Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 1strona oryginału ↗

GŁÓD KSIĄŻKOWY W ROKU KSIĄŻKI UKRAIŃSKIEJ

Слово Просвіти, №44 за 2007 рік

Ołeksander SZOKAŁO Jak wiadomo, Dekretem Prezydenta Ukrainy rok 2007 został ogłoszony Rokiem ukraińskiej książki. Jakie rzeczywiste rezultaty przyniósł on w ciągu minionych dziesięciu miesięcy? To pytanie budzi taką samą ironię, jak i poprzedni Rok ukraińskiej wsi… Pod względem liczby książek na mieszkańca Ukraina nadal zajmuje ostatnie miejsce w Europie, a według wskaźników z lat 80. XX w. była jednym z najbardziej czytających krajów (4,5 egzemplarza na jednego mieszkańca). W ciągu ostatniej dekady nakłady ukraińskich książek zmniejszyły się ponad 4,5 razy. W latach 1991—1992 na jednego mieszkańca Ukrainy przypadało 2,6—2,5 egzemplarza z ogólnej liczby książek i broszur, w 1999 r. ten wskaźnik spadł do najniższego w ciągu całej dekady poziomu — 0,4 egzemplarza, a obecnie utrzymuje się w granicach 1,1 egzemplarza (w tym wskaźniku przeważają wydawnictwa szkolne, metodyczne i inne pomoce, a dla masowego czytelnika literatury pozostaje mniej niż 0,5 egzemplarza). Zatem ponad połowa książek, które według statystyk ukazują się na Ukrainie, jest wirtualna, bo nie ma ich ani w księgarniach, ani w bibliotekach. (Dla porównania: w Rosji na jednego mieszkańca przypada 5 książek, w Polsce — 10, w Niemczech — 12). Oznacza to, że naród ukraiński przeżywa głód książki, a ponieważ książka pozostaje u nas podstawowym źródłem duchowego i intelektualnego pokarmu, to przeżywamy totalny głód informacyjny. Sztuczne, przymusowe odcięcie ukraińskiego społeczeństwa, przede wszystkim jego wiejskiej części, od podstawowych źródeł informacji pogłębia się tym, że obecnie na Ukrainie i tak tylko jedna (rzeczywista, a nie wirtualna) książka przypada na pięć osób dorosłej ludności, a książek dla dzieci jest jeszcze mniej. Narzekania, że dzieci mało czytają z powodu nadmiaru telewizji, mają podstawy, lecz główną przyczyną jest brak ukraińskiej książki dla dzieci. Ukraińskie książki ze względu na niewielkie nakłady i wysoki koszt wytworzenia są niedostępne dla przeważającej większości obywateli Ukrainy. Natomiast ukraiński rynek książki w ponad 90 % pod względem tytułów i nakładów zapełniła tańsza o 25-30 % przeważnie przemycana produkcja książkowa, wydawana w Rosji. W rezultacie z Ukrainy do Rosji wywozi się rocznie ponad 100 mln dolarów USA. Książka ukraińskojęzyczna stanowi około 60 % ogólnego nakładu książek i broszur wydanych na Ukrainie, a w bibliotekach wydania ukraińskojęzyczne stanowią mniej niż 40 % zbiorów. Tę negatywną tendencję pogłębiają wskaźniki ilościowe druków periodycznych, gdzie wydania ukraińskojęzyczne stanowią mniej niż 20 %. Rosyjskie druki całkowicie opanowały rynek Ukrainy i stanowią ponad 90 %! Bez wątpienia ukraińska książka, ukraińskie słowo drukowane są skazane na zagładę. Takim wynikiem jest wyraźna ideologia i geopolityka Rosji, gdzie wydawanie książek stało się jedną z najbardziej dochodowych gałęzi gospodarki narodowej, a Ukraina okazała się największym importerem rosyjskiej książki. Ta kwestia bezpośrednio dotyczy tych, którzy mają obowiązek stać na straży bezpieczeństwa państwowego Ukrainy. Nawet po wejściu w życie Ustawy Ukrainy „O państwowym wsparciu wydawnictwa książek na Ukrainie” (z 06.03.2003 r., nr 601-IV; zaczęła obowiązywać w pełnym zakresie od lipca 2004 r.), która w pewnym stopniu uaktywniła działalność ukraińskich wydawców, branża wydawnicza jest jeszcze daleka od osiągnięcia poziomu narodowych priorytetów. Całego kompleksu problemów ukraińskiej książki nie rozwiążą ani resortowe programy wydawnicze, w tym „Ukraińska książka”, ani zakupy książek przez ministerstwo kultury, ani rozreklamowane targi książki, w tym „Forum Lwowskie”, ani takie projekty prywatne, jak „A-BA-BA-HA-LA-MA-HA” ze swoją komercyjną orientacją na zamożnego Ukraińca. Budżetowe programy wydawnicze rzekomo przeznaczone są na uzupełnienie zbiorów bibliotecznych, lecz ze względu na skromność nakładów zaspokajają jedynie 5—10 % potrzeb bibliotek publicznych i szkolnych. Coroczne targi książki w dużych miastach są swoistym zastępstwem za brak księgarń, które zlikwidowali obecni „gospodarze”. A reklamowe pokazywanie, jak na tych targach dostojnicy państwowi kupują książki, wywołuje tylko irytację milionów telewidzów, którzy nie mają możliwości kupienia książki sobie i swoim dzieciom, ani z powodu niedostatku, ani z powodu braku tych książek. Wydawnictwo książkowe jako tradycyjna podstawa sfery informacyjnej Ukrainy, która ma dawną kulturę książki, należy do strategicznych priorytetów państwa w sferze humanitarnej i wymaga szczególnej odpowiedzialności politycznej. Wyjątkowo ważna jest rola książki w odrodzeniu duchowości, kultury narodu ukraińskiego, w zapewnieniu należytego funkcjonowania języka państwowego w społeczeństwie, w kształtowaniu i rozwoju narodowej przestrzeni informacyjnej. Te strategiczne zadania polityki narodowej można zrealizować jedynie na zasadach narodowej ideologii państwowej. Przy tym branżę wydawniczą należy rozwijać jako trójjedyny kompleks: wydawnictwo książek, poligrafię i dystrybucję książek. Dla przezwyciężenia problemów branżowych przede wszystkim konieczne jest: uniemożliwić dostęp na ukraiński rynek książki przemycanej produkcji książkowej z zagranicy (z Rosji); odbudować ogólnoukraiński system dystrybucji książek oraz system importowo-eksportowych dostaw książek; zaprzestać rozrzutnej praktyki państwowego wsparcia finansowego wydawnictw branżowych, zamiast tego opracować system i mechanizmy skutecznego finansowania celowego bibliotek szkolnych, uczelnianych i publicznych w celu samodzielnego kształtowania zbiorów. Narodowe wydawnictwo książek jako strategiczna gałąź jest nieodłącznym elementem bezpieczeństwa narodowego i wymaga państwowego protekcjonizmu. Słoneczni ludzie Aureole nad wiśniami Dobrowolne ofiary „Na Kobzarewą Cerkiew”: MBF „Ukraińska Rodzina”, rachunek bieżący nr 26045200145101 w Podolskim oddziale AKB „Kijów”, MFO 320401, ZKPO 21709106 ŁĄCZNIE NA RACHUNKU CERKWI TARASOWEJ — 828 372 hrn 88 kop.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn