Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

SŁOWNIK DAWNOUKRAIŃSKIEJ MITOLOGII

Слово Просвіти, №44 за 2007 рік

Stepan BOJKO, członek Proświty, m. Iwano-Frankiwsk Starsze od egipskich piramid są, według podań i legend naszej starożytności, zdaniem Serhija Płaczyndy w „Słowniku dawnoukraińskiej mitologii”, który właśnie ujrzał światło dzienne w Iwano-Frankiwsku. I dobrze wie, co mówi, bo zebrał i uporządkował nie jedną tysiąc imion i nazw, jakimi przedwieczni Ukraińcy, tworząc opowieści o powstaniu bytu i zwycięstwie dobra nad złem, oznaczali znane im wyższe istoty i czysto ziemskie zjawiska oraz żywioły. Hasła te ułożono w porządku alfabetycznym, jednak wyraźnie widać w nich podstawowe grupy tematyczno-treściowe tekstów, przyjęte w światowej mitoznawstwie: kosmogoniczne (o stworzeniu świata), teologiczne (narodziny bogów), antropologiczne (o pojawieniu się człowieka na ziemi), zoomorficzne i florogoniczne (pochodzenie zwierząt, ptaków i roślinności na planecie). Zapoznawszy się ze słownikiem, przekonujesz się, że mitologia ukraińska jest jedną z najgłębszych pod względem treści, symboliki i filozofii, starszą, powiedzmy, od antycznej, którą do dziś w ogólnokształcących szkołach Ukrainy studiuje się jako pewien wzorzec tzw. prehistorycznego folkloru. Świadczy o tym niespotykana w innych systemach mitologicznych obfitość postaci kobiecych w jej panteonie — od Koladi, Sławy, Dany, Lady po uogólnioną, ogólnonarodową Berehynię. Kult kobiety wśród dawnych Ukraińców panował już w czasach późnego paleolitu — konkluduje autor „Słownika…”. A stąd, jak mówi, wyprowadzamy także datę powstania dawnoukraińskiej mitologii, jak i całego naszego narodu — XXV–XV tysiąclecie p.n.e., kiedy nie było nawet cienia wzmianki ani o Grecji czy Rzymie, ani o tym Egipcie, które tradycyjnie odgrywały wiodącą rolę w cywilizowanym postępie ludzkości. Wiele miejsca w hasłach mitologicznego słownika poświęcono opowieściom o wołchwach-kapłanach dochrześcijańskiej religii ukraińskiej oraz charakterystyce ich „słonecznego” wierzenia, które, zdaniem innych badaczy praukraińskości, konsekwentnie koresponduje z Ewangelią Jezusa Chrystusa… „Ta książka ze swego znaczenia z czasem stanie się zapewne ulubioną w każdej ukraińskiej chacie — pisał w posłowiu do „Słownika…” jego recenzent, profesor Uniwersytetu Narodowego im. T. Szewczenki w Kijowie Wołodymyr Uljanycz, — a także mam nadzieję, że będzie on dla obojętnych i zrusyfikowanych Ukraińców swoistym ziołem ewszan, które wezwie ich do swoich rodzimych duchowych źródeł”. Na Lwowskich Jesiennych Targach Książki w Pałacu Potockiego, w których wzięło udział 92 pisarzy z dziewięciu krajów, atrakcyjnym okazał się „Słownik staroukraińskiej mitologii” Serhija Placzyndy. Po odwiedzeniu tej wystawy mój kolega z roku, doktor nauk chemicznych, profesor Uniwersytetu „Politechnika Lwowska” Mykoła Nykypanczuk powiedział: „Niech nasi przyjaciele i wrogowie wiedzą, że nie pochodzimy z wronich gniazd, lecz mamy staroukraińską historię. Ale, niestety, nasi wrogowie nie pozwalali nam pokazać jej światu, chociaż północny sąsiad przechwycił u nas wiele wartości kulturalnych… Cieszy mnie, że na Prykarpaciu pojawiają się mecenasi, którzy sponsorowali wydanie tej książki (obwodowa rada, OdA, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Dom Handlowy „Prykarpattia”, bank „Nadra”, firma „Kolointwest”, Diatyniwski leśny gospodarstwo państwowe i in.)”.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn