Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 1strona oryginału ↗

KRONIKARZE RUSI-UKRAINY

Слово Просвіти, №44 за 2011 рік

Ołeksandr BUŁYHA, m. Równe O wydarzeniach minionych epok, imionach ówczesnych wybitnych postaci dowiadujemy się dzięki tym, którzy pozostawili potomnym swoje prace, ze stron których przemawiają do nas uczestnicy procesu historycznego, zapisane daty i przebieg wielkich bitew, wyniki działalności społeczeństwa. Na wszystkich kontynentach znane jest imię Herodota z Halikarnasu, który żył w V w. p.n.e. Wiele podróżował: Europa, Azja, Afryka. Był także na ziemiach współczesnej Ukrainy, pozostawiając wspomnienie o życiu mieszkańców czarnomorskich. Powróciwszy z wędrówek, stworzył dzieło „Dzieje”. Właśnie w nim badacz po raz pierwszy wyłożył fakty historyczne w określonej kolejności. Miano „ojca historii” nadał Herodotowi znany mówca Cyceron i przylgnęło ono do niego na zawsze w pamięci wdzięcznych potomnych. Człowiek, którego z pełnym prawem możemy nazwać „ukraińskim Herodotem”, żył półtora tysiąclecia po „ojcu historii”. Imię jego jest dziś szeroko znane na Ukrainie, o której historii pisał autor „Powieści minionych lat”. To Nestor (w tłumaczeniu z greckiego — „ten, który powrócił do domu”). Urodził się w 1056 roku, najprawdopodobniej w Kijowie. Na korzyść tego świadczą dane o jego pobycie w stolicy państwa ruskiego jeszcze jako ośmiolatka. W wieku siedemnastu lat Nestor został postrzyżony na mnicha w Ławrze Pieczerskiej przez następcę świętego Teodozjusza (jednego z założycieli świętej wspólnoty) Stefana, który z czasem został biskupem wołyńskim. Pateryk Kijowsko-Pieczerski donosi, że „Stefan ustanowił Nestora diakonem”. W tym stanie przebywał prawie czterdzieści lat, aż do samej śmierci. Napisaniu najważniejszego dzieła — „Powieści minionych lat” — poprzedziło stworzenie przez Nestora szeregu utworów hagiograficznych. W szczególności jego pióra są „Żywoty” Borysa i Gleba oraz pieczerskiego ihumena Teodozjusza. Badacze nazywają Nestora kompilatorem „Powieści…”, ponieważ wykorzystywał zapisy swoich poprzedników, a także osobiście zebrane materiały i dzieła autorów bizantyjskich. Wśród tych źródeł znajduje się kronika kijowsko-pieczerska mnicha Nikona oraz kronika Jerzego Hamartolosa. Głównym zadaniem dzieła jest wyjaśnienie „…skąd wzięła się ziemia ruska, kto w niej zaczął najpierw kniazić i jak ziemia ruska powstała”. Na to pytanie Nestor stara się odpowiedzieć w swojej kronice, gdyż samo życie tego wymagało. Częstowały się waśnie książęce, państwo podupadało, książę Włodzimierz Monomach starał się zachować jedność ziem ruskich pod zwierzchnictwem Kijowa. Pierwszy datowany zapis w „Powieści…” został dokonany w 852 roku, od czasu, kiedy, według Nestora, „zaczęła nazywać się ziemia ruska”. Wydarzenia doprowadzono do 1100 roku. Nie wszyscy wiedzą, że „ojciec ukraińskiej historii” nie tylko przepisywał, układał i uzupełniał zbiory kronikarskie, ale także podróżował, jak Herodot, po miejscach, o których pisał później. Tak, o pobycie Nestora na Wołyniu donosi znany rosyjski historyk W. Tatiszczew, który wykorzystywał źródła, które nie zachowały się do naszych czasów. Według Tatiszczewa, w 1097 roku Nestor odwiedził Włodzimierz Wołyński w celu przeglądu szkół i wyznaczenia nauczycieli. Przebywając w naszym kraju, Nestor nie mógł nie interesować się historią i z pewnością oglądał zabytki ziemi wołyńskiej, o której historii przyjdzie mu jeszcze pisać w przyszłości. Jak wskazuje Pateryk Kijowsko-Pieczerski, Nestor dożył sędziwego wieku, „nie przestając trudzić się nad pisaniem kroniki, i spokojnie zasnął”. Pan wsławił go niezniszczalnością relikwii, zaświadczając, że pisarz „żywotów świętych” zasłużył sobie na życie wieczne w niebie. Dziś niezniszczalne szczątki kronikarza znajdują się w bliskich pieczarach Ławry Kijowsko-Pieczerskiej. O kronikarzach Rusi-Ukrainy czytajcie w kolejnych numerach „SP”. PREMIERA NOWEGO PROJEKTU GAZETY! Antologia poezji XX wieku „STRZAŁA” SŁOWO, MUZYKA, MALARSTWO 13–15

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn