Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

Wspomnienia o Wiktorze Zareckim

Слово Просвіти, №43 за 2021 рік

Ta wystawa szkiców i rysunków Wiktora Zareckiego to próba pokazania tajemniczego świata, który pozostaje poza ramami wielkich płócien, tego, co zostaje w pracowniach, w szufladach, licznych teczkach. Ta szkicowa praca artysty to proces poszukiwania, proces zdobywania mistrzostwa, poszukiwanie póz, spojrzenia, charakteru natury. A natura to żywi ludzie, zajęci pracą. Tematy pracy w pracach Wiktora Zareckiego to jedne z najpopularniejszych, zwłaszcza w szkicach i pracy przygotowawczej. Artysta poprzez proces pracy modela badał jego istotę. I jeśli szkice prowadziły do portretu pozowanego, to z tego portretu stawało się jasne – to górnik, to pisarz, to architektka. Poprzez pracę Zarecki odkrywał charakter człowieka. I tym samym brał udział w tworzeniu zbiorowego portretu współczesnych, swojego środowiska, epoki historycznej, która była bardzo niełatwa. Szkice Wiktora Zareckiego stworzone są w klasycznej manierze i nie wymagają wyjaśnień. Celem organizatorów wystawy było stworzenie kontekstu pracy Wiktora Zareckiego, tych procesów, które zachodziły w życiu artysty. „Wokół artysty jest przyroda, łzy, burze, radość, ekologia. I wszystko to jest procesem artystycznym. Bezpośrednie spojrzenie nic nie daje. Potrzebne są artystyczne środki wyrazu. Wokół tego wszystko się kręci” – pisał Wiktor Zarecki. „Wiktor Zarecki wyznawał akademicki system »ustawionego oka«, które powinno automatycznie mierzyć wielkości i odległości. Kiedy rysowaliśmy »naturę«, nie można było nawet drgnąć. Pewnego razu podczas takiej pracy upadł mi ołówek. Pochyliłam się, żeby go podnieść. Widząc to, Wiktor Zarecki grubiańsko zaklął i zmusił mnie do naostrzenia w domu 60. Urodziła się Maria w starodawnej wsi Pykiw, w obwodzie winnickim. Od wczesnego dzieciństwa pasjonowała się rysowaniem, jednak nie udało się zdobyć wykształcenia artystycznego. Po ukończeniu Kijowskiego Uniwersytetu imienia Tarasa Szewczenki wykładała język i literaturę ukraińską w Republikańskiej Szkole Artystycznej imienia Szewczenki, pracowała na katedrach języka ukraińskiego i kulturoznawstwa Narodowego Uniwersytetu Zasobów Bioenergetycznych i Przyrodniczych Ukrainy. Jej mąż Wasyl Jewdokymowycz oraz dzieci Jewdokym i Myrosława to profesjonalni artyści. Po przejściu na emeryturę Maria również powróciła do tej dziedziny sztuki, systematycznie rysuje ołówkiem grafitowym na papierze i maluje farbami akrylowymi na zagruntowanych podłożach płóciennych, tekturowych lub sklejkowych. Tematami i motywami jej rysunków i obrazów stały się głównie znane z dzieciństwa dni powszednie i święta wiejskich pracowników – twórców chleba i pieśni. Bliscy ludzie i przyroda małej ojczyzny na zawsze zapisały się w wrażliwej dziecięcej duszy skromnej autorki obrazów-wspomnień. Naturalne wyczucie harmonii zestawień kolorystycznych oraz zdolność rysowania z pamięci i z wyobraźni, aby obrazowo przekazać życie podolskiej wsi połowy XX wieku, czynią twórczość Marii Perewalskiej ciekawym zjawiskiem ukraińskiego malarstwa naiwnego. Jej prace były eksponowane w Muzeum Książki i Drukarstwa Ukrainy, Czerkaskim Muzeum Sztuki, Banknotowo-Monetarnym Dworze NBU, Narodowej Bibliotece imienia Jarosława Mądrego, Narodowym Muzeum Literatury Ukrainy ołówków. Nie mieliśmy prawa rozpraszać się na takie drobnostki” – wspominała artystka Maryna Soczenko. – Otwarcie wystawy mojego dziadka to dla mnie zawsze święto – wyznała artystka Ołena Zarećka. – Dawno chciałam zaprezentować jego szkice, ale nie wyobrażałam sobie, w jakiej przestrzeni mogę to zrobić. Kiedy zaproponowano zorganizowanie wystawy w galerii „Peremoha”, nie od razu podjęłam się tej sprawy, bo najpierw nie mogłam dobrać koncepcji. W końcu zrozumiałam, że będzie to proces roboczy, ludzie, którzy pracują. Jeszcze dwa lata temu jedną z sal tej przestrzeni postanowiono nazwać imieniem pierwszej żony Zareckiego – Ałły Horskiej i umieścić na ścianie reprodukcję jej pracy. Zatrzymaliśmy się na okładce do zbioru Liny Kostenko „Zorianyj intehral” („Gwiezdny całka”), którą wykonała artystka. W perspektywie na pewno przygotujemy wystawę prac Ałły Horskiej. A tę dedykujemy wielkiemu Mistrzowi Wiktorowi Iwanowyczowi Zareckiemu. O dziadku pozostały mi dziecięce wspomnienia. Pamiętam, kiedy miałam 5 lat, przyjechał do nas w gości. Siedziałam na dywaniku, a on – na kanapie i rysował szkice. Potem stworzył dwa moje portrety. Jeden z nich przechowywany jest w naszej rodzinie. Drugie wspomnienie związane jest z Konczą-Ozerną, gdzie Wiktor Zarecki mieszkał ze swoją drugą żoną w ostatnich latach życia. Postawił na sztaludze niewielki tablet, dał mi farby, pędzelek i zaczęłam malować coś dziecięcego. Było mi nawet trochę wstyd, że dano taką możliwość, a ja tak nieudolnie to zrobiłam… Jeśli chodzi o wystawę: nie ma ona początku, nie ma końca, brak w niej linearnej fabuły. Można zacząć oglądać z dowolnego punktu. Tutaj w większości przedstawione są szkice z mojej domowej kolekcji. Mam do tych prac bardzo ciepły stosunek. Kiedy patrzysz na wielkie płótna artysty – jakbyś prowadził z nim poważną rozmowę. A kiedy przeglądasz szkice – jakbyś siedział w jego pracowni, na stole czajnik, serwis i artysta nalewa ci herbaty. Bardzo podoba mi się szkic, na którym są od razu trzy wizerunki. Dzięki takim pracom Wiktor Zarecki jako człowiek, artysta, dziadek odkrywa się dla mnie z zupełnie różnych perspektyw. Umownie podzieliłabym wystawę na dwie części. Główna – to szkice. Ktoś z odwiedzających rozpozna niektóre prace, a ktoś, być może, i przedstawionych na nich modeli. Druga – to cytaty o jego życiu i twórczości, które dobierałam przez cały tydzień. Myślę, że pomogą one lepiej odkryć Wiktora Zareckiego nie tylko jako artystę, ale i jako człowieka. Mam nadzieję, że na pewno będziemy prowadzić takie wystawy również w przyszłości. Jestem zawsze otwarta na wszelkie projekty związane z Wiktorem Zareckim i Ałłą Horską… Według przekonania kolekcjonera Marta Apreliusa Wiktor Zarecki wchodzi do dziesiątki najlepszych ukraińskich artystów XX wieku. A unikalność nowej. W galerii sztuki „Peremoha” otwarto wystawę „Wiktor Zarecki – praca artysty”, do której weszły szkice twórcy, stworzone w ciągu lat 60. – 80. ubiegłego wieku. Ołena Zarećka otwiera wystawę swojego dziadka, Wiktora Zareckiego

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn