Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

Kilka rozważań studentki przed świątecznym dniem

Слово Просвіти, №44 за 2011 рік

okazało się, że rosyjskiego języka i rosyjskich szkół na Krymie jest za mało. Nasza młoda i wiecznie żywa mowa, właściwie, nigdzie nie zniknie i od takich zarzutów liczba jej użytkowników nie zmniejszy się (może nawet wręcz przeciwnie), jednak to, jaką będzie ona przekazywana z ust do ust, to już kwestia. Niepokoi mnie problem kultury języka. W moim przytulnym Łucku, gdzie każdy, od pieluch, płacze po ukraińsku, takich zapożyczeń i kalk można nasłuchać się aż uszy więdną. Cóż dopiero powiedzieć o kulcie surżyku, na przykład w Połtawie. Dostarcza mi on wdzięcznego materiału do porównań Instytut Dziennikarstwa, gdzie zebrał się barwny lud z całej Ukrainy. Otóż, rozmawiając z kolegami z roku, zauważamy ciekawe dialektyzmy, to znów dziwimy się niektórym słowom. I, co ciekawe, wykształceni studenci ze wschodu lub południa często mówią literackim językiem lepiej niż rodzimi użytkownicy mowy: w domu rozmawiają po rosyjsku, dlatego nie znają ukraińskiego slangu i są daleko od surżyku. Nie myślcie, że nie rozumiem, iż język musi się stale zmieniać i wzbogacać o nowotwory, to jest całkowicie zrozumiałe. Uwielbiam barwne słówko, nawet jeśli nie jest ono normatywne, a także lubię oddawać po ukraińsku angielskie wyrażenia. Tylko za co mam znosić ten ogrom dziwacznych splotów słów, którym roi się Kijów? Weźmy choćby reklamę. Oprócz wspomnianego na początku tragikomicznego (bo źle napisanego) stwierdzenia wszędzie wiszą różnorodne obrazki z elementarnymi błędami językowymi. Istnieje nawet taki sposób przyciągania uwagi: zrobić bardzo oczywistą wpadkę, reklamując towar lub usługę, — zapamiętuje się lepiej. Znalezienie poprawnego tekstu reklamowego jest bardzo trudne. Często chce się markerem poprawić błąd. Albo zainicjować coś w rodzaju flash mobu gramatycznych konserwatystów: chodzić po mieście i zamalowywać te błędy. Ale przecież to, panowie, wandalizm, a za niego karze się zgodnie z prawem. Że nieprawidłowa reklama to brak szacunku dla mnie, a więc naruszenie praw człowieka, wszystkim jest obojętne. Tak samo brakiem szacunku są wszechobecne językowe szablony, niepoprawne media, źle zredagowane książki, nawet kalki w dokumentach urzędowych. Nawiasem mówiąc, istnieje zasada, że korektor nie może poprawiać błędów w ustawach. Mnie i wielu moim znajomym to dotyka, panowie. Język to odzież dla myśli, powiedział ktoś z znanych. Tak jak swetry, sukienki, dżinsy — odzież dla ciała. To dlaczego nieschludnie ubrani ludzie wywołują nasze „fe”, a ci, którzy bezdarnie mówią, nie spotykają się z żadnym potępieniem? Z takim oburzeniem będę obchodzić Dzień Języka i Piśmiennictwa Ukraińskiego i słuchać wystąpień różnych ludzi 9 listopada, którzy zapewne, jak co roku, (z jednej strony) będą sypać dyfirambami pod adresem naszej kalinowej i słowiczej mowy, a z drugiej — szczerze martwić się jej obecnym stanem. Oczywiście będą także łamane przemówienia osób rosyjskojęzycznych. Niech by już nie znęcano się nad obydwoma językami i mówiono choćby jednym, ojczystszym, ale poprawnie; po co ta klownada z demonstracyjnym używaniem języka państwowego? Tak, posługujcie się ukraińskim, rosyjskim, karaimskim czy choćby staro-bułgarskim! Tylko róbcie to poprawnie i nie naruszajcie praw językowych innych, zwłaszcza gdy chodzi o dokumenty pisemne, dostępne szerokiemu ogółowi. Więcej jako użytkownik języka nie potrzebuję.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn