Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

«NA FALACH DNIESTRU» Z OKAZJI 140. ROCZNICY URODZIN PIERWSZEGO GALICYJSKIEGO KOMPOZYTORA ZAWODOWEGO I CHÓRMISTRZA DENYSA SICZYŃSKIEGO

Слово Просвіти, №44 за 2005 рік

OKRĄGŁA DATA W październiku 1898 r. społeczność Galicji obchodziła 100-lecie wydania „Eneidy” I. Kotlarewskiego oraz 25-lecie działalności twórczo-społecznej I. Franki. Według wspomnień B. Łepkiego, ci dwaj Iwanowie zgromadzili we Lwowie wielką liczbę galicyjskiej inteligencji: księży, lekarzy, nauczycieli. Ciągnął do Lwowa i nieznany nikomu młody kompozytor Denys Siczyński. Nie mając pieniędzy na pociąg, szedł pieszo z Kołomyi do Lwowa. Szedł boso, aby nie zetrzeć butów (niósł je na ramionach, przewiązawszy sznurkami). A na piersiach pod bluzą Denys miał rękopis swojego walca „Na falach Dniestru”, napisanego w 1897 r. w Dorohowyżu nad Dniestrem koło Stryja. Niósł, żeby pokazać go France, z którym był znajomy jeszcze w 1894 roku, kiedy I. Franko, M. Pawłyk, POSTAĆ — Pani Lesiu, mnie poszczęściło się zaprzyjaźnić z wnukiem poety Siergieja Jesienina — kijowianinem Wołodymyrem. I oto nieco podobna sytuacja: Pani babcia — znana poetka Lubow Zabashta, a dziadek — Andrij Malyszko. — Uściślę, że Andrij Samijłowycz Malyszko — to drugi mąż mojej babci, a mój rodziony dziadek Wałentyn Zabashta zginął na froncie i babcia poświęciła mu wiele poezji. — Zazwyczaj w twórczych rodzinach przejawia się dynastyczność: artyści rodzą artystów, aktorzy — aktorów itd. A Pani rodzice mają jakiś związek z poezją i muzyką? — Mój tata Ihor Zabashta to wystarczająco twórczy człowiek, większość swoich wierszy poświęcił mamie, gra na gitarze, cudownie śpiewa, ja bardzo lubię śpiewać z nim na dwa głosy. Ale moi rodzice — oboje są inżynierami. Pewnie Bóg zdecydował w mojej osobie zrekompensować twórczy pierwiastek. Ponieważ poezja Lubowi Zabashty i Andrija Malyszki jest bardzo śpiewna, to ja, pewnie, nie mogłam nie zacząć śpiewać. — A pisała Pani wiersze? — Pisałam, oczywiście. Kontakt z babcią bardzo na mnie wpływał w dzieciństwie, ja czasem nie mogłam spotkać się z przyjaciółmi, dopóki nie napiszę jakiegoś wiersza pod pewną sytuację… Pamiętam, kiedy zmarł Płaton Majboroda, babcia dała mi zadanie — napisałam smutny wiersz, poświęcony wybitnemu kompozytorowi. Kiedy zaś zobaczyła, z jakim zapałem śpiewam (a śpiewałam nawet na ulicy, w trolejbusie, w metrze…), to kupiła mi małą bandurę i ja zaczęłam zajmować się w szkole muzycznej. I choć marzyłam zostać śpiewaczką, bałam się na głos o tym powiedzieć, a konserwatorium wydawało się nieosiągalnym szczytem. Nawet kiedy już byłam solistką chóru przy konserwatorium, wciąż swoich „kart” nie O. Nyżankowski, F. Kołessa, O. Rozdolski i on, Denys, samoorganizowali się w Komitet ds. zbierania i publikacji galicyjskiego folkloru. Lecz nie było dane Siczyńskiemu spotkać się z Kamieniarzem. Był na tyle skromny, że zawstydził się podejść do Franki, otoczonego twórczą inteligencją. Nie mając ani własnego mieszkania, ani rodziny, ani stałej posady, D. Siczyński zmuszony był wędrować po Galicji, szukając pracy. Spędził bezdomne, głodne życie. Ale wszędzie, gdzie był, zostawiał wyraźny ślad w społeczno-kulturalnym życiu Galicji. odkrywałam. I tylko po tym, jak chór pojechał na występy do Francji, gdzie śpiewałam solo w UNESCO, i rektor konserwatorium powiedział: „Ta dobra dziewczynka powinna uczyć się w konserwatorium”, mój cel określił się nieodwołalnie. — Świat sztuki dotąd wydaje się czarujący, dopóki nie staje się zawodem. W „przejściowym” momencie nie poczuła Pani szoku? — Świat zawodowej sztuki za kulisami wcale nie jest różowy, jak wydaje się widzowi. Utrzymują się „na koniu” profesjonaliści-pracoholicy z Bożą iskrą. Powracając do dzieciństwa, zaznaczę takie. W naszym domu nigdy nie zamykały się drzwi, mieliśmy okrągły stół, przy którym zawsze zbierali się pisarze, muzycy, artyści, aktorzy, rozbrzmiewały poezje i pieśni. Na fortepianie, na którym uczyłam się grać, po raz pierwszy rozbrzmiała słynna „Pieśń o ręczniku” do słów Andrija Malyszki. To zawsze pamiętam. I niemało znanych utworów było wykańczanych na tym instrumencie, dlatego że Majboroda był wielkim przyjacielem Malyszki, często nagrywał nowe tematy-idee. I ja na tym fortepianie też próbowałam coś układać — jakieś pieśni, małe muzyczne piosenki… W ogóle, i obrazy, i ręczniki, i naczynia, i kolekcja statuetek o ukraińskiej tematyce wchłonęły pewny ładunek. Wszystkie te rzeczy były otoczeniem utalentowanych ludzi, przypominają o nich cały czas, inspirują, ty chłoniesz tę aurę i rozumiesz, że powinieneś starać się odpowiadać temu poziomowi, być nie tylko profesjonalistą, ale i dobrym człowiekiem. — Widziałem Panią w operetce „Marica” Kalmana, gdzie gra Pani Cygankę, i w „Światłach rampy” (według Charliego Chaplina) w roli głównej bohaterki Terry. Ale jeśli „Marica” idzie dosyć często, to cudowny, jak dla mnie, spektakl „Światła rampy” zniknął z repertuaru. Dlaczego? — „Światła rampy” — to gatunek broadwayowskiego musicalu, jego Ucząc się w Tarnopolskim gimnazjum, Denys musiał zarabiać sobie na życie. Tak, w 1880 roku jako 15-latek kierował chórem w Brzeżanach (możliwie, że chłopcem w nim śpiewał B. Łepki). D. Siczyński dołożył wiele wysiłku przy zakładaniu w 1891 roku towarzystwa muzycznego „Bojan” we Lwowie i był członkiem pierwszego zarządu. W Kołomyi, pracując jako dyrygent w towarzystwie „Bojan”, przyciągnął do życia muzycznego miejscową inteligencję i dał pierwszy impuls rozwojowi zawodowej sztuki muzycznej na Podkarpaciu. Otrzymawszy tymczasową posadę dyrygenta „Bojana” w Przemyślu, stał się duszą życia muzycznego miasta. Pracując jako kapelmistrz sierocińca w Dorohowyżu, napisał wiele oryginalnych utworów. W Stanisławowie D. Siczyński był jednym z kierowników towarzystwa „Bojan”, głównym dyrygentem, brał udział w organizacji pierwszej ukraińskiej szkoły muzycznej, w której wykładał grę na fortepianie na prawach honorowego obowiązku społecznego. A zarabiał prywatnymi lekcjami, aranżując i przepisując cudze utwory za marną opłatę. Z inicjatywy D. Siczyńskiego w Stanisławowie zostało stworzone wydawnictwo muzyczne

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn