Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

Trzecie kwitnienie Wołodymyra Browczenki. Wołodymyr Browczenko. Aureole nad wiśniami. Wiersze 1989–2006. Przedmowa Serhija Tkaczenki. – Kijów: „Rada”, 2007

Слово Просвіти, №44 за 2007 рік

narodów. To wiersze o Hołodomorze z 33. roku, o złowrogim i nienawidzącym ludzi rosyjskim imperializmie, o ludobójstwie w Iczkerii…. Przeczytajmy choćby te strofy z wiersza „Na »zdobycie« Groźnego”, w których mowa o krwawej istocie dwugłowego rosyjskiego orła: Nie może żyć, nie napiwszy się krwi, Oślepnie, gdy domostwa nie płoną. Znów dwugłowy wzleciał na łowy, Ujarzmiać, zabijać, podbijać. Wszystko jedno – czy Groźny, czy Tbilisi, Czy Baturyn, Wilno, czy Kazań, Wszystko jedno na stepach, w górach, w lesie Wypatruje ofiary na udręki. Czujnie spogląda z podniebia na łup: Tu wszystko, co podbił, jest moje! Odwróciły się głowy na wszystkie strony, Inaczej jedna drugą by zadziobała. W. Browczenko należy do poetów, którzy piszą z bólu i gniewu, i gdy w jego słowie przetapiają się trwoga i święta nienawiść, pod jego piórem rodzą się prawdziwie niezapomniane utwory. Byłoby jednak niesprawiedliwością twierdzić, że tylko takie utwory są decydujące w jego dorobku. Nie mniej jasno jako poeta objawia się również tam, gdzie pisze z miłości, bo właśnie miłość daje mu prawo do wyrzutu i sądu. Zdawałoby się, że dziś jest niewiele powodów, by pisać z miłości. Ale dopóki istnieje świat, dotąd poeta zachowuje prawo do kochania i wysławiania tego, co zostało stworzone przez wyższy rozum i wzbudza podziw. W. Browczenko mógłby, jak się zdaje, powiedzieć o sobie: talent – to nie ja, to siła mojej miłości. Nic więcej nie potrzeba mi na świecie, Byle nie zarosła cierniem dzikiej róży Ta znajoma stepowa droga, Która zawsze do domu mnie sprowadzi. Tam przy brzegu gorzka kalina Do mnie w młodym lecie się odezwie. Tam nasza niezłomna Ukraina Nad wiekami płacze i śmieje się. Za poetą wielkie życie, i wie on, czego broni, na czym stoi, co trzyma jego i innych ludzi dobrej woli na świecie, co przynosi okruch radości i szczęścia, od czego odzywa się dusza, od czego się wznosi i jaśnieje. W. Browczence obce są próżne, formalne eksperymenty i bezmyślna gra słowami. Jego poezja jest neoklasyczna z ducha i treści, panują w niej jasność, prostota i przejrzystość. Może on demonstrować wysoką filologiczną sprawność, jak widzimy w wierszu „Ciężkie aliteracje”, może swobodnie obchodzić się z formą, ale nie jest to dla niego celem samym w sobie. Jego celem jest wypowiedzieć duszę i przekazać czytelnikowi bogactwo swoich myśli i hojność uczuć w niezwykle prostej formie. Nie boję się umrzeć. Lękam się życia, Które zabija rozwiosnioną duszę… Nie ma chyba dla piszącego człowieka większej radości, niż łowić rzadkie słowa, dotąd niesłyszane, niesmakowane, zapisywać je w notesie, obracać na wszystkie strony, wsłuchując się w ich brzmienie, zachwycać się nimi, próbować ich wytrzymałości. A rzadko kiedy usłyszy się barwne słowo u współczesnych młodych poetów. „Aureole nad wiśniami” chce się czytać z ołówkiem w ręku, jak wspomnienie dawnych, szczęśliwych i tkliwych czasów. Pewnie każdy z nas przyglądał się zmarnowanym talentom i wie, że nie ma widoku żałośniejszego i straszniejszego, bo pozostaje jakby cień kiedyś wielkiego człowieka. Autor „Aureoli…” nawet na granicy patriarszego wieku zachwyca swoim młodzieńczym zapałem, niewyczerpanym optymizmem, pięknem duszy i czystością myśli. Książki mają swoją energię. Wielkie książki mają swoją duszę. Oczywiście nie wszystkie wiersze w tym poetyckim foliancie, że tak powiem, pracują na tę aurę, a precyzyjniej – rozjaśniają ją. Trudno utrzymać wysoki poziom napięcia w książce liczącej 500 stron. Ale o sile poety świadczą nie przeciętne wiersze (choć mogą one osłabiać jej brzmienie), lecz utwory szczytowe, jak na przykład: Może i jeszcze komuś potrzebny jesteś ty, Lecz doba rozchwiana i słaba. Otoczyło. Deszczyk to pokropi, To się potknie i zaczyna szurać. Umyły się i zapłonęły wiśnie, Koper rozkrzewił się i pachnie… Wszystko moje, przyszłość i przeszłość, Chce żyć tylko na tych stepach. Zajaśniały na ogrodzie liście, Mak podniósł zieloną buławę. To ziarnem, to złotym korałem Bawi się deszczyk na stawie… I o tym, co najważniejsze. Włodzimierz Browczenko jest człowiekiem głęboko wierzącym. Jak tu nie przywołać słów Walerija Illi, który twierdził: „Prawdziwa poezja zawsze jest religijna, nie ma poezji niereligijnej. Kto tego nie czuje, temu żadne dowody nie pomogą”. Wiara w nieśmiertelność czyni miłość poety nie tylko bardziej sensowną, lecz także celową. Gdyby nie było wieczności, nie byłoby sensu miłości, trzeba by było po prostu przetrwać, starając się przedłużyć ziemską egzystencję, chwytając się wątpliwych radości życia. Miłość – to dar wieczności. Kto kocha – jest już nieśmiertelny. Kto kocha – stoi już u bram Królestwa Bożego. Ja – do ogrodu, a on – głosem matki, do kłosa w stepie, a on – głosem ojca, do przędzy na strychu, a ona – głosem babci, do harmonijki, a ona – głosem brata, do snów, a one – spojrzeniem żony, która nie chce mnie opuścić. Ja – do nieba, a ono – głosem Miłości, do ziemi, a ona jęczy, jak jęczała… Kochać Boga znaczy dla poety kochać życie, ten świat, który On stworzył, odczuwać pełnię bytu, rozświetlenie szczęściem i miłością, jako przeczucie wielkiego i nieskończonego życia. Ma rację Serhij Tkaczenko, zauważając, że „w swoich najnowszych książkach poeta wzniósł się na poziom prawdziwie apostolskiej przenikliwości, która zawsze idzie ramię w ramię z absolutną bezbronnością i bezinteresownym poświęceniem”. Lepiej, jak się zdaje, nie da się tego powiedzieć.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn