Strona · s. 13strona oryginału ↗
ŚLAD PROSTEGO LEMIESZA… Mychajło IWANCZENKO. Jesienny lemiesz: Poezje. — Kijów: Ratibor, 2007. — 62 s.
Слово Просвіти, №44 за 2007 рік
łom na dziesięć lat. Odbywał karę na Polarnym Uralu oraz w Jamalsko-Nienieckim Okręgu Autonomicznym. Mychajło Iwanczenko — syn sotnika Wolnych Kozaków, jeden z niewielu rycerzy idei, którzy zostali wychowani w tradycjach narodowych, w duchu narodowym, których zahartowały klęski narodowowyzwoleńczych zmagań lat 20., wielki głód 1933 roku, wojny, więzienia, prześladowania. To człowiek, który ma moralne prawo pisać swoje patriotyczne (narodowe w duchu i wierze) utwory, bo to właśnie ten przypadek, kiedy słowo Mychajła Iwanczenki jest poparte jego osobistą postawą obywatelską. Jest on jednym z tych, którzy mogą szczerze powtórzyć słowa Szewczenki: “My po prostu szli, // U nas nie ma // Ziarna nieprawdy za sobą…” Poetycka książka “Jesienny lemiesz” ma trzy rozdziały: “Zew stepu”, “Pieśni z lubczyku”, “Znak rodu”. Wyrazista patriotyczna liryka łączy się u Mychajła Iwanczenki z poezjami o charakterze intymnym. Ale wszystkie wiersze w książce są organiczne, to jednolity zrost-monolit, w którym każde słowo, każda myśl, każde uczucie są zjednoczone w wyrazie miłości do Ojczyzny. Kozacki step, ukochana dziewczyna, ród — to fundament, na którym wyrasta majestatyczna narodowa perspektywa Ukrainy (państwa, rodziny i konkretnego człowieka). W tych wierszach nie ma płaczu, beznadziei. Twardość, wiara, miłość, przekonania — takiego doświadczenia i takiego brzmienia ukraińska liryka patriotyczna dawno nie miała. Takiej czystości i takiej kryształowej oddaności Idei i Prawdzie Ukrainy w jej kozackim szewczenkowskim interpretowaniu — folklorystyczno-historycznej obrazowości, śpiewności, ocenianiu z punktu widzenia moralności ludowej. Czytając te patriotyczne wiersze — tutaj autorowi trzeba oddać sprawiedliwość, że u niego to nie jest wierszowana patriotyka, a Poezja wysokiej próby, — nie chcę niczego komentować, tylko deklamować te wiersze, zachwycać się plastyką i rytmiką, melodyjnością i niemal kozacką marszowością.
Ukrainie
Twoja krzywda nie dobita, Nie zbutwiała w proch, — Przez wieki grzmią kopyta Na tęgich wiatrach. Tylko prawdą oraz bojem Ty dla nas żywa, Wyrywasz się wyłomem W swoje żniwa.
Za ordyńskim hukiem-świstem W mgle rozstań Nie bierz cudzych korali Z nienasyconych rąk, Nie marnuj wiśniowej urody Na bazarach zła, Żeby zwątpienie do pochodu W duszy nie wpełzło. Nie chyl się w krwawe Kruty Gdzieś na manowce, Spójrz — kozak twój wznosi ostro Szablę w ręce. Wszystkim nie paść w prawej bitwie, Zrąbano na pniu… Będziesz wiecznie ty kochać Żyto i pieśni. I tam, gdzie lśni w odblasku Niebiesko-żółty sztandar, Ty kołysać będziesz kołyskę Młodych zwycięstw.
Intymna poezja Mychajła Iwanczenki przypomniała mi coś dawno zapomnianego, momentami małyszkiwską intonację, ale oryginalną w swoim konkretnym wyrazie-uczuciu. Znowuż, te wiersze trzeba czytać, intymność ich jest w surowej miękkości metafor, folklorystycznej śpiewności, nostalgicznej wspomnieniowości obrazów, wyobrażeń, odczuć… Najsilniejszy cykl trzeciego rozdziału, bezsprzecznie, — “Requiem 1933 roku”. To wspomnienie-ból, wspomnienie-zemsta, wspomnienie-rana:
Jak boleśnie konać mi setny raz We wspomnieniach owych trupich lat, Nie zapominajcie wyroków nędzy, Która zabiła nasz dziecięcy świat.
W rowy zakopani, w jamy Zbutwieli moi przyjaciele-uczniowie. I pamięć ich pragnęli nad polami Rozwiać zbolszewiczeni carowie.
Ja wierzę: jeszcze katom straszne przekleństwo Potomkowie domalują w pełni. O Ukraino, to twoje ukrzyżowanie Nieść ci jeszcze długo w walce.
Szkoda, że ta poetycka książka wyszła w znikomym nakładzie i niemal w samizdatowym projekcie. Bo książek o takiej sile, narodowym optymizmie i pewności w przyszłość Ukrainy — zwłaszcza w nasze zwątpiałe czasy — katastrofalnie brakuje. Musimy wreszcie określić się z wartościami. Narodowa idea i narodowe przekonania są żywe dopóty, dopóki na Ukrainie będzie żył choć jeden taki KOZAK, jak Mychajło Iwanczenko, — ten śpiewak kozackiego niezłomnego ducha, który do ostatka będzie bronił wielkiej prawdy o Wielkiej Ukrainie. I nie tylko będzie bronił, ale będzie siał ziarna. W tym jego wielka misja i powołanie.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
