Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

POWSTANIE — GŁÓWNY KAPITAŁ NARODOWY

Слово Просвіти, №45 за 2010 рік

Holokaust jest przepustką do cywilizowanego świata (wyróżnienie nasze. — Aut.). <…> Rosja zaś nigdy nie stanie się demokratycznym krajem, dopóki nie przeżyje katharsis winy”. Badaczka nie jest odosobniona w wyjaśnianiu przyczyn ukraińsko-rosyjskiego konfliktu dotyczącego oceny roli sowieckiego totalitarnego reżimu w masowej zagładzie Ukraińców. Rosyjski politolog Andrij Piontkowski w wywiadzie dla „Ukrainy Mołodej” konstatuje: „Absolutnie skorumpowany reżim Kremla, który siedzi na gazie i ropie, z jakiegoś powodu wyobraził sobie, że może być centrum przyciągania dla innych narodów. <…> Cała rosyjska polityka zagraniczna — to polityka irracjonalnych kompleksów”. Znany badacz problemu Hołodomoru profesor Stanisław Kulczycki pisze: „Współcześni rosyjscy politycy i politolodzy uparcie nie uznają oczywistego: stalinowskie represje w różnych formach, w tym w formie terroru głodem, były przeprowadzane według wszystkich danych ewidencyjnych, informacja o narodowości w żaden sposób nie była ignorowana. Przypomnijmy, że w ankietach istniała słynna „piąta rubryka” ze wskazaniem narodowości. <…> W Konwencji ONZ „W sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa” z 9 grudnia 1948 roku zbrodnia ta definiowana jest jako „czyny dokonane w zamiarze zniszczenia w całości lub części jakiejkolwiek grupy narodowej, etnicznej, rasowej lub religijnej jako takiej”. Wysiłkami stalinowskich dyplomatów z Konwencji ONZ została usunięta „grupa społeczna”. <…> Ukraiński Hołodomor podpada pod definicję Konwencji ONZ o ludobójstwie. Swój „miażdżący cios” Stalin zadał nie tylko chłopstwu, ale także innym warstwom ukraińskiego społeczeństwa. <…> Teraz mamy pod dostatkiem informacji o Hołodomorze. Jest ona zgeneralizowana ustawą, która charakteryzuje tę tragedię narodu ukraińskiego jako ludobójstwo”. W odróżnieniu od współczesnych rosyjskich prokremloskich historyków, Ihor Czubajs, doktor nauk filozoficznych, dyrektor Centrum Badań Rosji uważa, że „Hołodomor — to walka z ukraińską samoświadomością”. A obecny konflikt Ukrainy i Rosji — to „konflikt dwóch niepołączalnych systemów”. Naukowiec jest przekonany, że wszystkie wydarzenia w obecnej Federacji Rosyjskiej — „to historia sowiecka i postsowiecka, rok 1917 u nas (w FR. — Aut.) trwa. My tylko spróbowaliśmy po 1991 roku wyrwać się z totalitarnych okowów, ale się nie udało, i po 2000 roku u nas znowu są narzucane sowieckie symbole i sowieckie wartości”. Ale takich naukowców we współczesnej Rosji, niestety, jest niewielu. Niestety, także Wiktor Janukowycz jest przekonany, że Hołodomor był wspólną tragedią narodów ZSRR, a nie tylko Ukraińców. O czym zresztą oświadczył, odpowiadając na pytania delegatów po swoim wystąpieniu w Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy: „Uznawanie Hołodomoru jako faktu ludobójstwa jakiegoś narodu jest błędne i niesprawiedliwe”. Myrosława Antonowycz, doktor prawa, kierowniczka katedry prawa międzynarodowego Narodowego Uniwersytetu „Akademia Kijowsko-Mohylańska” w tej sprawie mówi: „Mogę jedynie życzyć politykom władzy, aby nie spieszyli się z nieprofesjonalnym komentowaniem dokumentów prawa międzynarodowego i nie rozpowszechniali nieprawdziwych informacji. Ponieważ jest to również czyn karalny”. U członków Komisji Prawnej Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy ludobójczy charakter właśnie Hołodomoru na Ukrainie nie budzi wątpliwości. Śladem Wiktora Janukowycza zaprzecza Hołodomorowi jako faktowi ludobójstwa przeciwko narodowi ukraińskiemu minister edukacji Dmytro Tabacznyk. Według słów koordynatora Inicjatywy Społecznej „Odnowa Kraju” Wałentyna Naływajczenki, oświadczenie ministra edukacji Dmytra Tabacznyka dotyczące Hołodomoru bezpośrednio sprzeciwia się artykułowi 2 Ustawy „O Hołodomorze 1932—1933 lat na Ukrainie”, w którym określono: „Publiczne zaprzeczanie Hołodomorowi 1932—1933 lat na Ukrainie uznaje się za zniewagę pamięci milionów ofiar Hołodomoru, poniżenie godności narodu ukraińskiego i jest działaniem bezprawnym”. I dalej: „Urzędnicy, którzy zaprzeczają faktowi zbrodni, działają bezprawnie i podpadają pod jurysdykcję Międzynarodowego Trybunału w Hadze. Ci, którzy zaprzeczają, że na Ukrainie w latach 32—33 ubiegłego wieku w otoczeniu formacji zbrojnych z głodu zginęli nasi dziadowie i pradziadowie, kryją zbrodniarzy i usprawiedliwiają zbrodnie przeciwko ludzkości”. Nadija KYRIAN Zdjęcie autora W ciągu lat 2008—2009 naukowcy kijowskiego „Memoriału” w państwowych i branżowych archiwach Służby Bezpieczeństwa Ukrainy 18 obwodów Ukrainy opracowali ponad 350 funduszy i około 1500 spraw archiwalnych. Na podstawie ujawnionych dokumentów archiwalnych po raz pierwszy przedstawiono dane statystyczne o liczbie chłopskich zbrojnych powstań we wszystkich ówczesnych dziewięciu guberniach Ukrainy, liczbie oddziałów powstańczych, podziemnych organizacji antybolszewickich i ich komórek, oddziałów samoobrony oraz żywiołowych wystąpień chłopów przeciwko okupacyjnej władzy komunistycznej. Dokumenty świadczą, że w ciągu lat 1917—1932 na Ukrainie działały 692 podziemne organizacje i ich komórki, 1435 oddziałów powstańczych. Chłopskimi powstaniami były objęte całe rejony, w których powstańcy ogłaszali tworzenie odrębnych republik i swoich tymczasowych lokalnych rządów; doszło do 268 chłopskich powstań. W ciągu lat 1928—1932 265 rejonów Ukrainy było objętych żywiołowymi wystąpieniami chłopów, z nich w 108 rejonach powstańcy niszczyli czekistów, komunistów, oddziały aprowizacyjne, które odbierały chłopom chleb. W ekspozycji przedstawiono liczne świadectwa naocznych świadków o nieludzkim stosunku bolszewików do miejscowej ludności. Na przykład, w rozdziale „Druga okupacja Ukrainy. (1918—1919 rr.)” przytoczono fragment tajnego raportu chorążego Stepana Lwiwskiego: „Bolszewicy nie liczą się wcale z ludzkością, zachowują się jak na okupowanym terenie w pełnym tego słowa znaczeniu. „Napluć, że głodują, niech wyginie 75 % ludności, a nie wyginie — rozstrzelamy, — wyłuszczał przede mną swoją myśl przewodnią komunista Łatynow, — wtedy 25 % stanie się potulną. Nam potrzebna jest sama Ukraina, ludność nie jest potrzebna”. O tym samym mówił Rakowski we wrześniu w Żytomierzu na tajnym zebraniu komunistów”. Wystawę zaprezentował Roman Krucyk (na zdjęciu), autor i kierownik projektu, przewodniczący Kijowskiej organizacji towarzystwa „Memoriał” im. W. Stusa. Według jego słów, tutaj przedstawiono tylko niewielką część zebranego materiału, który został opracowany i wcielony w wariant cyfrowy. Dokumenty świadczą, że ludzie powstawali, szli walczyć nie tylko za chleb, a co najważniejsze — za Państwo Ukraińskie. W ekspozycji przedstawiono notatkę służbową kierownika GPU w USRR W. Bałyckiego, który informował Stalina o tym, że Ukraina płonie powstaniami. W odpowiedzi, aby stłumić wojnę wyzwoleńczą, Stalin nakazał zwiększyć ściąganie zboża. To zakończyło się tragedią Hołodomoru. „Naszą działalność wsparło 35 organizacji społecznych, — poinformował Roman Krucyk. — Planujemy z ich pomocą z tą wystawą przejechać przez Ukrainę, pokazać, w szczególności wschodnim i południowym obwodom, jak ich ojcowie i dziadowie walczyli o wolność, o niepodległe państwo. Ukraina obecnie jest chora, trzeba ją leczyć prawdą, dokumentami archiwalnymi. Oprócz tego, będziemy wydawać licencjonowane płyty dla uczniów, studentów, dzięki czemu prawdziwą informację będzie mógł otrzymać każdy, kto interesuje się prawdziwą historią swojego państwa”. Bohater Ukrainy, pisarz, działacz społeczny Dmytro Pawłyczko, który niedawno wrócił z obwodu woroneskiego, wezwał do zwrócenia uwagi na tereny przygraniczne. Jeździł po wsiach, rozmawiał z ludźmi, był w ojczyźnie Mykoły Kostomarowa. Tam do dziś mieszka około jednej trzeciej etnicznych Ukraińców. Rosja jest zainteresowana ich asymilacją, a Ukraina nie zwraca uwagi, niczym nie wspiera. Są tam szkoły rosyjskie, azerskie, ale ani jednej ukraińskiej. Dmytro Pawłyczko występował przed społecznością w języku ukraińskim, przyjmowano go przychylnie, wszak do dziś wielu w domu rozmawia po ukraińsku. “Obecnie historię dyktuje nam Dmytro Tabacznyk, mianowany przez Moskwę — skonstatował Dmytro Wasylowycz. — 130 ukraińskich pisarzy, działaczy społecznych napisało w tej sprawie apel do prezydenta Wiktora Janukowycza. Żadnej reakcji. Nasz prezydent nas nie słyszy. A ta wystawa inspiruje, dodaje sił do walki. Nadchodzi czas, kiedy naród musi znów przemówić”. Podziękował organizatorom wystawy zastępca przewodniczącego rady politycznej partii “Nasza Ukraina” Wołodymyr Ohryzko: “Jednym z kierunków pracy “Naszej Ukrainy” będzie rozpowszechnianie takich materiałów. To, co zrobił zespół, którym kieruje Roman Krucyk, świadczy, że żadnej wspólnej historii Ukrainy z Rosją nie ma. Płytę z tymi materiałami warto byłoby podarować każdemu deputowanemu ludowemu do zapoznania się”. Wysoko ocenił zebrane materiały doktor filozofii, redaktor naczelny gazety “Nasza wira” Jewhen Swerstiuk. Wspomniał, jak w 1990 roku grupa z “BBC” przyjechała kręcić film o Stalinie, o głodzie na Ukrainie. O tej tragedii zagraniczni działacze dowiedzieli się z książki zachodniego historyka Roberta Conquest’a “Żniwa boleści”. “Zadano nam słuszne pytanie: “Jak mogliście coś takiego znosić, dlaczego nie powstaliście?” — poinformował Jewhen Ołeksandrowycz. — Wtedy nie mogłem opowiedzieć o powstaniach na Ukrainie, bo nie miałem informacji. Teraz mamy. To główny materiał, na którym trzeba wychowywać Ukraińców. Powstanie — nasz podstawowy kapitał narodowy. Ukraina żyje, kiedy powstaje”. Przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa “Memoriał” Łeś Taniuk zaproponował utworzenie Funduszu “Memoriału” dla wsparcia materialnego podobnych projektów. “Trzeba, żeby nasze publikacje nie przechodziły niezauważone. Na przykład, Roman Krucyk niedawno wydał gruntowną pracę “Demianów Łaz” o ludobójstwie w Galicji (poświęconą ofiarom komunistycznego terroru na Podkarpaciu). Warto wysunąć ją do zdobycia Narodowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki. Do szkół, uczelni, armii trzeba nieść ukraińską ideę, zapoznawać z badaniami naukowymi. To pierwsza wielka wystawa strukturalna, która odzwierciedla historię naszej walki przeciwko imperium”. Profesor Wasyl Szenderowski zaznaczył, że gdybyśmy mieli więcej takich ludzi jak Roman Krucyk, żylibyśmy zupełnie inaczej. Wszak Ukraińcy mało znają swoich utalentowanych ludzi, historię, tragedię naszego narodu. Elitę konsekwentnie niszczono. To jedna z przyczyn, dlaczego tak ciężko budujemy państwo. Wszyscy mówcy dziękowali za pełną poświęcenia pracę autorom wystawy, wśród których są zastępca kierownika projektu Serhij Żowtyj, konsultanci naukowi — doktor nauk historycznych, profesor Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki Wołodymyr Serhijczuk, kandydat nauk historycznych, naczelnik Branżowego Państwowego Archiwum SBU Wołodymyr Wiatrowycz, kandydat nauk historycznych, kierownik wydziału Instytutu Pamięci Narodowej Jarosław Fajzulin, kandydat nauk historycznych, wiodący specjalista Państwowego Archiwum Obwodu Winnickiego Kostiantyn Zawalniuk, dyrektor Państwowego Archiwum Obwodu Sumskiego Hennadij Iwanuszczenko, projektantka, członkini rady “Memoriału” Oksana Żenzera, inni uczestnicy projektu. Po prezentacji w Ukraińskim Domu ekspozycja stanie się stałą w salach Muzeum Sowieckiej Okupacji w Kijowie przy ulicy M. Stelmacha 6-A. W związku z tym, że obecna władza i jej instytucje państwowe całkowicie wstrzymały procesy badania i studiowania prawdziwej historii Ukrainy, 23 października decyzją konferencji Towarzystwa “Memoriał” imienia Wasyla Stusa utworzono “Społeczny Instytut Pamięci Historycznej” jako alternatywę dla Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej. Kijowska miejska organizacja towarzystwa “Memoriał” i nowo utworzony Instytut 6 listopada w Ukraińskim Domu zaprezentowali wystawę “Wojna ludowa”, która na podstawie dotąd nieznanych dokumentów archiwalnych i fotografii odzwierciedla wojnę wyzwoleńczą narodu ukraińskiego o własne państwo w okresie 1917—1932 lat.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn