Strona · s. 7strona oryginału ↗
PRESTIŻ PRAWNICZEJ BACHANALII
Слово Просвіти, №44 за 2007 рік
Mykoła Trochymowycz PARCHOMENKO — zastępca przewodniczącego Ukraińskiego Towarzystwa Ochrony Zabytków Historii i Kultury. W swoim czasie była to dość prężna organizacja społeczna. Oczywiście, na sowiecką modłę prężna… Mimo to, pomimo zlodowaciałej reputacji władzy radzieckiej, rzekomo wyłącznie niszczącej i walczącej „z opium dla ludu”, ówczesne Towarzystwo Ochrony Zabytków Historii mogło zrobić wiele za państwowe pieniądze.
— Istnieje ustawa o ochronie dziedzictwa architektonicznego, która przewiduje cały reżim, zgodnie z którym użytkownik powinien przechowywać ten czy inny zabytek. Właściciel przede wszystkim powinien zawrzeć umowę z organami ochrony dziedzictwa historyczno-kulturowego. Tylko że wspólnoty religijne uchylają się od podpisania umowy, w której zabronione jest cokolwiek zmieniać, zamalowywać czy przebudowywać. I w ten sposób nie biorą na siebie odpowiedzialności… — Jakie to dziwne… Ale przecież bez takiego podpisu powinno się ich automatycznie pozbawić prawa do korzystania z budowli sakralnej… Dziś na konferencji z Waszych ust padła liczba, jakoby w ciągu lat Niepodległości na Zachodniej Ukrainie spłonęło ponad sto unikalnych drewnianych cerkwi… Wiemy, że na tym terytorium w większości szanowany jest Kościół greckokatolicki… — To właśnie jest jaskrawy przykład, kiedy nie tylko Cerkiew Patriarchatu Moskiewskiego ponosi odpowiedzialność za niszczenie zabytków architektury. Pan Borys Woźnicki, dyrektor Lwowskiej Galerii Obrazów, publicznie stwierdził, że te podpalenia inicjują same wspólnoty religijne Kościoła greckokatolickiego. Tylko w ciągu ostatniego roku spłonęło osiem cerkwi, niektóre z nich to zabytki z XV wieku. W swoim czasie, gdy Towarzystwo Ochrony Zabytków Kultury miało wpływ, na renowację tych unikalnych drewnianych cerkwi wkładano ogromne pieniądze. — A dlaczego je podpalano? — Dlatego że stara drewniana cerkiew nie odpowiada wyobrażeniu wspólnoty o współczesnej świątyni. Nie ma tam stacjonarnego ogrzewania, jej remont jest bardzo drogi. Znacznie prościej zbudować nową, przestronniejszą, która pomieściłaby więcej parafian. Wydawałoby się: zbudujcie obok nową, a tę zostawcie jako muzeum dla potomnych… Ale wspólnota trzyma się starego miejsca, bo jest ono poświęcone i wymodlone. I rzeczywiście, jeśli cerkiew ma kilka wieków, posiada już pewną energetykę. Dlatego ludzie przyjeżdżają do uznanych świętych miejsc i odczuwają, powiedzmy, energetyczną moc Sobora Świętej Zofii w Kijowie. Tu setki, tysiące, miliony razy padały wysokoduchowne zamiary, słowa, życzenia… Dlatego istnieje znaczny potencjał energetyczny, który wpływa nawet na przeciętnego człowieka. — A jaka jest teraz energetyka Ławry Peczerskiej w Kijowie? — Zapewne rzeczywiście się zmieniła. Energetyka bowiem odbiera nie tylko pozytywne zamiary duchowe, ale także negatywne. Dlatego naszym głównym celem jest niedopuszczenie do podobnego wpływu na główne ośrodki duchowości. Przede wszystkim wpływu politycznych konfrontacji. Polityka i Cerkiew są nie do pogodzenia. I jeszcze jeden ważny moment: to właśnie najwyżsi hierarchowie powinni wpływać na stan swojego wyznania i nie dopuszczać do tak dzikich rzeczy, jak zajmowanie, uszkadzanie, a nawet podpalanie świętych miejsc.
Kilka słów na zakończenie… W pierwszych latach niepodległości ukraińskie władze z wielkim entuzjazmem podeszły do pojęcia restytucji, czyli zwrotu dawnego majątku kościelnego wspólnotom religijnym. Nic dziwnego… Po wszystkich oskarżeniach władz, nawet radzieckich, o prześladowania duchownych, w ukraińskich politykach mocno zakorzenił się kompleks winy wobec Cerkwi. Ustawa Ukrainy „O wolności sumienia i organizacjach religijnych” zapoczątkowała proces restytucji. Następnie wydano kilka dekretów Prezydenta Ukrainy: „O środkach dotyczących zwrotu organizacjom religijnym mienia kultowego” z 22 czerwca 1994 roku oraz „O pilnych środkach mających na celu ostateczne przezwyciężenie negatywnych skutków totalitarnej polityki byłego ZSRR wobec religii i przywrócenie naruszonych praw kościołów i organizacji religijnych” z 21 marca 2002 roku. Wygląda jednak na to, że nowe tysiąclecie wymaga zupełnie innego podejścia do pojęcia restytucji. Szczególnie w świetle ostatnich dramatycznych wydarzeń w Ukrainie oraz nieoczekiwanych apetytów wspólnot religijnych na unikalne budowle z XI–XII wieku.
Stronę przygotowała Uliana HLIBCZUK
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
