Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

HISTORIA RODZINNEJ WSI

Слово Просвіти, №44 за 2007 рік

Anatolij ZBOROWSKI, m. Irpień, obw. kijowski Niedawno iwano-frankiwskie wydawnictwo „Nowa Zoria” wydało książkę znanego pisarza-krajoznawcy Josypa Kaszczyszyna „Nad Siwką — wieś moja Serednie”. Autor przedstawia historię swojej rodzinnej wsi Serednie w powiecie kałuskim obwodu iwano-frankiwskiego na tle wydarzeń historycznych, które rozgrywały się na Ukrainie. Josyp Kaszczyszyn wykorzystał dużą liczbę źródeł pierwotnych, w tym dokumenty Lwowskiego Państwowego i Iwano-Frankiwskiego Obwodowego Archiwum, wspomnienia wielu mieszkańców wsi. „Proświtę” w wsi Serednie założono 5 marca 1899 roku. Przewodniczącym wybrano księdza o. Josyfa Liubinieckiego, sekretarzem — nauczyciela Walentyna Szadurskiego, zastępcą przewodniczącego — diaka Wołodymyra Swyrydu. „Proświta” założyła w wsi czytelnię i zwróciła się do Głównego Oddziału Towarzystwa we Lwowie z prośbą o przesłanie książek, jednocześnie wysyłając składki członkowskie. Ze Lwowa przysłano wybór literatury historycznej, popularnonaukowej, beletrystycznej, religioznawczej i rolniczej. Przysłano także życiorysy Tarasa Szewczenki i Iwana Kotlarewskiego. Część aktywistów wiejskiej „Proświty” podczas I wojny światowej zmobilizowano do armii, wielu z nich zginęło za interesy Austro-Węgierskiej Monarchii. W 1927 roku w Serednim wznowiono działalność Towarzystwa „Proświta”. Jego aktywiści apelowali: „Samokształcenie i samowychowanie to sprawa bardzo dobra, ale praca bez książki to samooszukiwanie się. Na książkę nie żałować pieniędzy. Dom, w którym nie ma książki, podobny jest do człowieka, który nie ma duszy”. Przy czytelni działało kółko teatralne, które urządzało przedstawienia. Prenumerowano czasopisma „Batkiwszczyna” i „Czerwona kalina”. W każdą niedzielę odbywały się głośne czytania dla analfabetów. We wsi założono kooperatywny związek rolniczy „Nadija”, działał chór, byli muzykanci. Organizatorem i reżyserem kółka dramatycznego był Josyf Swyryda. Wiejscy amatorzy wystawiali „Martyna Borulę”, „Sto tysięcy”, „Najmiczkę” I. Karpenki-Karoho, „Daj sercu wolę, zaprowadzi w niewolę” M. Krupywnyckiego, „Nazara Stodolę” T. Szewczenki, „Ach, nie chodź, Hrycu, na wieczornice” M. Staryckiego i inne. Członkowie kółka jeździli z przedstawieniami po okolicznych wsiach, a stamtąd amatorzy teatralni przyjeżdżali w niedzielę do Serednego. Aktywiści wiejskiej „Proświty” co roku organizowali ogólnowiejskie święta, tzw. „fiestyny”, na które przybywało wielu ludzi z okolicznych wsi. Śpiewały chóry, młodzież recytowała wiersze Tarasa Szewczenki, Iwana Franki, Jurija Fedkowycza. W książce opowiada się również o znanym serednieńskim poecie-strzelcu Olesiu Babiju, podano wzory twórczości ludowej tej okolicy: pieśni, kołomyjki, przysłowia, ładkanki i cały obrzęd weselny. Książka Josypa Kaszczyszyna „Nad Siwką — wieś moja Serednie” będzie interesująca dla wszystkich, którzy badają historię Galicji i całej Ukrainy.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn