Strona · s. 6strona oryginału ↗
HOŁODOMOR JAKO LUDOBÓJSTWO: DLACZEGO ROSJANIE SĄ OBURZENI
Слово Просвіти, №45 за 2010 рік
Ołeh K. ROMANCZUK, kandydat nauk filologicznych, redaktor naczelny czasopisma „Uniwersum”, Lwów
W 1950 roku w Paryżu ujrzała światło dzienne książka pod tytułem „Przyszły ustrój państwowy, gospodarczy i społeczny Ukrainy”. Jak opowiada autor, wiosną 1933 roku przejeżdżał z Syberii przez Moskwę na Ukrainę. Pospacerowawszy po stolicy ZSRR, zapytał jakiegoś przechodnia, jak trafić do kolei. Moskwianinowi było po drodze, więc poszli razem. Dalej cytujemy: „Ponieważ mówię po rosyjsku poprawnie i zupełnie bez ukraińskiego akcentu, a i jadę z Syberii, wziął mnie za Rosjanina, więc pyta mnie: »A wy słyszali, kakoj gołod na Ukrainie?« — »Nie, nie słyszałem«, — odpowiedziałem mu po rosyjsku. — »Mrut, swołoczy, kak muchi. Tak im i nada. A to, bywało, wsjakij mużyk chozjain. No pora priekratit. A to nie na kom rabotat budiet«. To dosłowne jego wyrażenia i ja ich nigdy nie zapomnę”… Pierwsze publiczne kroki i podejmowanie odpowiednich decyzji niepodległego państwa ukraińskiego, związane z uznaniem Hołodomoru 1932—1933 lat na Ukrainie za ludobójstwo, przychodziły bardzo niełatwo. Tak, kiedy minister spraw zagranicznych Ukrainy Borys Tarasiuk próbował wnieść do porządku obrad posiedzenia rady ministrów krajów WNP kwestię uznania Hołodomoru za ludobójstwo, to to żądanie ukraińskiego ministra większość uczestników narady zignorowała. Podczas głosowania tylko trzy kraje poparły Ukrainę: Gruzja, Mołdawia i Azerbejdżan. „Przeciw” głosowała Rosja, Białoruś, Kirgistan, Tadżykistan i Uzbekistan. Wstrzymały się Kazachstan, Armenia i Turkmenistan — te państwa, które znajdują się w bezpośredniej zależności gospodarczej i politycznej od Moskwy. Źródła tragedii Hołodomoru-ludobójstwa biorą swój początek w dalekim 1918 roku, kiedy bolszewicka Rosja rozpętała wojnę przeciwko Ukraińskiej Republice Ludowej. Po 15 latach „rosyjska komunistyczna swistoplyaska” wcieli się w ludobójstwo narodu ukraińskiego. W raporcie z 31 maja 1933 roku włoski konsul w Charkowie Sergio Gradenigo wyraźnie wskazuje, w jakim celu moskiewsko-bolszewicki reżim zorganizował Hołodomor na Ukrainie: „Ten głód jest sztuczny i specjalnie stworzony po to, aby »nauczyć rozumu chłopów«… Następstwem obecnej klęski na Ukrainie będzie rosyjska kolonizacja tego kraju, która doprowadzi do zmiany także charakteru etnograficznego (wyróżnienie moje. — Aut.). W przyszłości i, zapewne, bardzo bliskiej przyszłości, nikt więcej nie będzie mówił o Ukrainie czy narodzie ukraińskim, o problemie ukraińskim, bo Ukraina stanie się de facto terytorium z przeważnie rosyjską ludnością”. Doktor nauk filologicznych Petro Iwanyszyn przekonująco wyjaśnia główną przyczynę tragedii: „Treść Hołodomoru ogólnie określają trzy podstawowe pojęcia. Przede wszystkim Hołodomor był zemstą rosyjskiej komunistycznej władzy na narodzie ukraińskim, a zatem był i jest zbrodnią. Na pytanie »Dlaczego właśnie Ukraina?«, dobrze odpowiada J. Mace: »Dlatego, że miała więcej ludności niż wszystkie inne razem wzięte nierosyjskie republiki. Dlatego, że miała wielkie doświadczenie zmagań narodowowyzwoleńczych. Dla Ukrainy lekcje Centralnej Rady, lekcje hetmanatu, wspólnej walki chłopów o swoje prawa nie minęły bez śladu«”. Dyrektor Instytutu Ukrainy w Federacji Rosyjskiej Jewhen Minczenko, w znacznej mierze odpowiedzialny za kształtowanie państwowej retoryki wobec Ukrainy, twierdzi: „Oczywiste jest, że Rosji potrzebne są zwycięstwa. Czynniki wizerunkowe są dla nas ważne. I dlatego temat uznania Hołodomoru za ludobójstwo jest tak bolesny <…> To cios w wizerunek Rosji, dokładnie tak, jak i termin »sowiecka okupacja« uderza w wizerunek i jest odbierany jako agresja”. Ciekawa argumentacja. Zatem, jeśli na Ukrainie mowa o milionach ofiar Hołodomoru, to Rosji chodzi o wizerunek. Wynikiem badań problemu Hołodomoru 1932—1933 lat na Ukrainie stało się uchwalenie przez Radę Najwyższą Ustawy „O uznaniu Hołodomoru 1932—1933 lat za ludobójstwo narodu ukraińskiego”. Odpowiednie akty, które potępiały Hołodomor 1932—1933 lat na Ukrainie i uznały go za ludobójstwo, zostały przyjęte przez parlamenty Australii, Argentyny, Gruzji, Estonii, Włoch, Kanady, Litwy, Łotwy, Polski, USA, Węgier, Meksyku, Paragwaju, Peru… Wcześniej doktor James Mace, przewodniczący Komisji ds. Głodu na Ukrainie, zameldował Kongresowi USA w 1988 roku, że „w 1932—1933 latach Józef Stalin i jego otoczenie dokonali ludobójstwa na Ukraińcach”. Jeszcze wcześniej, w 1953 roku, Raphael Lemkin, amerykański prawnik-międzynarodowiec, obrońca praw człowieka, autor definicji terminu „ludobójstwo” jednoznacznie oświadczył: „Wytępienie narodu ukraińskiego to, być może, klasyczny przykład sowieckiego ludobójstwa, jego najdłuższy i najbardziej zakrojony na szeroką skalę eksperyment z rusyfikacji. <…> To nie jest po prostu sprawa masowego morderstwa. To sprawa ludobójstwa, zniszczenia nie tylko poszczególnych osób, ale także kultury i narodu. <…> Dopóki Ukraina zachowuje jedność narodową, dopóty jej naród kontynuuje myślenie o sobie jako o Ukraińcach i domaga się niepodległości; dopóty stanowi ona poważne zagrożenie dla samego serca sowietyzmu. Nic dziwnego, że komunistyczni wodzowie nadawali jak największe znaczenie rusyfikacji tego samodzielnie myślącego członka ich »Związku Republik« i postanowili przerobić go i przystosować do wzorca jednolitego narodu rosyjskiego. Bo Ukrainiec nie jest i nigdy nie był Rosjaninem. <…> Pierwszy cios skierowany jest w inteligencję — mózg narodu, żeby sparaliżować resztę organizmu. W 1920, 1926 i — ponownie — w 1930—1933 latach nauczyciele, pisarze, artyści, myśliciele i przywódcy polityczni byli likwidowani, więzieni lub deportowani. <…> Czwartym krokiem w tym procesie stała się fragmentaryzacja narodu ukraińskiego poprzez osiedlanie na Ukrainie obcych i jednocześnie — rozproszenie Ukraińców po całej Europie Wschodniej. W ten sposób można było zniszczyć jedność etniczną i przemieszać narody”. Mimo powiedzianego, współczesna Federacja Rosyjska (następczyni prawna ZSRR) kategorycznie zaprzecza faktowi ludobójstwa Ukraińców 1932—1933 lat przez reżim komunistyczny. W Rosji temat tragedii narodu ukraińskiego 1932—1933 lat jest, w istocie, zakazany. Przed rozpoczęciem nowego roku szkolnego 2008 rosyjskim nauczycielom rekomendowano jako podstawowy podręcznik historii (Filippow jego przyczyny nie tylko są przesadzone — są one jeszcze i umyślnie wypaczone. Tak, w marcu-kwietniu były poważne trudności z chlebem, ale masowych śmierci z powodu »głodu« w ZSRR nie było!”. Albo: „…w rezultacie niedożywienia na Ukrainie zmarło tylko dwa i pół tysiąca ludzi, ale nie miliony! Można nawet dopuścić, że podawane Moskwie cyfry były zaniżone, ale, bez wątpienia, nie tysiąckrotnie. Prawda, Kosior zaprzeczał nawet tym informacjom, twierdząc, że na Ukrainie trudności z chlebem odczuwa tylko 103 rejony”. Jeszcze jeden przykład rosyjskiego „badania” problemu ludobójstwa Ukraińców. Oto co napisano w adnotacji do książki Jurija Szwecowa „Nowa ideologia: Hołodomor”: „I jest (nazistowski, w istocie) mit o Hołodomorze, podstrojony niby przez »Moskali« w imię wytępienia Ukraińców”. Tę niedorzeczność błyskotliwie obala Wadym Dżuma, deputowany Rady Obwodowej w Dnieprze: „Ukraińcy nigdy nie byli przeciwko Rosjanom, oni występowali przeciwko komunistom i okupantom Ukrainy, a także tym najemnym szumowinom i przestępcom, którzy reprezentowali komunistyczną władzę bolszewików. Od 1917 do 1932 r. z Rosji na Ukrainę jechali zaprowadzać porządek od władzy radzieckiej tylko »szwondery«, ci, u których w tamtym czasie nie było ani domu, ani płotu. Przypomnijcie sobie opowieści starszych rozkułaczonych chłopów: »Widzisz, wnuczku, zasikany pijak pod płotem leży, jego dziad był bolszewikiem-komunistą, w skórzanym płaszczu państwowym z rewolwerem odbierał mienie, morzył głodem Ukraińców, tak więc on też zawsze był zafajdanym niechlujem«. Dopiero z czasem, nabywszy doświadczenia, zaczynasz rozumieć prawdziwość tych słów! Rzeczywiście, nigdy normalny, ustatkowany, psychicznie zdrowy człowiek nie zostawiłby w Nowosybirsku lub Swierdłowsku domu, rodziny i nie pojechałby na Ukrainę maruderować. Z reguły to był ludzki odpad, uznany przez społeczeństwo za nieprzydatny i wyrzucony przez nie samo, który, w zamian, bolszewicy jakościowo zakamuflowali pod Rosjan w tym samym celu — klasowej i narodowej wrogości. Mit ten komuniści podsycają do dziś w świadomości politycznie niepiśmiennych ludzi”. Stąd i prowokacyjna komunistyczna retoryka w Radzie Najwyższej Ukrainy (kwiecień 2009 roku) z ust Petra Symonenki: „Flaga i herb (ukraińskie. — Aut.) — symbolika nacjonalistów, którzy współpracowali z faszystami. Znaczna część kraju ich nie przyjmuje”. Wołodymyr Wasylenko, doktor nauk prawnych, Nadzwyczajny i Pełnomocny
Zdjęcie Olesia Dmytrenki, były Ambasador Ukrainy, autor pamiętnej Ustawy z dnia 28 listopada 2006 roku „O Hołodomorze 1932–1933 lat na Ukrainie”, którą przyjęła Rada Najwyższa, w wywiadzie dla UNIAN udzielił wyczerpującego wyjaśnienia stanowiska Federacji Rosyjskiej — następczyni prawniej ZSRR — wobec nieuznawania przez nią Hołodomoru za ludobójstwo narodu ukraińskiego: „Znaczna część rosyjskiego establishmentu politycznego nadal postrzega Ukrainę jako część Rosji, która ma z nią wspólny los i wspólną historię. Stąd próby kierownictwa Rosji narzucenia Ukrainie i społeczności światowej swojej wizji naszej historii. Zaprzeczanie prawu Ukrainy do własnej historii jest ukrytą formą zaprzeczania jej prawu do niezależnego istnienia”. 