Strona · s. 8strona oryginału ↗
WIARA CHRONI JĘZYK
Слово Просвіти, №45 за 2010 рік
NASZ WSPÓLNY DOM Iwan ZAJEC, deputowany ludowy Ukrainy Temat ten jest bardzo ważny, ponieważ widzimy dzisiaj procesy niejednoznaczne. Z jednej strony język ukraiński wraz z powstaniem naszego niepodległego państwa obiektywnie rozszerza sferę zastosowania, ale z drugiej — widzimy ataki na niego, próby, w tym także w Radzie Najwyższej, wprowadzenia dwujęzyczności, czyli faktycznie pozbawienia języka ukraińskiego funkcji państwowego. Rozpatrujemy język jako Dom bytu narodu, a nie po prostu jako środek komunikacji. Przez długi czas problemy językowe rozpatrywano przez pryzmat wygody codziennej: wygodnie mi rozmawiać w tym języku, więc rozmawiam, niewygodnie — nie rozmawiam. Ale jeśli rozpatrywać język jako Dom bytu narodu, człowieka, to musimy powiedzieć, że jakiekolwiek zwężenie funkcjonowania języka ukraińskiego, jakiekolwiek ataki na ten narodowy fundament będą prowadzić do zniszczenia ukraińskiej państwowości i narodu. I ludzie, którzy atakują nasz język, są wrogami narodu, bo zamachnęli się na samo jego istnienie. Zrozumiałe, że my takich kroków nie będziemy tolerować. W planie historycznym język ukraiński przeżywał różne czasy. Jeszcze w XIX wieku był zakazany w sferach świeckich i kościelnych. Ale patrioci zawsze szukali jakiegoś wyjścia. I bardzo ważne jest to, że szukali go w linii kościoła, gdzie tłumaczono na ukraiński Ewangelie, inne księgi liturgiczne. Bo właśnie w ojczystym języku narodowym zwracamy się do Boga. Warto także powiedzieć o tym, co teraz dzieje się w naszych cerkwiach w planie umownym. Wiemy, że wiele dobrego robią UKP Patriarchatu Kijowskiego, Ukraińska Cerkiew Greckokatolicka, UAUK. Mniej mówimy o tendencjach w UKP Patriarchatu Moskiewskiego. I to, że ta konfesja, ta Cerkiew Moskiewska stymulowała proces wysiedlenia całego szeregu muzeów narodowych z Ławry, oznacza, że ludzie nie rozumieją znaczenia języka w różnych przejawach. Cerkiew narodowa zawsze wspiera język narodowy, wartości narodowe. I jeszcze jedno. Jesteśmy już w XXI wieku. A to wiek ery informacyjnej, kiedy produkt intelektualny będzie najważniejszy. A podstawą tego produktu jest język. I tylko ten naród, który będzie pogłębiać swoją tożsamość narodową, rozwijać swój język, zajmie w tej przestrzeni informacyjnej należne miejsce. MATKA ZWRACA SIĘ W JĘZYKU OJCZYSTYM Błogosławiony Lubomyr HUZAR, zwierzchnik Ukraińskiej Cerkwi Greckokatolickiej Co dokładnie Cerkiew otrzymała i zachowuje od Pana Boga? Trzy elementy Boskie: Pismo Święte, Święte tajemnice i strukturę Cerkwi. To jest to, co jest wspólne dla Cerkwi Chrystusowej ogółem na całym świecie. Ale jest drugi aspekt. Cerkiew Chrystusowa istnieje w konkretnych okolicznościach, ludzkość jest podzielona na narody. I Cerkiew Powszechna, jako dobra matka, zwraca się do każdego narodu w jego języku. To jest najbardziej naturalna sytuacja. Niektórzy uważają, że do Boga można mówić tylko językami świętymi: greckim, łacińskim, hebrajskim. Lecz Cerkiew, jako dobra matka, stara się mówić do swoich dzieci, do narodu w tym języku, który jest dla tego narodu naturalny. Chciałbym tutaj podkreślić, aby nie ograniczano stosunku Cerkwi do narodu tylko językiem. Jako dobra matka, Cerkiew opiekuje się wszystkim tym, z czego składa się życie narodu. Właśnie dlatego zwraca się do narodu w jego języku, aby zaakcentować uwagę na wszystkich aspektach, na wszystkich problemach jego życia. Cerkiew nie śmie być daleka od konkretnych problemów, potrzeb tego narodu, któremu służy. Podkreślam to, aby rozumieć język w szerokim aspekcie — to stosunek matki do dzieci. To nie jest coś wymyślonego, zewnętrznego. Bo Cerkiew zwraca się do nas konkretnie, w tej czy innej sytuacji historycznej, geograficznej i innej. SŁOWO BOŻE DOTRZEĆ DO KAŻDEGO Biskup wasylkowski EWSTRATIJ, przewodniczący wydziału informacyjnego Patriarchatu Kijowskiego Patriarcha Filaret, który obecnie przebywa z wizytą arcypasterską w Ameryce, pobłogosławił mnie, abym reprezentował na tej akcji naszą Cerkiew. Pytanie wzajemnych relacji Cerkwi i języka może być rozpatrywane w wielu aspektach. Przede wszystkim chcę powiedzieć, że w istnieniu różnych języków widzimy narzędzie, za pomocą którego Pan podzielił ludzkość, aby w niej nie rozprzestrzeniał się szybko grzech. Ludzie chcieli z pychy swojej zbudować wieżę Babel aż do nieba. I Pan, aby nie dać im tego zrobić, pomieszał ich języki. Czyli podział pierwotnej ludzkości na różne języki stał się z woli Bożej, ale przyczyną tego był grzech. Ale pojawienie się różnych języków było spowodowane grzesznością ludzkości, lecz samo istnienie różnych języków i różnych narodów stało się środkiem, aby grzeszność wśród ludzi ograniczać. Chcę zwrócić uwagę na taki aspekt: na Dar Ducha Świętego, objawiony w Dzień Pięćdziesiątnicy. Wtedy Pan nie dał słuchaczom zrozumienia jednego języka, w którym mówili Apostołowie, a wręcz przeciwnie — Apostołom nakazał mówić w językach ojczystych ludzi. Aby każdy, kto ich słucha, mógł usłyszeć Słowo Boże w swoim języku. Przypomnę słowa Apostoła Pawła: “Lepiej powiedzieć pięć słów zrozumiałym językiem, niż dziesięć tysięcy niezrozumiałym”. Nam czasem zarzucają w dyskusjach, że niby u Apostoła napisane jest, że w Chrystusie Jezusie nie ma ani Żyda, ani Greka, a wy dzielicie, po co wprowadzacie takie rzeczy, że istnieje Cerkiew Ukraińska, Rosyjska. Tak, w Chrystusie nie ma ani Żyda, ani Greka, tak samo, jak nie ma ani niewolnika, ani wolnego, ani płci męskiej, ani żeńskiej. Ale w rzeczywistości widzimy, że są przedstawiciele różnych narodów, stanów społecznych. Lecz wszystko to przemienia się w Chrystusie Jezusie, to jest jedność. I właśnie dlatego dla Chrystusa wszystkie języki są równowartościowe. Nie ma wyższych i niższych, lepszych i gorszych. I każdy język Pan przyjmuje tak, jak i każdego człowieka. Jeszcze na czym położę nacisk w związku z tradycją chrześcijańską. Inne tradycje monoteistyczne, w szczególności islam,
judaizm rygorystycznie podchodzą do Pisma Świętego i jego języka. W islamie prawdziwy Koran to tylko Koran w języku arabskim. Każde jego tłumaczenie jest już rzeczą wtórną. W judaizmie prawdziwa Tora to tylko ta, która jest napisana w języku starohebrajskim, w iwrycie. Przy czym znaczenie ma nawet sposób pisania: prawdziwa Tora jest przepisywana ręcznie. W odróżnieniu od tego chrześcijaństwo nie tylko pozwala, ale wręcz przeciwnie, kieruje ku temu, aby każdy naród przyjmował słowo Boże w swojej kulturze. I w tym kontekście możemy mówić o narodowym wymiarze prawosławia, mówimy o ukraińskim prawosławiu, tak samo jak o rosyjskim, greckim, bułgarskim czy, na przykład, japońskim lub chińskim. Nie oznacza to, że wyznajemy inną religię, ale oznacza to, że nasza ukraińska kultura, nasz język są przemienione w świetle chrześcijańskiej tradycji. Właśnie dlatego Kościół, w szczególności nasz, przywiązuje bardzo dużą wagę do tłumaczenia na język ukraiński ksiąg Pisma Świętego, liturgicznych i pouczających. Zasadniczo stoimy na stanowisku, aby nabożeństwa, teksty teologiczne i pouczające – wszystko było w języku ojczystym. Mamy Biblię w ukraińskim języku literackim w tłumaczeniu Świątobliwego Patriarchy Filareta. Mamy ponad 20 tomów ksiąg liturgicznych również we współczesnym języku literackim. Wydaliśmy w języku ojczystym „Prawo Boże” w nakładzie aż 700 tysięcy egzemplarzy. Myślę, że to ogromny nakład jak na ukraińską książkę, i rozprowadziliśmy go bezpłatnie po Ukrainie. Obecnie rozpoczęliśmy ogromny pod względem objętości projekt – tłumaczenie i wydawanie w języku ukraińskim ksiąg Świętych Ojców. Ukazały się już wielotomowe wydania Jana Chryzostoma, Bazylego Wielkiego, dzieła Jana z Damaszku, mężów apostolskich. Wydano „Żywoty Świętych” w siedmiu tomach, osobną książką – „Żywoty ukraińskich Świętych”. Stoimy na stanowisku, aby rozwijać 9 listopada w naszym państwie obchodzono Dzień Ukraińskiego Piśmiennictwa i Języka. Warto przypomnieć, że święto to zostało ustanowione właśnie z inicjatywy Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki w 1997 roku Dekretem Prezydenta. Zrozumiałe, że proświcianie wzięli najaktywniejszy udział w wydarzeniach z okazji święta ojczystego słowa – obecna sytuacja społeczno-polityczna skłania wszystkich patriotów do zdecydowanej obrony ukraińskich wartości. Dlatego we wszystkich regionach państwa przeszła „Ukraińska fala” – proświciańskie akcje w obronie języka. Wiele wydarzeń odbyło się w tych dniach także w stolicy, o czym przeczytają Państwo w tym numerze gazety. W przeddzień Dnia Ukraińskiego Piśmiennictwa i Języka „Proświta” przeprowadziła w stołecznej agencji Ukrinform swój stale działający „okrągły stół”, wybierając temat „Język i cerkiew”. Mowa była o roli cerkwi w podnoszeniu prestiżu, wprowadzaniu w życie we wszystkich sferach języka ukraińskiego. Oto co mówili uczestnicy tego wydarzenia.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
