Strona · s. 15strona oryginału ↗
SZEWCZENKO JAKO GENIUSZ WYTRAWIONEGO OBRAZU
Слово Просвіти, №45 за 2010 рік
Anastasija ŁACIUHA, starszy pracownik naukowy Narodowego Muzeum Tarasa Szewczenki
Kontynuując cykl wydarzeń poświęconych kunsztowi Szewczenki-grafika, w Narodowym Muzeum Tarasa Szewczenki (NMTSz) przeprowadzono „okrągły stół” „Szewczenko-grafik jako wybitne zjawisko w ukraińskiej i europejskiej sztuce”. Wśród uczestników byli znani historycy sztuki, artyści i muzealnicy. „Okrągły stół” otworzyła dyrektor NMTSz Natalia Klimenko. Ponieważ wydarzenie odbywało się w specjalnej sali muzeum, głównym obiektem uwagi stał się dyplom Tarasa Szewczenki na tytuł akademika, wydany 31 października 1860 roku. Ten właśnie dokument potwierdził, że po raz pierwszy w historii Petersburskiej Akademii Sztuk tytuł akademika otrzymał artysta za grafikę. „Sztuka akwaforty zwieńcza artystyczny rozwój Szewczenki. Od chłopca, który wziął do ręki węgiel i rysował na komorze, dochodzi on do takiego artystycznego szczytu, że dalej jest już tylko niebo!” — zauważyła N. Klimenko. Natalia Michajliwna przypomniała jeszcze raz o wydarzeniach, które muzeum organizuje z okazji 150. rocznicy otrzymania przez Tarasa Szewczenkę tytułu akademika grawerowania: wystawa „Szewczenko-akwafortysta”, liczne warsztaty z grafiki, seminarium z historii ukraińskiej grafiki (na podstawie książki D. Antonowycza), właśnie okrągły stół. Wśród zaproszonych gości jako pierwsza głos zabrała doktor historii sztuki Olha Pietrowa, która opowiedziała o osiągnięciach Tarasa Szewczenki-grafika w kontekście sztuki europejskiej. Taras Szewczenko w jej wystąpieniu-refleksji ukazał się jako kontynuator demokratycznej tradycji Jacques’a Callota, Rembrandta, Francisca Goi. Obywatelski patos tego ostatniego wpłynął na twórczość T. Szewczenki i, w szczególności, ujawnił się w realistycznych pracach z okresu zesłania. „Było to prawdziwe intelektualne cudo: po powrocie z zesłania (nazywanego „suchą gilotyną”) ujawnił w swoich akwafortach naturę geniusza i w ten sposób włączył się w najwyższą europejską tradycję akwafortystów”, — podkreśliła O. Pietrowa. Doktor historii sztuki i filozofii Dmytro Stepowyk zwrócił uwagę na związek twórczości T. Szewczenki z tradycjami dawnej ukraińskiej grafiki (od anonimowych grawerów XVII wieku do znanych mistrzów grafiki: Iwana Szczyrskiego, Leontija i Oleksandra Tarasewyczów, Fedora Kozaczkiwskiego, Hryhorija Lewyckiego). Dmytro Własowycz zauważył też, że według badań metropolity Ilarionа (Ohijenki) 1/3 twórczości malarskiej i 1/4 literackiej T. Szewczenki ma podtekst chrześcijański. Oprócz analizy tematycznej dorobku twórczego T. Szewczenki D. Stepowyk akcentował różnorodność gatunków i środków artystycznych T. Szewczenki, bliskich nie tylko romantyzmowi, ale w pewnej mierze także impresjonizmowi. Po tak gruntownych wykładach teoretycznych niezwykle interesujące były fachowe komentarze zasłużonego artysty Ukrainy Wasyla Perewalskiego. Nie tylko praktycznie zna on sztukę grafiki, lecz także w swoim czasie musiał odgrywać rolę „rąk Tarasa Szewczenki” w jednym z filmów biograficznych. Przygotowując się do zdjęć, starannie próbował skopiować akwafortę „Autoportret ze świecą” (1860 r.) T. Szewczenki. Najważniejszym wnioskiem stała się teza, że skopiowanie akwaforty Szewczenki jest po prostu niemożliwe: nikt poza autorem nie zna ani kolejności działań w użyciu narzędzi, ani czasu trwania procesów trawienia płyty. Nawet zestaw narzędzi praktycznie trudno odgadnąć! W tym właśnie tkwi wyjątkowość każdego dzieła grafiki i szczególna wartość autorskich płyt akwafortowych. Podniośle brzmiały słowa artysty Wołodymyra Harbuza: „U Tarasa Szewczenki była ogromna twórcza, kosmiczna energia! Jest on jak prawdziwy Prorok: był, jest i będzie!” Swoje słowo powiedziała także zastępczyni dyrektora NMTSz ds. pracy naukowej Tetiana Czujko: „Dziś jeszcze raz uświadomiliśmy sobie: Szewczenko-akwafortysta jest genialny. A jeśli sztuka to łamanie kanonu, to On jest naszym największym burzycielem kanonu artystycznego, poetyckiego!”
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
