Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

POSTACIE

Слово Просвіти, №44 за 2007 рік

Witalij KUSZNIR, kierownik Muzeum Wiaczesława Łypynskiego w Zaturcach, członek Proświty. Zagłębiając się w studiowanie i badanie spuścizny naszego wybitnego rodaka Wiaczesława Łypynskiego, każdy badacz odkrywa nowe horyzonty. Ta wielka postać przyciąga do siebie przystępnością i prostotą. Nie ma tu nawet cienia obłudy, próżnego samouwielbienia. Myśli są wyważone, bezpośrednie i precyzyjne. Całe swoje życie podporządkował głęboko uświadomionemu synowskiemu obowiązkowi wobec narodu, wśród którego żył, oraz honorowi. Głęboko niepokoiły go uciski praw narodowych Ukraińców. Kiedy na Naddnieprzu budził się duch kozaczyzny, rozbudzony przez Tarasa Szewczenkę, to wśród ludności Wołynia poziom narodowej samoświadomości był bardzo niski. Na ukształtowanie przekonań młodego Wiaczesława Łypynskiego największy wpływ miała jego matka Klara Lipińska („Droga Mamo, zawsze pomagałaś mi w mojej pracy dla ukraińskiej idei”) oraz jej rodzony brat Adam Rokicki. Zasiali oni w młodej duszy Wiaczesława ziarna ukraińskości, które wyrosły tak bujnymi plonami. Oprócz członków rodziny, wielki wpływ miała kijowska inteligencja podczas jego nauki w Pierwszym kijowskim gimnazjum. Równolegle z wykładami Wołodymyra Antonowycza młodzieniec uczęszczał na wieczory w domu Marii Trebińskiej, gdzie centralnymi postaciami było dwóch historyków: Mykoła Wasylenko oraz Wasyl Domanicki. Zdobywszy wyższe wykształcenie na uniwersytetach w Krakowie i Genewie, młody Łypynski zanurza się w pracy naukowej i społecznej. Dochodzi do wniosku: trzeba szerzyć oświatę nie tylko wśród prostego ludu, ale także w szlachecko-polskim środowisku ziemian, aby „...połączyć siebie i warstwę, do której należał, w jeden z tym narodem ukraiński naród oraz wytworzyć wspólne z nim jedno Państwo Ukraińskie”. W. Łypynski ściśle współpracował z inicjatorami utworzenia kijowskiej „Proświty”, w szczególności z jej pierwszym przewodniczącym Borysem Hrinczenką, Serhijem Jefremowem, a także przedstawicielami ukraińskiej inteligencji poza granicami carskiej Rosji: Wasylem Domanickim, Mychajłem Hruszewskim i innymi. Te kontakty zawodowe najjaskrawiej oddają listy, które pisał W. Łypynski jeszcze przed I wojną światową. Wielki pokład korespondencji związany jest z rodzinną wsią uczonego, Zaturcami na Wołyniu. Jest to okres od 1907 do sierpnia 1913 roku. Kwestie oświeceniowe, organizacja wydawnictw, wydawanie popularnych książek, problemy tworzenia drukowanej periodyki, finansowe zabezpieczenie tej sprawy zajmują większą część jego epistolografii. W liście do M. Hruszewskiego z 18.VII. 1908 r., wysłanym z Zaturzec, Łypynski po raz kolejny porusza problem stworzenia gazety, która, wychodząc w języku polskim, formowałaby ze spolszczonej ludności kraju patriotów ukraińskiej ziemi. Pisał, że ma zamiar wystąpić na zjeździe rolniczym na Ukrainie i będzie przemawiał „...jako przedstawiciel tej grupy ludzi, która, należąc pochodzeniem swoim do spolszczonej szlachecko-ukraińskiej

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn