpiewaj!” oraz „Wesele serdeczne” w Kijowskim Teatrze Dramatu i Komedii na Lewym Brzegu Dniepru. Dmytro Mychajłowycz nie jest dla mnie tylko reżyserem. Odkrył przede mną niesamowity świat teatru i ten ciekawy proces trwa do dziś. Wspominam, jak powstawała pierwsza inscenizacja spektaklu w Teatrze Dramatu i Komedii. Zaczęliśmy pracę od poszukiwania materiału muzycznego. Zaproponowałam wykorzystanie muzyki pewnego norweskiego zespołu. Wyszło, że tak powiem, stuprocentowe trafienie w cel. Zebrała się fantastyczna ekipa – Lew Somow, Andrij Saminin, Mychajło Kukujuk, Ołeksandr Kochanowśkyj i, oczywiście, Dmytro Bohomazow. Spektakl grano przez sześć lat przy ciągłych kompletach publiczności… Kiedy zaczęliśmy pracować nad nową inscenizacją, starałam się zaczynać od tego, co już wiem. Ale w procesie prób wszystko się zmieniało. Powstawał zupełnie nowy spektakl. Próby trwały kilka miesięcy. Ołeksandr Behma specjalnie napisał muzykę do nowego spektaklu, Mychajło Kukujuk stworzył teksty piosenek, a Ołeksandr Kochanowśkyj wymyślił aranżacje. Próbowaliśmy razem z orkiestrą. Wyszło z rozmachem. Moja bohaterka to piosenkarka kabaretowa, która „płonęła” na scenie, miała pewne nadzieje, które, niestety, nie spełniły się, i wszystko potoczyło się inną drogą. Moi znajomi mówią, że ja też „płonę” na scenie, najwyraźniej tym jestem podobna do swojej bohaterki. Cieszę się, że rolę Andy'ego gra mój przyjaciel Akmal Gurezow, rozumiemy się bez słów. Także na scenie Mychajło Kukujuk i Ołeksandr Behma, z którymi do – Serhij Borszczewski – tłumacz z języka hiszpańskiego. W jego tłumaczeniach idą spektakle w Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym imienia Iwana Franki, współpracuje on także z nami – opowiada reżyserka-inscenizatorka, narodowa artystka Ukrainy Iryna Kliszczewśka. – W naszym repertuarze w jego tłumaczeniu jest „Dama-widmo” Calderona. (Obecnie przygotowywana jest premiera nowej wersji tego spektaklu). Kiedyś powiedział, że ma meksykańską sztukę. To mnie zainteresowało. Przejrzałam ją, od tego czasu minął prawie rok. Moi aktorzy zobaczyli, jak ciekawy jest to materiał, z oryginalnym meksykańskim kolorytem. Jednocześnie poruszone w sztuce kwestie okazały się aktualne dla nas, Ukraińców. Meksykański pisarz Emilio Carballido za swojego życia napisał wiele sztuk. Pozostaje popularny w Meksyku, gdzie odbywa się festiwal jego imienia. Nowy spektakl stał się powodem do znajomości z Ambasadą Meksyku na Ukrainie. Po premierze pani ambasador Olga Beatriz García Guillén udzieliła wywiadu, w którym przyznała, że było jej bardzo miło widzieć spektakl według sztuki swojego rodaka na ukraińskiej scenie. Przedstawiciele ambasady, choć nie znają języka ukraińskiego, dobrze znają nazwisko autora. Przeczytali sztukę, wszystko zrozumieli. Przyznali, że zobaczyli w spektaklu samych siebie. W większości naszych spektakli zaangażowanych jest wielu aktorów, a tutaj tylko dwie główne bohaterki, których role wykonują zasłużona artystka Ukrainy Wałentyna Bojko (Gabriela) oraz Olha Armasar (Marlena). Także na scenie Arsenij Prymak i Jewhen Snizhko, ale nie będziemy zdradzać funkcji tych dwóch aktorów, zachowamy intrygę.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
