Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

UKRAIŃCY NA ŚWIECIE

Слово Просвіти, №44 за 2007 рік

Wasyl WASYŁASZKO Grecję już od dzieciństwa wyobrażałem sobie jako naszą, ukraińską. Od czasu, gdy usłyszałem od dziadka Jakowa, skąd pochodzi nasze chrześcijaństwo, gdy dowiedziałem się, że słowo Chrystus jest pochodzenia greckiego i oznacza mesjasza. Moja Grecja pochodzi ze światowej historii, studiując którą, jeszcze jako student czytałem we fragmentach słynną „Iliadę” i „Odyseję”. Wtedy, na wydziale dziennikarstwa Uniwersytetu Lwowskiego, nie słyszałem jeszcze o światowej sławie naszej Trypilli, o prawdopodobnie przedsumeryjskiej cywilizacji, którą reprezentuje na Ukrainie Kamienna Mogiła, dlatego nie wyobrażałem sobie niczego wspanialszego niż kultura dawnej Hellady z jej zadziwiającą mitologią, wszechogarniającą hierarchią bogów, szlachetnym majestatem świątyń, monumentalnym spokojem rzeźb, antycznym teatrem i sławnym Akropolem. Naszych klasyków przyrównywałem do światłych duchów Hellady… Według antycznych wątków pojmowałem życie w swoich wierszach: kobziarze u mnie to „Weresaje, Homery zwiastunowe”... Moim skrytym marzeniem było trafić do Grecji. Marzyła o tym żona Halyna, rodzina. I oto Taras Małyszewski, ukraiński dyplomata w Grecji, zaprosił nas jako turystów na 10 dni do Hellady, co zbiegło się z przeprowadzeniem w mieście Marmari na wyspie Eubea drugiego Forum ukraińskiej diaspory, które zorganizowało Towarzystwo ukraińskiej diaspory w Grecji „Ukraińsko-grecka myśl” (przewodnicząca Halyna Maslak-Kakku) wraz z ukraińskimi wspólnotami z Kanady, Francji, Polski, Czech, Węgier, Bułgarii, Litwy, Łotwy, Estonii przy wsparciu Ambasady Ukrainy w Grecji oraz Ukraińskiej Rady Pokoju. Przygotowuję prezenty dla diaspory. Przechodzimy skomplikowany test w celu otrzymania wizy w Ambasadzie Grecji: strefa Schengen! Tyle zaświadczeń — aż do wyciągu z banku. Warunki nie łatwiejsze od tych, które poprzedzały wyjazd z ZSRR do kraju kapitalistycznego! Podniebny lot wyjaśnił się nad Grecją, która uderzyła ciągłymi górami. Czernieją plamy po pożarach. Morze usiane wyspami. Nienaturalnie gęsta błękit wody. W Atenach nie widać kominów fabrycznych. Z czego więc Grecja jest zamożna? Nie będę oryginalny, jeśli powiem, że najbardziej uderzają na wpół zrujnowane i mimo wszystko monumentalne świątynie Posejdona, Apolla, Zeusa, teatry z tysiącami miejsc dla widzów pod otwartym niebem, przypominające czymś współczesne stadiony. I wszystko to na szczytach ogromnych gór, dokąd pętlami dróżek i współczesnymi maszynami trudno byłoby dowieźć takie bloki marmuru i granitu. Patrzę na greckie ruiny i wspominam ukraińskie. W Kurazynie na Podolu stalińscy w latach 30. wpadli na pomysł budowy z cmentarnych krzyży na zakątku wsi Skakunówka, gdzie był wodospad, wielkiej… łaźni, nie ścierając nawet imion z odłamków krzyży. Obok tej łaźni my, dzieci, bawiliśmy się, kto znajdzie dokończenie tego czy innego imienia, a babcie modliły się za bliskich, którzy pozostali w bezkrzyżowych mogiłach. A ile ruin świątyń, twierdz na Ukrainie?! Łapię się na myśli, że słowo „ruina” w Grecji nie pasuje do pozostałości słynnych budowli. Nie dziwi, że zrujnowane, dziwi, jak przetrwały te, wyższe od zwykłych budynków Aten, gigantyczne kolumny. W strefie sejsmicznej, w strefie wojen, otwarte na Słońce i burze! To jednak wybitne zabytki kultury, które tylko częściowo zniknęły. Ale one są domalowane w obrazach artystów, w ludzkiej wyobraźni, a co najważniejsze — one i dziś służą Hellenom, jak do tej pory dumnie nazywają siebie Grecy. Przeszłość pracuje na współczesność! Jakie rzeki ludzi płyną w góry! Piąta część wpływów do budżetu Grecji pochodzi z turystyki. Z rzeźbami mitologicznych postaci spotykamy się jak ze znajomymi. Przeprowadzamy analogie między Zeusem a naszym Perunem-gromowładcą. Podziwiamy opiewaną również w naszej poezji Afrodytę. A ja szukam rzeźby Posejdona. Znalazłem w sklepiku obok świątyni Posejdona, na dodatek z pozłacanym trójzębem. I przypomniałem sobie, jak w latach 60. rzeźba tego boga przestraszyła gościa z Północy, kiedy ten zobaczył ją na rynku we Lwowie: „Co wyprawiają: pomnik banderowcowi postawili!” — „Przecież to Posejdon!” — wyjaśniam. — „Patrz, nazwisko znane nawet!”. Mówią, że po kolejnej wizycie gości z Północy bóg pozbył się trójzębu i stał z berłem. Jak z kijem. Przetrwała rzeźba do dziś. I znów — z trójzębem! Gdzie Grecja, gdzie Ukraina, a ich losy, symbole się zbiegają! W. Wasyłaszko w Delfach wśród ruin sanktuarium świątyni Apolla na zboczach gór Parnas, gdzie żyli Wyrocznia i Pytia

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn