Strona · s. 8strona oryginału ↗
125-lecie Heroldmistrza Ukraińskiej Rewolucji
Слово Просвіти, №44 за 2018 рік
Heorhij ŁUKIANCZUK
Dyrektor muzeum, kandydat nauk historycznych Ołeksandr Kuczeruk, zapoznając uczestników wydarzenia z biografią znanego heraldyka, który urodził się w miasteczku Lityń na Winniczyźnie, zaznaczył, że Mykoła Bytyński był oficerem armii Ukraińskiej Republiki Ludowej, brał udział w bojowych wyprawach. W okresie międzywojennym mieszkał w Pradze, gdzie w 1929 roku ukończył Ukraiński Instytut Pedagogiczny imienia Drahomanowa i otrzymał dyplom „pedagoga szkół średnich z prawem nauczania historii, historii sztuki i archeologii”. Heroldmistrza Ukraińskiej Rewolucji zawsze interesowała symbolika. Zastępca redaktora naczelnego wydawnictwa „Rodowid” Bohdan Zawitij, prezentując przy okrągłym stole egzemplarz sygnalny wielkiego albumu „NASZ HERB. Ukraińskie symbole od czasów książęcych do współczesności”, nakreślił znaczenie postaci artysty na tle osiągnięć heraldycznych URL, za czasów której zatwierdzono godło państwowe, flagę i hymn. Mykoła Bytyński na zlecenie ministerstwa wojskowego URL na uchodźstwie tworzy projekt Krzyża Symona Petlury — tryzub wraz z mieczem wpisuje w czarny rozszerzony krzyż. Ten dawny ukraiński znak zdobi jego projekty dyplomów, okładek, winiet i rysunków dla czasopisma „Hurtujmosia”, które wydaje razem z pułkownikiem Wasylem Fyłonowyczem. O tryzubie Mykoła Bytyński pisał: „Bez względu na zagadkowość i niewyjaśnienie pochodzenia oraz rzeczowego znaczenia tryzuba, ten najstarszy ukraiński znak ma dla nas niezwykle wysoką wartość historyczną i heraldyczną. Największa waga jego i wartość polega właśnie na tym, że ten tryzub, jako książęcy i władczy znak rodowy, miał pewną wewnętrzną tradycyjną stałość, a co najważniejsze — był już w najdawniejszych czasach znakiem naszego Państwa Kijowskiego”. Badacze zaznaczają, że Mykoła Bytyński, tworząc projekty wielkiego, średniego i małego herbu Ukrainy, opiera się na tradycjach heraldycznych, które od dawna istniały na naszych terenach. Bohdan Zawitij, demonstrując dzieła heraldyka, podkreśla, że w projekcie wielkiego herbu Bytyńskiego niebieska tarcza ze złotym tryzubem oparta jest na łańcuchu orderowym oraz skrzyżowanych buńczuku i złotej chorągwi z krzyżem. Trzymaczami tarczy są tutaj kijowski archanioł Michał i galicyjski złoty lew w koronie. Dookoła, na wieńcu z liści dębowych i laurowych, autor umieszcza pięć tarcz, na których znajduje się 29 herbów. Na pierwszej, symbolizującej Prawobrzeże, połączone są symbole Kijowszczyzny, Wołynia, Podola, Bracławszczyzny, Brześcia, Chersońszczyzny, Besarabii i Chełmszczyzny. Na drugiej tarczy — Lewobrzeże z herbami Hetmanszczyzny, Perejasławszczyzny, Czernihowszczyzny, Zaporoża, Taurydy z Krymem, Słobożanszczyzny, Siewierszczyzny i Starodubszczyzny. Trzecia tarcza symbolizowała Ukrainę Zachodnią — ziemię halicką, lwowską, bełską, żydaczowską i inne ziemie, Bukowinę. Czwarta tarcza — Zakarpacie, piąta — Kubań. Faktycznie wielki herb autorstwa Heroldmistrza Ukraińskiej Rewolucji symbolizuje Soborność wszystkich ukraińskich ziem, które, niestety, z powodów historycznych tak i nie stały się do dzisiaj integralną częścią terytorium współczesnego państwa ukraińskiego…
W wariancie średniego herbu, wydanego w Wiedniu w 1940 roku jako „Soborny herb Ukrainy”, Mykoła Bytyński wokół tryzuba podaje już sześć tarcz, które miały symbolizować jedność ukraińskich ziem. W swoich pracach heraldyk szczególne miejsce poświęca kijowskiemu archaniołowi i galicyjskiemu lwu, ponieważ „te dwa herby i rzeczywiście najczęściej u nas są używane praktycznie, i dlatego, że one po tryzubie zajmują najwybitniejsze pozycje w hierarchii heraldycznej w szeregu wszystkich naszych narodowych emblematów, jako szczególnie ważne symbole dwóch historycznych geograficzno-polityczno-kulturowych centrów Ukrainy — Naddnieprza (Kijowa) i Galicji (Lwowa)”. W pracach Mykoły Bytyńskiego widzimy globalny fundament ideologiczny. Tryzub obrasta wielką treścią, w nim widzimy głęboką historyczną logikę zarówno państwa, jak i narodu — podkreślił doktor nauk historycznych Jurij Sawczuk, występując przy okrągłym stole, poświęconym 100-leciu URL oraz 125-leciu od dnia urodzin wybitnego artysty. Historycy zaznaczają, że gdyby nie było artysty, który w swoich pracach próbował rozwinąć ideę soborności ukraińskich ziem historycznych, to nie byłoby też mocnego mostka między URL a współczesną Ukrainą.
W Muzeum Ukraińskiej Rewolucji 1917—1921 lat odbył się okrągły stół, poświęcony 100-leciu URL oraz 125-leciu od dnia urodzin wybitnego artysty, jednego z najbardziej znanych badaczy ukraińskiej symboliki Mykoły Bytyńskiego (1893—1972). Projekty wielkiego, średniego, małego herbu Ukrainy, flag i pieczęci, chorągwi, szeregu odznaczeń Ukraińskiej Republiki Ludowej, wśród których — krzyż Symona Petlury i Krzyż Wojskowy, tablice mundurów wojskowych, liczne prace artystyczne, w szczególności „Album herbów ukraińskich ziem” — to daleko niepełna lista dzieł znanego heraldyka.
Bohdan Zawitij prezentuje album „NASZ HERB. Ukraińskie symbole od czasów książęcych do współczesności”
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
