Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 2strona oryginału ↗

UKRAIŃSKI INSTYTUT PAMIĘCI NARODOWEJ ZAMIAST NARODOWEJ AMNEZJI…

Слово Просвіти, №44 за 2005 рік

w jakiej europejskiej kraju…” Czy, jak zauważył profesor W. Serhijczuk: „Straszna historia Ukrainy, ale jest ona zarazem bohaterska. Walka o niepodległość nie ustawała ani na dzień…” Niestety, na dziś, mimo prezydenckiego Ukazu nr 1087 z 11 lipca 2005 roku „O dodatkowych działaniach na rzecz upamiętnienia pamięci ofiar represji politycznych i Hołodomorów na Ukrainie”, w tym dotyczącego utworzenia w tym roku, przed Dniem Pamięci Ofiar Hołodomoru i Represji Politycznych, Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej, prawie nic jeszcze nie zrobiono. Zadanie rządu — utworzenie grupy roboczej, która miała zacząć działać już od sierpnia, z jakichś przyczyn nie zostało wykonane przez poprzednich urzędników. Zatem pierwszym posiedzeniem roboczym prawdziwej grupy, która zajęłaby się pilnym opracowaniem wszystkich postanowień niezbędnych do utworzenia i funkcjonowania instytutu, stała się praca właśnie tego „okrągłego stołu”. Wyjątkowo głębokie wystąpienia naukowców, działaczy społecznych i politycznych, ostre, gorące dyskusje stały się niezbędnym gruntem, by, jak powiedział P. Mowczan, rozstrzygnąć, czym dokładnie i w jaki sposób ma zajmować się Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej, aby nie stał się kolejnym pustym projektem, lecz by zbadano najtragiczniejsze strony naszej historii i wymieniono nazwiskiem nie tylko ofiary, lecz także kaci. Przy tym, wielokrotnie podkreślał Paweł Mowczan, ma to być instytut właśnie ukraińskiej pamięci narodowej, bo nawet mniejszości narodowe na Ukrainie, które doświadczyły swoich bolesnych momentów historycznych, więcej robiły i robią na rzecz upamiętnienia i badania swojej historii, niż Ukraińcy. A prac, jak zaznaczyli wszyscy uczestnicy, jest bez liku. Są to badania przyczyn i skutków represji wobec narodu ukraińskiego, badania negatywnego wpływu tych represji na naród oraz opracowanie rekomendacji dotyczących przezwyciężenia tego wpływu, który odczuwa się do dziś. Opracowanie programu państwowego wsparcia upamiętniania ofiar totalitaryzmu, a także wskazówek dotyczących państwowego wsparcia materialnego osób, które ucierpiały z powodu represji. Tworzenie dokumentalnych filmów wideo i kinowych, ekspozycji muzealnych. Jak zauważył akademik Mykoła Żulynski, ma to być działalność naukowo-badawcza i poszukiwawcza. Prawie wszyscy uczestnicy „okrągłego stołu” zgodzili się z tym, że oddziały instytutu powinny znajdować się w każdym obwodowym centrum Ukrainy, we wszystkich regionach. Zdaniem M. Żulynskiego, na szczególną uwagę zasługuje także badanie historii Ukraińców za granicą, choćby problem Łemków czy konsekwentne prześladowanie Ukraińców na Kubaniu. Problem hołodomoru, osobny straszny problem, którego Ukraina dotąd nie może rozwiązać, aby nadać tej stronie historii status ludobójstwa przeciwko narodowi. Dzieje się tak, mimo że społeczność międzynarodowa chciałaby widzieć Ukrainę w awangardzie ruchu antykomunistycznego, jako jednego z organizatorów Międzynarodowego Trybunału ds. zbrodni komunistycznego totalitaryzmu przeciwko ludzkości. O tym w swoich wystąpieniach mówili Jewhen Swerstiuk, Łesia Taniuk. Otóż rzeczywiście, ideologia tamtych czasów, która dziś jeszcze ściśle splotła się z najnowszym kapitalizmem, rodzi takie fakty, jak na przykład ta sama kwestia przekazania budynku Pałacu Żowtniowego dla tworzonego Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej. Ten „straszliwy budynek”, jak określała się większość obecnych, — niemy świadek dawnych represji, gdzie od 1934 roku istniała katownia NKWD, w którym zamordowano tysiące Ukraińców, w tym wybitnych przedstawicieli ukraińskiej inteligencji, według wielu organizacji społecznych, które bezpośrednio badają problemy represji politycznych i Hołodomoru, jest właśnie tym budynkiem, w którym należy umieścić podobną instytucję. Byłaby to bowiem swego rodzaju moralna danina złożona ofiarom represji. Nawet biorąc pod uwagę doświadczenia Polski, Węgier, Litwy, Łotwy i Estonii, gdzie tego typu instytucje funkcjonują w stolicach właśnie w pomieszczeniach dawnych organów represyjnych. Tymczasem na Ukrainie środki masowego przekazu rozpoczęły prawdziwą kampanię sprzeciwu wobec umieszczenia instytutu w tym budynku. Rzekomo, tam wygodnie jest organizować imprezy rozrywkowe. Czyż nie jest to jaskrawy przykład zdeprawowanej moralności narodu? Co więcej, obecny na „okrągłym stole” naczelnik wydziału Głównego Zarządu Urbanistyki i Architektury Wiktor Pieczerski stwierdził, że jako architekt potwierdza, iż pod względem parametrów architektonicznych ten budynek w pełni nadaje się na siedzibę właśnie takiej instytucji jak instytut. Jednak ze względu na możliwe kolizje majątkowo-prawne radzi rozwiązać tę kwestię, być może poprzez osobistą interwencję Prezydenta Ukrainy. Uczestnicy „okrągłego stołu” przyjęli apel do Prezydenta Ukrainy i Premiera z żądaniem poparcia inicjatywy „okrągłego stołu” oraz z prośbą do Prezydenta o osobistą kontrolę nad wykonaniem przez organy władzy wykonawczej terminowego i konsekwentnego wykonania Dekretu, a także o zapewnienie przez Premiera osobiście nieprzerwanego i terminowego wykonania Dekretu Prezydenta. Z Radmiła KORŻ

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn