Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

GŁOSY CIEPŁEGO KRAJU

Слово Просвіти, №44 за 2007 рік

Tetiana PRYJMASIUK, bibliotekarka-krajoznawczyni, kierowniczka rejonowego stowarzyszenia literackiego „Dywo słowo”, członkini Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, m. Teplik, obwód winnicki. Na Winniczyźnie rejon teplicki niektórzy nazywają końcem świata. A wszystko dlatego, że jest położony 120 km od centrum obwodowego. Zdziwieni koledzy-poeci z różnych zakątków Ukrainy pytają: „Co to za Teplik? Gdzie on jest?”. I dopiero wtedy w ich oczach zapalają się iskierki zainteresowania, gdy zaczynam opowieść o wsi Markiwka, gdzie pochowano zamordowanego przez enkawudzistę Hryszczenkę Mykołę Łeontowycza — pieśniarską duszę Ukrainy. Chutor Ołeksandrija — koło wsi Soboliwka. Właśnie tutaj rozpoczęła swoją życiową ścieżkę Hałyna Żurba (Dombrowska-Newińska), by zakończyć ją w dalekiej Filadelfii z bólem w duszy o los narodu ukraińskiego. Droga zawodowa patriarchy ukraińskiej bajki Mykyty Hodowancia rozpoczynała się od pracy nauczyciela w szkole parafialnej we wsi Orliwka. I tutaj rozbłysła gwiazdka talentu znanej ukraińskiej pisarki Hałyny Tarasiuk… A jeszcze nasi rodacy — poetka Tetiana Jakowenko, Mykoła Buczko… Wszystkich nie sposób wymienić. Lecz nie tylko literackimi imionami słynie ziemia teplicka. Znana jest nasza rodzinna strona z osiągnięć zawodowych i tradycji kulturowych. W Soboliwce działają zespoły ludowe — chór kameralny, teatr, żeński zespół „Jaworyna”, wzorowy dziecięcy zespół folklorystyczny „Cwist paporoti”, wielokrotny laureat konkursów ogólnoukraińskich i międzynarodowych. Szczerze darzą swoją sztuką rodaków zespoły ludowe rejonowego Domu Kultury: dęty oraz wzorowy dziecięcy choreograficzny „Fantazija”. Ale na szczególną uwagę zasługuje chór akademicki „Widrodżennia”, którego kierownikiem jest uznany mistrz śpiewu chóralnego Mykoła Sokotniuk. W repertuarze chóru znajdują się utwory D. Bortniańskiego, M. Łeontowycza, O. Koszycia oraz ukraińskie pieśni ludowe. Z inicjatywy młodego kierownika Wiktora Prokopenki przeprowadzane są różnorodne akcje artystyczne i konkursy. Szczególną uwagę w rejonie przywiązuje się do odrodzenia tradycji ludowych, zwyczajów i obrzędów. Każda placówka klubowa ma swój zespół folklorystyczny. Jestem dumna z tego, że już tradycyjnym stało się zainicjowane przeze mnie rejonowe święto folklorystyczne „Życie bez pieśni, jak ptak bez skrzydeł”, poświęcone folklorystce Jewhenii Dawydiwnie Tondij, która ponad czterdzieści lat życia oddała żeńskiemu zespołowi folklorystycznemu „Ukrainka” ze wsi Soboliwka. Laureatami tego święta na przestrzeni sześciu lat były zespoły folklorystyczne ze wsi Rozkosziwka, Bdżilna, Orliwka, Połohy, Wełyka Moczulka, a w tym roku — zespół folklorystyczny „Wasyłycha” z Załużżia. Średni wiek uczestniczek grupy pieśniarskiej wynosi 70 lat. Poruszająco brzmi pieśń ludowa w wykonaniu laureatki I Ogólnoukraińskiego konkursu pieśni autentycznej im. Hnata Tanciury Taisii Prokopenko z Bdżilnej oraz młodej Mariany Tanasienko z Soboliwki… Na szczególną uwagę zasługuje praca zespołu folklorystycznego bibliotekarzy rejonu „Wysznia”, który zajmuje się poszukiwaniem pieśni nieśpiewanych i półzapomnianych. W tym roku taką pieśnią stała się „Wyszewała maty sywu zozuleczku”, zapisana przez bibliotekarkę Ludmyłę Łukawą we wsi Wełyka Moczulka. W wielu placówkach klubowych rejonu — w Metaniwce, Soboliwce, Wełykiej Moczulce — utworzono izby muzealne dawnego życia codziennego. Ciągną tutaj uczniowie, bo przecież niespotykanej urody ręczniki, gliniane miski i dzbany oraz inne sprzęty domowe przechowują ciepło naszych przodków, opowiadają o ich życiu i duchowym pięknie. Około sześciu lat temu rejonowy dom kultury w wyniku podmywania gruntów przez wodę stał się budynkiem awaryjnym. Centralna biblioteka pracowała tam na drugim piętrze. Tymczasowo umieszczono ją w prawym skrzydle biblioteki dziecięcej, gdzie znajdował się dział gromadzenia zbiorów. Ale nie na darmo mówią, że nie ma nic bardziej stałego niż to, co tymczasowe. Rejonowy dom kultury dzięki entuzjazmowi młodych władz rejonu został wyremontowany. A biblioteka, niestety, pozostała w tym samym miejscu. Proponowane są różne warianty przeniesienia, ale nie należą one do najlepszych. Mimo to księgozbiór pracuje, obsługuje czytelników (nie lubię słowa użytkownicy), prowadzi wartościowe imprezy masowe oraz zajmuje się pracą naukową i badawczą. Trzydzieści dwie biblioteki oferują wiejskim pracownikom rejonu swoje książki. I ludzie czytają! Choć warunki do pracy w rejonie chciałybyśmy mieć lepsze — pracować w przestronnych i ciepłych pomieszczeniach. W ubiegłym roku biblioteka rejonowa zakupiła 3152 egzemplarze książek na sumę 45,5 tys. hrywien. W I półroczu bieżącego roku — 885 egzemplarzy na sumę 16800 hrywien. Wiosną otwarto księgarnię w Tepliku. Mamy nadzieję, że zaczniemy znów cenić książkę, wręczać ją jako prezent na urodziny czy inne święta. Jeśli biblioteka rejonowa w większości jeszcze może zaspokoić potrzeby czytelników nowymi wydaniami i czasopismami, to na wsiach sprawy mają się znacznie gorzej. A wszystko dlatego, że sołtysi nie wszędzie przejmują się problemami bibliotecznymi. Ale być może warto byłoby, aby specjaliści ze stolicy zobaczyli, z jakim naukowym podejściem i miłością pracuje w najbardziej oddalonej wsi Zawadiwka bibliotekarka wiejska Ludmyła Zacharczuk, a we wsi Weseliwka — Kateryna Neżywlak. Niełatwo gospodarować wiejskiej inteligencji — nauczycielom, bibliotekarzom, pracownikom kultury — trzymają oni w gospodarstwie krowy, uprawiają ogrody. Trzeba żyć za niewielką pensję i wyprowadzać dzieci na ludzi. Ze spracowanymi rękami, ale nowoczesnymi fryzurami, schludnie ubrane, przyjeżdżają na narady i seminaria. Otrzymują dobre wskazówki, dzielą się doświadczeniem, a także odbierają paczki nowych książek. I znowu do domu, na wieś, by tworzyć to, co wieczne — duchowość, która zaczyna się przede wszystkim od książek. Z powodzeniem działa akcja „Podaruj bibliotece książkę”. Lecz szkoły mimo wszystko pustoszeją. Według wskaźników statystycznych poziom śmiertelności przewyższa w rejonie poziom urodzeń. W wielu wsiach za rok lub dwa wrzesień będzie bez pierwszoklasistów. Czyż nie jest to powód do niepokoju? Mężowie stanu muszą zrobić wszystko, aby ludzie na wsi mieli wszelkie warunki do nauki i pracy, aby młodzi specjaliści chętnie pozostawali na ojczystej ziemi. Literacko-twórcze stowarzyszenie „Dywo słowo” działa na ziemi teplickiej już dziesiąty rok. Zrzesza ponad trzydziestu prozaików i początkujących poetów. Spotykamy się co miesiąc w każdy pierwszy piątek. Naszym dorobkiem jest dwanaście zbiorów wierszy, wydanych w Winnicy i Kijowie. Imię Oksany Skakodub rozbłysło na poetyckim nieboskłonie, gdy była jeszcze uczennicą starszych klas w Soboliwce. Do ukończenia szkoły. We wsi Markiwka w rejonie teplickim działa muzeum Mykoły Łeontowycza. Na fotografiach — sale muzeum. Tetiana PRYJMASIUK. KŁOSY Z 91. ROKU. Szeptały w październiku kłosy na niwie, takie sczerniało-szare, niepiękne: — Jak żal, jak żal, że odleciało lato, nie ma komu zebrać nas, ogrzać… Ja je zrywałam, pieszcząc rękami, ścieliłam między głodnymi latami. Gdyby to, tak pożądane żyto zerwać w trzydziestym trzecim smutnym, garściami z kłosów ziarno zebrać — byłoby u mnie rodu bardzo wiele! Powiększyłby się o pół wsi, na dziwo, pracowity ród mój, silny, czarnobrewy, — wujkowie, ciotki, ich niezakwitłe dzieci… Byłaby ziemia zadbana i ogrzana. I nie czerniało by pole kłosami, niezebranymi ich rękami. MOJA POEZJA. Ja kiedyś zaplątałam się w dzikiej róży, jeszcze dziewczynką w sukieneczce pstrej: jagody przywabiły jesienne na krzewie kolczastym owym. Oderwać się już nie miałam siły od krzewu kolczastego sama: od jednej gałązki odczepiłam się —

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn