Strona · s. 6strona oryginału ↗
Niech zajaśnieje wam miłość...
Слово Просвіти, №44 за 2021 рік
Ołeh MATIUK, honorowy pracownik transportu morskiego i rzecznego Ukrainy, członek Proświty, m. Mikołajów. W centralnej bibliotece miejskiej im. M. Kropywnyckiego wiosną tego roku członkowie Proświty z Mikołajowa świętowali 80. rocznicę urodzin Wałerija Petrowycza Bojczenki – przewodniczącego obwodowej „Proświty”, poety, tłumacza, krajoznawcy, kierownika obwodowej organizacji wspólnoty pisarskiej, a zarazem skromnego, inteligentnego człowieka o jasnej postawie obywatelskiej. Poznałem przewodniczącego Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. T. H. Szewczenki Wałerija Bojczenkę w 1989 roku w sali obwodowego związku pisarzy, gdzie zebrali się przedstawiciele ukraińskiej społeczności miasta, nieobojętni obywatele, członkowie miejskich i obwodowych Towarzystw Języka Ukraińskiego im. T. H. Szewczenki (później „Proświty”). W sali – jego wieloletni współpracownicy: zastępca przewodniczącego Towarzystwa Wasyl Slipeć, inżynier ds. projektowania turbin w organizacji projektowej „Zoria-Maszprojekt”; Wiktor Spycia – przewodniczący komórki Proświty w zakładzie „Ocean”; radny miejski Borys Moroz; wykładowca i dyrygent Omelan Szpaczynski; aktor Mykoła Jewtuszenko; przewodniczący mikołajowskiego „Memoriału” Jurij Zajcew; robotnik zakładów turbinowych S. Wdowycia; małżeństwo Kiperów, Raisa Szpak, Wiktor Andriewski, Ołeksandr Małycki, Mykoła Zawhorodnij, Nadija Ohrenycz. Jako niepodważalny autorytet Wałerij Petrowycz miał swój udział w początkach praktycznie wszystkich organizacji społecznych obwodu mikołajowskiego. Bojczenko był jednym z założycieli Ludowego Ruchu Ukrainy na rzecz Przebudowy w obwodzie mikołajowskim. Założyciel odrodzonej mikołajowskiej „Proświty”, członek zarządu Mikołajowskiego oddziału Ukraińskiego Funduszu Kultury, współprzewodniczący towarzystwa „Zielony Świat”, brał udział w zakładaniu towarzystwa Memoriał, kongresu ukraińskiej inteligencji oraz szeregu innych organizacji. Przez dwa lata prowadził w telewizji autorski program „Podstawy”. Laureat wielu nagród literackich. Tłumaczył wielkiego amerykańskiego poetę Roberta Frosta, utwory staroceltyckich poetów i nowoangielskich klasyków „nowej fali” S. Plath, D. Thomasa, powieść Roberta Louisa Stevensona „Wrak”, opowiadanie amerykańskiego pisarza-kowboja Willa Jamesa „Dymek”. Dla większości miejscowych krajoznawców Bojczenko stał się dobrym redaktorem ich książek. Był obecny wszędzie: na obchodach Dni Sławy Kozackiej w 1991 roku, podczas prezentacji świeżo wydanego dwutomowego dzieła O. Olesia, zapraszał na posiedzenia Towarzystwa Języka Ukraińskiego nietuzinkowe osobistości z wykładami, stał w szeregu obok wojsko- Taina BRATCZENKO, m. Biała Cerkiew. Niektórzy uważają, że nie ma ludzi niezastąpionych. Ale Wołodymyr Iwanciw całym swoim życiem obala ten pogląd. Choć nie ma go z nami już trzeci rok, Wołodymyra Opanasowycza pamiętają członkowie Proświty, pisarze, mieszkańcy miasta Białej Cerkwi. Nie bez powodu przecież jego – poetę i publicystę, krytyka literackiego i krajoznawcę, działacza społecznego i redaktora, mentora wielu pisarzy i wieloletniego szefa miejsko-rejonowego zjednoczenia WUT „Proświta” uhonorowano tytułem „Honorowy Obywatel Miasta”. Nie bez powodu, gdy zachorował, do szpitala codziennie przychodzili do niego członkowie Proświty, pisarze, dziennikarze, pracownicy biblioteki, nauczyciele, dawni koledzy z zakładów pracy oraz wojskowi. Życie jego było nasycone, nawet przesycone, gdyż zawsze stawiał sobie wyższe zadania i zawsze realizował to, co zamierzył. Ale niestety nie dożył wydania swojej ostatniej książki „Smak wody, albo Bóg nie próżniak”. *** Jego twórczość to różnorodne gatunkowo i tematycznie książki: zbiory poetyckie, almanachy literackie, materiały dokumentalne, zbiory wierszy poetów słowiańskich, które przetłumaczył na ukraiński, analityczne i krytyczne artykuły literackie, a także historyczne i krajoznawcze. Jego artykuły z zakresu językoznawstwa są naukowo uzasadnione i interesujące dla każdego czytelnika. Jako publicysta na każde wydarzenie w kraju i życiu narodu, polityczne, kulturalne czy religijne, reagował płomiennymi wersami, które nikogo nie mogły pozostawić obojętnym. Nie bez powodu za dokumentalny zbiór materiałów „Hołokist” został uhonorowany miejską nagrodą literacko-artystyczną im. I. Neczuja-Łewyckiego. Jest autorem prawie trzydziestu książek, różnorodnych gatunkowo i współczesnych. A jeśli przeliczyć książki wszystkich naszych pisarzy, które redagował, to w bibliotece nie wystarczyłoby dla nich nawet kilku półek.
Siedzą od lewej do prawej: Ołeksandr Stachorśkyj, z zawodu inżynier szkutnik; inżynier konstruktor Ołeh Matijuk; Wałerij Bojczenko; inżynier konstruktor zakładu „Okean” Mykoła Matwijiw; Łewko Ołeszczuk; stoją od lewej do prawej: dziennikarz Jurij Olijnykow, Wiktor Mnych, obecnie przewodniczący Witowśkiego ukraińskiego Towarzystwa; nauczycielka języka ukraińskiego i literatury Tamara Bojko; główny inżynier ekonomista zakładu „Okean” Heorhij Sawczenko, małżeństwo: Lidija Matijuk – nauczycielka Mikołajowskiej szkoły ogólnokształcącej nr 1 imienia Ołeha Olżycza oraz Mykoła Matijuk – dyrektor tej szkoły; aktywistka wspólnoty cerkiewnej Patriarchatu Kijowskiego Ludmyła Zabijaka; przewodniczący Mikołajowskiego obwodowego zjednoczenia „Proświta” Ihor Marcinkowśkyj; Olha Jaśko; pracownik kultury Serhij Szewczenko w lutym 1992 roku przy składaniu przysięgi na wierność narodowi ukraińskiemu przez dziesiątkę młodych mikołajowian, przy przyjmowaniu apeli w obronie języka ojczystego do różnych instancji, podczas pracy nad proświtańską gazetą „Arkasinśka wułycia” w instytucie doskonalenia nauczycieli. Przypominam, pod koniec lat 80. – na początku lat 90. XX wieku W. P. Bojczenko spotykał się ze studentami ówczesnej Mikołajowskiej filii Kijowskiego instytutu kultury. W szczególności opowiadał o Łeonidzie Kyselowie. W uciszonej sali Wałerij Petrowycz cytował wersy młodego poety o wdzięcznej miłości do ukraińskiej ziemi, do języka i pieśni narodu, który jest tu od wieków. Bojczenko aktywnie wspierał odrodzenie ruchu ekologicznego, rozumiejąc wielką szkodę wynikającą z przewozów i przeładunków luzem w otwartych wagonach siarki oraz surowców mineralnych w nowym porcie przedsiębiorstwa „Nika-Tera”, od kilometrowych marsjańskich stawów – wysypisk odpadów glinowego chemicznego zakładu rosyjskiego magnata Deripaski na miejscu rozkopanego scytyjskiego kurhanu i zniszczonych pozostałości szańców wycofujących się wojsk szwedzkich oraz oddziałów kozackich Iwana Mazepy. Wałerij Petrowycz nie akceptował działań nomenklatury, komunistycznej i współczesnej władzy, skierowanych na poniżanie, niwelowanie i wypieranie języka ukraińskiego. Wymownie powiedział o tym w wierszu „Rusyfikacja”: Na niebie chór – światów koloratura! Sołowiecki nóż tkwi we mnie. O moja rozstrzelana kulturo, Jakżeś ty nie umarła przy ścianie? Oto znów moja dusza zawyła, Rozpaczą dusza zalana po brzegi. Na barkach leży niedźwiedzia siła – Kierownicza, prowadząca w śmierć. Wałerij Petrowycz w książce „Mykołajiwszczyna w istoriji Ukrajiny” pisze: „…Miasteczko i lotnisko Orne szczyciło się umiejętnością wyczuwania psychologii ludzi. A o tych zdolnościach świadczą jego trafne charakterystyki niektórych białocerkiewskich pisarzy. O Wiktorze Minjajle: „On jeden z tych, którzy w warunkach bezpaństwowości obronili i zachowali jądro naszej kultury”. O Andriju Hudymie: „Wyznaczającą cechą twórczości pisarza jest ludowość”. O Halynie Newinczanej: „Nie ma zagadki talentu, jest wieczna zagadka miłości. Pejzaże w książkach napisane ręką artysty”. O Petrze Rozwozczyku: „Do literatury przyszedł świadomy swojego źródła i przeznaczenia”. O nich oraz innych kolegach po piórze, o procesie literackim w naszym mieście, o stosunku do języka i naszych narodowych bohaterów można przeczytać w ostatniej książce autora „Smak wody, abo Boh ne pustomołot”. Ujrzała ona świat dzięki mecenasom: kierownikowi miejskiego wydziału oświaty Jurijowi Petrykowi i dyrektorowi gimnazjum nr 1 Borysowi Smutkowi. Przykro, że wydawca Kostiantyn Kłymczuk, którego pracę hojnie sfinansowali wspomniani wielbiciele twórczości Wołodymyra Iwanciwa, nie zaprosił na prezentację prawie nikogo z dziesięciu białocerkiewskich pisarzy (z wyjątkiem
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
