Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 9strona oryginału ↗

ŻYCZENIA PREZYDENTA UKRAINY Z OKAZJI DNIA PIŚMIENNOŚCI I JĘZYKA UKRAIŃSKIEGO

Слово Просвіти, №45 за 2010 рік

Szanowni Rodacy! Serdecznie gratuluję Państwu Dnia Piśmiennictwa i Języka Ukraińskiego. Język ukraiński jest duszą narodu, największym duchowym skarbem przekazanym nam przez przodków. Głęboko symboliczne jest to, że tego samego dnia czcimy pamięć Świętego Nestora Kronikarza. Dziś zwracamy spojrzenie ku naszym źródłom, dostrzegamy godną szacunku i czci drogę rozwoju i utrwalania języka ukraińskiego — od nieśmiertelnego „Słowa o wyprawie Ihora”, „Słowa o prawie i łasce Metropolity Ilariona”, „Ewangelii pereswopnickiej” aż po język naszych czasów. Naród ukraiński to naród wielkiej historii, wielkiej kultury i wielkiego języka. Rozwojowi języka ukraińskiego zawdzięczamy takich geniuszy, jak Hryhorij Skoworoda, Iwan Kotlarewski, Taras Szewczenko, Pantelejmon Kulisz, Iwan Franko, Lesia Ukrainka, a także ich kontynuatorów — Wasyla Stusa, Linę Kostenko, Borysa Olijnyka, wielu innych naszych wybitnych współczesnych. Jestem przekonany, że język ukraiński jako bezcenne dobro narodu nadal będzie siłą konsolidującą nasze społeczeństwo, pewnie chronioną dla dobra naszego państwa. Niech słowo ojczyste stanie się dla nas amuletem na całe życie. Szczęścia wszystkim, dobra, nowych osiągnięć w imię Ukrainy! w ukraińskim brzmieniu fonetycznym, a nie w rosyjskim, jak to czasem się robi. Można bowiem powiedzieć „Błogosław, Panie”, a można powiedzieć tę samą formułę w wymowie ukraińskiej, z dźwiękiem gardłowym g. W językowi cerkiewnosłowiańskim nie było „akania” ani zmiękczania spółgłosek. Ale mamy też jeszcze jedno wyznanie prawosławne — Patriarchatu Moskiewskiego. Oni starali się być Cerkwią ukraińską. Jednak moskiewski patriarcha Cyryl postawił ich na miejscu. Dba on o zachowanie jednego tak zwanego „rosyjskiego świata”. I dlatego, na przykład, w jednym z największych sanktuariów ukraińskiego prawosławia, Ławrze Poczajowskiej, napisano przy wejściu, że wstęp dla „schizmatyków, katolików” jest zabroniony. Kiedy tam byłem, powiedziałem: „Napiszcie jeszcze, że wstęp dla Ukraińców jest zabroniony”. Musimy wspierać nasz język, nasze Cerkwie i, sądzę, że u tych, którzy chcą wyprzeć nasz język, nic nie wyjdzie. ŻYŁA W MURACH ŚWIĄTYŃ Wiera SULYMA, pisarka, kandydatka nauk filologicznych, starszy pracownik naukowy Instytutu Literatury NAN Ukrainy Chcę powiedzieć o historyczno-literackiej tradycji wzajemnych relacji Kościoła i języka. Bardzo wymowny jest epizod działalności Świętego Cyryla. Kiedy zarzucano mu, że rzekomo nie ma prawa tłumaczyć tekstów biblijnych na język słowiański, Święty odpowiedział, że Słońce świeci dla wszystkich jednakowo, dlatego Biblia powinna być jednakowo dostępna dla wszystkich. I tradycja tłumaczenia Biblii na zrozumiałe języki zaczyna się bardzo dawno temu. Tu przedstawiciele zarówno Kościoła, jak i „Proświty" słusznie mówią o potrzebie czytania tekstów staro-cerkiewnosłowiańskich w naszej ukraińskiej transkrypcji. Zwracam uwagę na zbiór, tę pierwszą próbę we współczesnej Ukrainie wydania przykładów ukraińskiego przekładu takich tekstów, sięgających aż tysiąca lat. Tę książkę opracował nieżyjący już Michaił Moskalenko, wybitny nasz tłumacz. Tutaj bardzo interesująco przełożono na współczesny język staro-cerkiewnosłowiańskie teksty, zarówno religijne, jak i świeckie. Jeśli mówić o świeckich, to wspomnijmy choćby sławne „Słowo o wyprawie Igora". Nawet akademik Lichaczow przyznawał, że ten zabytek napisany jest gwarą czernihowską, „na Południowej Rusi", czyli tu, na Ukrainie. Ten problem dostępności i niedostępności języka stale się pojawia- Wiktor JANUKOWYCZ Oficjalna strona Prezydenta Ukrainy przez stulecia. Nad nią pracowali również nasi duchowni. Uznajemy ich zarówno jako pisarzy, jak i jako ojców duchowych. Są to, powiedzmy, Pamwa Berynda, który, układając swój „Leksykon”, bronił myśli, że powinien istnieć książkowy język cerkiewnosłowiański zrozumiały dla narodu. Dmytro Tuptało mówił, że nasi ludzie nie powinni czytać „Żywotów Świętych Ojców” napisanych niezrozumiałym językiem. Ta tradycja trwała także w XIX wieku. Mam na myśli znanego pisarza, protoprezbitera Wasyla Hrećułewycza, który dzięki wsparciu Pantelejmona Kulisza wydał swoje kazania w języku ukraińskim. Były to wydania z 1849 i 1857 roku. Te książki cieszyły się wielką popularnością na Ukrainie. Warto przypomnieć, że był to czas ogólnego zakazu naszego języka, zarówno w świeckiej sferze książkowej, jak i w cerkiewnej. Wszyscy ci ludzie heroicznie walczyli o to, by język ukraiński pozostawał żywy w murach świątyń. Dlatego nasz naród zawsze będzie im wdzięczny. WEŹMYMY SIĘ ZA RĘCE Hanna CZUBACZ, pisarka Wszystko, o czym tu mowa, bardzo boli tych, którzy praktycznie zajmują się słowem. Regularnie występuję w szkołach i chcę powiedzieć, że nie jest tak źle. Niedawno występuję w rosyjskim gimnazjum, gdzie zaproszono mnie jako ukraińską poetkę. Każdy z nas na swoim miejscu powinien nie tylko słowami przejmować się językiem, lecz udowadniać to czynami. Jestem autorką jedenastu „Abecadeł” i one działają — w przedszkolach, w szkole podstawowej. Wydaję płyty, książki. Niestety, Związek Pisarzy prawie nic w tej sprawie nie robi. Bardzo dziękuję Towarzystwu „Proświta” i gazecie „Słowo Proświty” za obronę języka. Bardzo bolesny temat — zniszczenie wsi, gdzie język żył i żyje. Jednak coś napawa nadzieją. Jest młode pokolenie, które ma 20 lat. Nawet ludzie mówiący po rosyjsku wiedzą: kiedy żyjesz na Ukrainie, potrzebujesz języka ukraińskiego. Dziękuję „Proświcie”, że zebrała nas tutaj. Bo nie można już się cofać. I także kłócić się: wszyscy już jesteśmy pokłóceni — Wschód i Zachód, sąsiad z sąsiadem, pisarz z pisarzem. Jeśli zależy nam na Ukrainie, chwyćmy się za ręce. Materiał przygotował Petro ANTONENKO. Zdjęcia Olesia DMYTRENKA

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn