Strona · s. 7strona oryginału ↗
PAŹDZIERNIK W CENTRUM KULTURY UKRAINY
Слово Просвіти, №44 за 2005 рік
i Mychajło Hruszewski u źródeł ukraińskiej państwowości”. Program szkoły niedzielnej będzie opracowywany wspólnie z uczonymi Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy po to, aby w przyszłości zaproponować go całej ukraińskiej diasporze w Rosji. Rozpoczął się także nowy rok szkolny na kursach języka ukraińskiego, które od dawna działają w Centrum. 9 października na naszej scenie z wielkim sukcesem wystąpił znany na całym świecie zespół artystyczny — Kijowski Chór Młodzieżowy „Szczedryk” pod kierownictwem Marianny Sablinej. Ten dziecięcy zespół koncertował w wielu krajach świata, dostąpił zaszczytu śpiewania podczas audiencji u papieża Jana Pawła II, a niedługo przed przyjazdem do Centrum Kultury chór wziął udział w niedzielnej modlitwie „Anioł Pański” w letniej rezydencji papieża Benedykta XVI. 19 października — koncert klasycznej muzyki fortepianowej. Utwory L. van Beethovena, F. Schuberta i R. Schumanna wykonywał laureat międzynarodowych konkursów Mychajło Miszyn. Wielkie zainteresowanie wzbudziła prezentacja książki „Zabitym synom Ukrainy. Sandormoch”, która ukazała się w tym roku w Pietrozawodsku. Opracowująca książkę, przewodnicząca Karelskiej Republikańskiej Organizacji Społecznej „Towarzystwo Kultury Ukraińskiej” Łarysa Skrypnykowa opowiedziała, że w uroczysku Sandormoch w pobliżu miasta Miedwieżjegorsk, na miejscu egzekucji więźniów-Ukraińców w 1937 roku, w sierpniu tego roku odsłonięto narodowy znak pamięci — kamienny krzyż. Znany rosyjski obrońca praw człowieka, prezes Akademii Ochrony Socjalno-Prawnej Jurij Dmitrijew zapoznał obecnych z unikalnymi dokumentami dotyczącymi masowych grobów represjonowanych. Ukraiński poeta z Moskwy Witalij Krykunenko przeczytał swój poemat „Sandormoch”, napisany po wizycie w uroczysku. 27 października, po zakończeniu prezentacji niezwykłych gobelinów Ludmyły Żohol, my, wraz z Chersońskim Ziemiaństwem, otworzyliśmy w Centrum unikalną wystawę fotografii artystycznej Wasyla Kłymowa „Askania-Nowa — ziemia chroniona”. Odbyła się także prezentacja jego książki pod tym samym tytułem, w której opowiada się o historii powstania ogrodu zoologicznego, ogrodu botanicznego, o żywych skarbach chronionego stepu. Artystyczne fotografie Wasyla Kłymowa nie tylko odtwarzają niepowtarzalne piękno flory i fauny taurydzkiego raju, ale także wzywają do zachowania wszystkiego, co istnieje na naszej planecie. W Centrum otwarto ekspozycję nowych ukraińskich książek. Nawiasem mówiąc, wśród publikacji naukowych czołowe miejsce zajmuje fundamentalna monografia akademika Iwana Kurasa „Etnopolitologia. Pierwsze kroki kształtowania”. Iwan Fedorowycz odwiedzał Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie i stale z nami współpracował, był inicjatorem projektu „Dialog”, poświęconego ukraińsko-rosyjskim więziom naukowym. Jasna pamięć o znanym uczonym i wspaniałym człowieku pozostanie w naszym zespole. Tradycyjnie wyświetlano programy wideo, w szczególności z okazji Dnia Ukraińskiego Kozactwa pokazano film fabularny „Kozak Mamaj” (scenariusz i reżyseria Ołesia Sanina). Z zainteresowaniem widzowie przyjęli nowy film dokumentalny „Między Hitlerem a Stalinem” reżysera Swiatosława Nowyckiego, nakręcony przez Ukraińsko-Kanadyjskie Centrum Badawczo-Dokumentalne. 25 października odbył się kolejny Ukraiński Salon Muzyczny. Centrum Kultury rozszerza swój udział w konferencjach naukowych, w tym międzynarodowych. W tym miesiącu zastępca naczelnika wydziału informacji i diaspory Ludmyła Melnyk wystąpiła na Międzynarodowej konferencji w Kijowie „Język ukraiński wczoraj, dziś, jutro na Ukrainie i w świecie” z referatem „Język ukraiński w diasporze na przykładzie Federacji Rosyjskiej”. Osobno wspomnę o udziale autora tych słów w Międzynarodowej konferencji naukowej „Andriej Bieły w zmieniającym się świecie”, która przekonująco demonstruje różnorodność naszych więzi naukowych i kulturalnych w Moskwie. Konferencja została przeprowadzona przez Komitet ds. Kultury m. Moskwy, Państwowe Muzeum A. S. Puszkina, Mieszkanie-Muzeum Andrieja Biełego przy udziale Państwowego Muzeum Literackiego, Rosyjskiego Państwowego Archiwum Literatury i Sztuki, Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie. W konferencji wzięli udział uczeni z Włoch, Wielkiej Brytanii, Niemiec, USA, Szwecji, Szwajcarii, Finlandii, Japonii. Mój referat na posiedzeniu plenarnym tej konferencji nosił tytuł: „Mychajło Hruszewski: „Osiadłem w Moskwie, Arbat, 55”. Rzecz w tym, że carski zesłaniec Mychajło Hruszewski we wrześniu 1916 roku – marcu 1917 roku mieszkał na Arbacie, w domu, w którym urodził się i ćwierć wieku mieszkał Andriej Bieły. Jeszcze na początku tego roku stworzyliśmy w ekspozycji Mieszkania-Muzeum Andrieja Biełego osobny stand o Hruszewskim, który otrzymał wysoką ocenę akademika Mykoły Żułynskiego. W każdym razie wygłoszony na konferencji referat jest drukowany w tym numerze „Słowa Proświty”. W tak napiętym rytmie pracuje Ukraiński Dom w Moskwie.
Wołodymyr MELNYCZENKO, dyrektor generalny Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie, doktor nauk historycznych mówi: „Gorki, to przekażą mi to, co Pan powie...”. Trzeba jeszcze ustalić, do kogo z sąsiadów należał ten telefon. Hruszewski wspominał, że Gorki „bardzo sympatycznie określił swój stosunek do ukraińskości... w ten sposób... nasze spotkanie było naprawdę przyjacielskie”. Hruszewski i Gorki umówili się wówczas na stworzenie wspólnego zbioru naukowego „Ukraina i Moskwa w ich życiu duchowym”, którego przygotowanie zostało przerwane przez rewolucję. Jestem przekonany, że taki zbiór trzeba mimo wszystko wydać w naszych czasach na poziomie współczesnej wiedzy. Przy tym wyraźne oznaki przenikania się rosyjskiej i ukraińskiej duchowości warto dziś odkrywać nie tylko w oczywistych, podręcznikowych wątkach, ale także w historycznych reminiscencjach, wirtualnych splotach losów, porównaniach ukraińskich i rosyjskich interesów w badaniu życia duchowego itd. Powiedzmy, Andrij Bieły badał poetykę Mykoły Hohola, o ukraińskim i rosyjskim geniuszu pisał także Mychajło Hruszewski. Co więcej, badał on twórczość L. Tołstoja, A. Czechowa... Jednak te badania są mało znane nie tylko w Rosji, ale i na Ukrainie. Do ich popularyzacji potrzebne są wspólne wysiłki uczonych obu krajów. Przecięcie się dróg Andrija Biełego i Mychajła Hruszewskiego na Arbacie było czysto wirtualne. Nie znali się, w ich utworach nie znajdzie się wzajemnych wzmianek. Mychajło Hruszewski był daleki od symbolizmu i od działaczy „srebrnego wieku”. Z kolei to, co dla Hruszewskiego było sensem życia i horyzontem nauki historycznej, u Biełego spotyka się tylko jako piękna metafora w „Symfonii (2-giej dramatycznej)”: „Na horyzoncie rumieniła się chmura: jakby czubaty zaporoszec zamarł w tańcu z zadartą do nieba nogą”. Swoją drogą, jestem pewien, że ten znikający obraz spodobałby się wielkiemu ukraińskiemu historykowi. Ciekawy fakt. Kiedy w marcu 1917 roku Mychajło Hruszewski został wybrany w Kijowie przewodniczącym Ukraińskiej Centralnej Rady, mieszkał jeszcze cztery dni w Moskwie. Z domu nr 55 Hruszewski wyszedł 11 marca 1917 roku na Arbat i wyruszył na Dworzec Briański (Kijowski). Wyruszył w historyczną nieśmiertelność. Mychajło Hruszewski był arbatczykiem niedługo. Ale i nie krótko dla tak wielkiej postaci, jak on. W każdym razie, całkowicie wystarczająco, by wejść w historię domu nr 55 na Arbacie. Dlatego ustanowienie tablicy pamiątkowej na jego cześć mogłoby stać się szczególnym wyrazem szacunku państwa rosyjskiego wobec państwa ukraińskiego. A poza tym byłoby to w tradycjach Starego Arbatu, który wchłonął w siebie wszystko, co najlepsze z dziedzictwa historycznego kultury światowej. Przypomnijmy zagadkowe słowa Andrija Biełego: „Historia świata: Arbat”.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