19 listopada 2007 roku Departament Informacji i Prasy rosyjskiego resortu spraw zagranicznych bezapelacyjnie oświadczył: „Ogłoszenie tragicznych wydarzeń tamtych lat »aktem ludobójstwa« wobec narodu ukraińskiego jest jednostronnym zniekształceniem historii na rzecz współczesnych koniunkturalnych założeń polityczno-ideologicznych. <…> Między innymi obraża to pamięć ofiar innych narodowości, które zginęły w czasie głodu 1932–1933 lat w byłym Związku Radzieckim”. Doktor nauk historycznych Władysław Werstiuk przekonująco argumentuje, dlaczego rosyjscy badacze przystali na sformułowane przez najwyższą władzę państwową Federacji Rosyjskiej stanowisko nieuznawania ukraińskiego Hołodomoru za ludobójstwo: „Główną przyczyną wojowniczego stosunku rosyjskiego politykierstwa do prawnego uznania Hołodomoru za ludobójstwo jest prawdopodobieństwo moralnej i materialnej rekompensaty Federacji Rosyjskiej dla ofiar Hołodomoru na Ukrainie”. Latem 2008 roku SBU ujawniła materiały archiwalne dotyczące osób zaangażowanych w organizację i realizację polityki Hołodomoru 1932–1933 lat oraz represji. Jednocześnie to właśnie „przyjazna” Rosja w ciągu 2007–2008 lat blokowała próby Ukrainy doprowadzenia do rozpatrzenia i przyjęcia przez Zgromadzenie Ogólne ONZ rezolucji o uznaniu Hołodomoru za ludobójstwo narodu ukraińskiego. W tej sprawie stały przedstawiciel FR przy ONZ Witalij Czurkin dumnie poinformował uczestników konferencji prasowej: „Zdołaliśmy zablokować ich (delegacji ukraińskiej. — Aut.) wysiłki wniesienia tej kwestii do porządku obrad minionej 62. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ, zablokowaliśmy te same próby na 63. sesji… Odbieramy to jako próbę wprowadzenia nieufności i wrogości w nasze stosunki, poróżnienia narodów Ukrainy i Rosji”. 14 listopada 2008 roku służba prasowa Kremla opublikowała przesłanie głowy Federacji Rosyjskiej Dmitrija Miedwiediewa do Wiktora Juszczenki. Rosyjski prezydent poinformował, że nie przyjedzie na Ukrainę w celu udziału w wydarzeniach z okazji 75. rocznicy Hołodomoru 1932–1933 lat na Ukrainie. Zdaniem Miedwiediewa, „tragiczne wydarzenia początku 1930 lat” są wykorzystywane na Ukrainie do osiągnięcia „bieżących koniunkturalnych celów politycznych” i te wysiłki „są skierowane na to, aby maksymalnie rozdzielić nasze narody”. Dmitrij Miedwiediew nie tylko nie chce uznać Hołodomoru za ludobójstwo Ukraińców, ale w ogóle nie uważa działań stalinowskiego reżimu za zbrodnicze. W jego odezwie rzuca się w oczy lekceważąca ocena — „tak zwany »hołodomor«”. Podobnym chamskim tonem wybrzmiało oświadczenie MSZ Rosji z 24 września 2008 roku, w którym między innymi zaznaczono, że zniekształceniem historii jest ogłoszenie Hołodomoru na Ukrainie „aktem ludobójstwa”. „Uważamy za świętokradztwo polityczne spekulacje Kijowa na pamięci milionów ofiar tragedii, która dotknęła narody byłego Związku Radzieckiego” — czytamy w oświadczeniu. Oksana Pachlowska jasno definiuje problem: „Żydzi zmusili do liczenia się ze swoją tragedią, zbudowali system ochrony pamięci Hołodomoru. Stosunek do
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
