Strona · s. 4strona oryginału ↗
CZAS „ŚWITECA”
Слово Просвіти, №44 за 2005 рік
OŚRODEK Ośrodek Proświty „Świteć” Wołyńskiego Muzeum Krajoznawczego został utworzony na początku 1990 roku. W skład ośrodka weszli pracownicy działów etnografii i historii dawnej, przyrody, zbiorów oraz pracowni konserwatorskiej. Wśród aktywistów-prośwician są: znany ukraiński folklorysta, etnograf i krajoznawca, jeden z pierwszych na Ukrainie laureatów nagrody im. P. Czubynskiego Ołeksij Oszurkewycz, znany na Wołyniu konserwator ikonopisarstwa Anatolij Kwasjuk i jego koleżanka Lesia Obuchowycz, główna kustosz muzeum Natalija Puszkar, wołyńska artystka Hałyna Iwaszkiw oraz inni. Pracę „Świteca” planowano precyzyjnie. Prenumerowano „Literaturną Ukrainę”, „Słowo”, „Starożytności”. Wspólnie wyuczono tekst i melodię Hymnu Ukrainy, starodawne kolędy, pieśni strzeleckie i powstańcze. Przy muzeum założono szkołę pisankarstwa, która z powodzeniem funkcjonuje do dziś. Na spotkania zapraszano uczestników walk powstańczych (i to w latach 1990—1991!). To właśnie członkowie ośrodka przywrócili wołynianom imię wielkiego Ukraińca Wiaczesława Łypynskiego. Jeszcze jedną ważną sprawą muzealnych prośwician była współpraca z dyrektorem pierwszej donieckiej ukraińskiej szkoły Leonidem Hromowym. Dla biblioteki tej placówki oświatowej zebraliśmy i wysłaliśmy 180 cennych książek, wystawę fotograficzną o rodzinie Kosaczów. To, bez wątpienia, daleko nie wszystko, co zrobił ośrodek w swojej 15-letniej historii. Ale najważniejsze jest to, że zaczęli do nas lgnąć muzealnicy, pracownicy innych placówek kultury i oświaty. My i teraz kontynuujemy precyzyjne planowanie pracy, prowadzimy dziennik ewidencji naszych spraw, składamy sprawozdania na zebraniach ośrodka, które odbywają się raz na kwartał. Mamy swój LIST CZYTELNIKA — DO DRUKU! Ja, Dżereluk Tamara Mychajliwna, urodzona w 1921 roku, ukończywszy ukraińską dziesięciolatkę w 1939 roku w mieście Stalino (Donieck), na wpół głodna, w perkalowej sukieneczce i gumowych baletkach przyjechałam do Kijowa i wstąpiłam na Kijowski Uniwersytet Państwowy im. T. Szewczenki na oddział ukraiński wydziału filologicznego (1939—1947). Po ukończeniu uniwersytetu pracowałam jako nauczycielka w centralnych dzielnicach Kijowa, wykładając język ojczysty i doświadczając pogardy oraz zniewag. Obecnie jestem emerytką, ale z wielkim bólem i goryczą obserwuję, jak wrogowie Ukrainy rozdzierają ją na kawałki, depczą naszą godność i czują się gospodarzami, żądając drugiego języka państwowego lub oficjalnego, czyli zalegalizowania języka rosyjskiego! Ile razy musiałam słyszeć: „Po co mi on, wasz język!”. I to u siebie w domu, na swojej odwiecznej ziemi. Pewnego dnia usłyszałam, jak informacyjny stojak, swoją symbolikę, foto-, fono- i wideoteki. Zajmujemy się oświeceniem wśród różnych kategorii ludzi, staramy się też sami duchowo wzbogacać i poznawać Ukrainę. W tym celu organizujemy wycieczki i spotkania z innymi proświcianami. Tak, niedawno na zaproszenie „Proświty” rejonu skolskiego w obwodzie lwowskim z okazji Dnia Konstytucji Ukrainy odwiedziliśmy Karpaty. Skolszczyzna przywitała nas piękną letnią pogodą, przepychem piękna Karpat i szczerością serc Bojków. Zatrzymaliśmy się we wsi Pidhorodci w posiadłości Ołeksandra Kusznira, który już trzy dekady mieszka tutaj, pielęgnując i chroniąc roślinność Parku Narodowego „Skolskie Beskidy”. Jest on jednym z inicjatorów i fundatorów budowy pięknej prawosławnej świątyni w Pidhorodciach. Po krótkim odpoczynku po drodze wyruszyliśmy do sąsiedniej wsi Urycz, na obrzeżach której znajduje się jedna z pereł dawnego budownictwa grodowego — naskalna twierdza Tustań z czasów Daniela Halickiego. Znajomość z rezerwatem historyczno-kulturowym rozpoczęła się od muzeum, w którym ciekawą wycieczkę poprowadził historyk, wielki entuzjasta krajoznawstwa, autor książek o rezerwacie, jego dyrektor Roman Szczur. Liczne eksponaty wiejskiego muzeum zdziwiły nawet doświadczonych muzealników. Wieczór spędziliśmy przy ognisku nad strumykiem, słuchając legend o tutejszych jaskiniach opryszków Ołeksy Dowbusza, podań o pobycie Iwana Franki w tej okolicy. Drugi dzień podróży był najbardziej nasycony wydarzeniami. Rano (to była niedziela) zgodnie z dobrym chrześcijańskim zwyczajem poszliśmy pomodlić się do wiejskiej świątyni św. Włodzimierza, a w porze obiadowej wyruszyliśmy autobusem do miasta Skole, gdzie na spotkanie z nami czekali miejscowi proświcianie. Młoda i energiczna przewodnicząca rejonowej organizacji „Proświta” w Skolem Hałyna Lesko zapoznała nas ze swoimi kolegami. O pracy ośrodka we wsi Wierzchnie Synowydne opowiedziała Stefania Szczur, gości powitał zastępca przewodniczącego rejonowej administracji państwowej ds. humanitarnych, przewodniczący towarzystwa „Bojkiwszczyna” Teodor Witwycki. W odpowiedzi do mieszkańców Skolego zwrócili się: główna kustosz zbiorów Wołyńskiego Muzeum Krajoznawczego Natalja Puszkar, kierownik działu etnografii, przewodnicząca „Świteca” Natalja Hatalśka, kierownik Muzeum Wiaczesława Łypynskiego w Zaturcach Witalij Kusznir. To ciepłe spotkanie przerodziło się w korespondencję, wymianę doświadczeń zawodowych, przejmowanie nowych form działalności ośrodków proświciańskich. W przestronnym foyer Pałacu Kultury wołynianie rozłożyli kilka wystaw. Wielkie zainteresowanie zwiedzających wzbudziły haftowane portrety ukraińskich działaczy autorstwa mistrza twórczości ludowej Jurija Sawki, ceramiczne medale pracownika obwodowego centrum naukowo-metodycznego kultury Wołynia Wołodymyra Wynnyczuka, wołyński strój ludowy, zrekonstruowany przez artystkę Hałynę Iwaszkiw. Przywieziono wydania z publikacjami członków „Świteca”: Natalji Puszkar i Wołodymyra Wynnyczuka, Tetiany Andriejewej i Witalija Kusznira, Tetiany Chomowej i Natalki Kuźmycz, Ludmyły Mirosznyczenko i Natalji Hatalśkiej, a także Młode proświcianki Wira Kusznir i Natalka Kuźmycz w wołyńskich strojach ludowych z zasłużoną artystką Ukrainy Hałyną Każan po koncercie wydania naukowe etnografa i krajoznawcy Ołeksy Oszurkewycza oraz znanego na Ukrainie i w Europie archeologa, kandydata nauk historycznych Hryhorija Ochrimenki. Program koncertowy — monodram członka naszego ośrodka, zasłużonej artystki Ukrainy Hałyny Każan według powieści Liny Kostenko „Marusia Czuraj” (1029. wykonanie artystki), występ laureata festiwali ogólnoukraińskich, trio „Wira, Nadija, Lubow” towarzystwa „Chołmszczyna” w składzie Nadija Poliszczuk, Hałyna Sawieljewa i Tamara Mychałewycz — zachwycił mieszkańców Skolego. Szczere podziękowania od organów władzy lokalnej i mieszkańców Skolego uskrzydliły nas do jeszcze jednego koncertu tego dnia w wiejskim klubie górskiej wsi Korostiw. Na pamiątkę spotkania — zdjęcie przy pomniku Tarasa Szewczenki. Podczas tej podróży znaleźliśmy oryginalną formę pracy ośrodka oświatowego — improwizowane wystawy i koncerty pod gołym niebem (na podwórzu wiejskiej zagrody, przy cerkwi). Trzeciego dnia mieszkańcy Pidhorodci mieli bowiem okazję zapoznać się z naszą sztuką wprost na terenie posiadłości gościnnych gospodarzy. Przed „Świtecem” nowe wieczory literacko-artystyczne, badania krajoznawcze i publikacje, „okrągłe stoły” dotyczące problemów funkcjonowania języka ukraińskiego, stworzenie teatru śpiewu ludowego, podróże kulturalno-artystyczne po Ukrainie. Natalja HATALŚKA, przewodnicząca ośrodka „Świteć” Wołyńskiego Muzeum Krajoznawczego
obniżamy wskaźniki osiągnięć w nauce nikomu niepotrzebnym przedmiotem. Czyż to nie tamte czasy zrodziły „dwujęzyczność”, czyż nie obywatele „do kwadratu” stworzyli obecną atmosferę językową? Dlaczego nikt z tych, którzy opowiadają się za oficjalnym statusem języka rosyjskiego, nie dba o ludzkość i życzliwość w stosunku do języka ukraińskiego, języka naszego państwa? Być może nadszedł czas, aby powiedzieć im stanowcze „Dość!” i żyć według światowych praw, zgodnie z którymi we Francji panuje francuski, w Anglii — angielski, i gdzie podobnym inicjatorom szybko powiedziano by „Nie wolno!”. Tamara DŻERELUK, m. Kijów z Wystawa haftowanego portretu Jurija Sawki na ścianie wiejskiej chaty Od redakcji: Tamara Mychajliwna Dżereluk podarowała bibliotece prośwician książki, które zbierała przez całe życie. Jest to zbiór utworów Marko Wowczok, Iwana Neczuja-Łewyckiego, poezje Ołeksandra Olesia, trzytomnik Mychajła Kociubynskiego i inne. Dziękujemy Pani, droga Osobo, za hojny dar! Zespół redakcji
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
