Strona · s. 9strona oryginału ↗
Iwan ZAJEC: „TO STREFA NASZYCH NARODOWYCH INTERESÓW”
Слово Просвіти, №45 за 2011 рік
W składzie naszej delegacji, która odwiedziła Naddniestrze, znajdował się także członek Prezydium UWKR, zastępca przewodniczącego UNP, poseł do Rady Najwyższej Iwan ZAJEC. Jego główne wrażenie: brak wyraźnej polityki państwowej naszych władz wobec tego ważnego regionu.
— Dotrymuju się zasady nienaruszalności granic Europy. Pytanie tylko, czy Mołdawia i Naddniestrze zagwarantują Ukraińcom prawa w takim samym stopniu, w jakim my gwarantujemy prawa ich mniejszościom tutaj, na Ukrainie. Jednak w Mołdawii rozprzestrzeniają się ruchy polityczne na rzecz zjednoczenia z Rumunią. Zatem pojawi się kwestia terytorialna. Przecież w Naddniestrzu na swoich autochtonicznych ziemiach żyje 130 tysięcy obywateli Ukrainy; to terytorium sąsiadujące z nami i strefa naszych interesów narodowych.
— Porozmawiajmy o głównym graczu na tym obszarze — Rosji.
— Czynnik rosyjski to także czynnik naszego bezpieczeństwa. Przecież rozumiemy, że to terytorium pod względem wojskowym, a w znacznym stopniu także politycznym, kontroluje Kreml. Widzimy również ideologię i inne oznaki tego, że władze moskiewskie stale zwiększają tu swoje wpływy w sferze oświaty i biznesu. Oznacza to, że nawet w sytuacji, gdy dojdzie do jakichś zjednoczeń, na przykład Mołdawii z Rumunią, Rosja nie opuści tego regionu.
— Czy przy naszych granicach rzeczywiście powstanie już gorący punkt?
— Pamiętamy przecież lata 90. ubiegłego wieku, gdy władze rosyjskie opracowywały doktrynę tak zwanego „łuku ognia” wzdłuż południa i zachodu Ukrainy. Są to Kaukaz, Krym, Naddniestrze. Tych doktryn one nie odrzuciły.
— Ukraina i Naddniestrze. Co można powiedzieć o tych związkach w historii i dziś?
— Obchody 20-lecia powstania Związku Ukraińców Naddniestrza na najwyższym szczeblu pokazały, że na tym terytorium tętni życie ukraińskie. Widzieliśmy wspaniałe zespoły artystyczne Ukraińców, odbyliśmy ciekawe rozmowy. Jednocześnie jednak usłyszeliśmy zaniepokojenie tym, że państwo ukraińskie nie prowadzi należytej pracy na rzecz wsparcia Ukraińców tego kraju. Na przykład w sferze oświatowej. Ludzie tutaj wiele robią dla pogłębiania tożsamości narodowej i zrozumienia swoich korzeni historycznych. Widzieliśmy piękne pomniki, ustawione przez Związek ku czci Ukraińców i naszej historii. Lecz samych wysiłków lokalnej społeczności ukraińskiej jest za mało. Tam jest ogromne pole do pracy. Dla nas bardzo ważne jest upamiętnienie postaci Iwana Mazepy, który odważył się wystąpić przeciwko Imperium Rosyjskiemu, za niepodległość Ukrainy. Gdyby państwo ukraińskie wzięło udział w upamiętnieniu pamięci o Mazepie w tamtym kraju, to miejsce zostałoby należycie uporządkowane. I myślę, że to zrobimy. Ale początek, który położyli Ukraińcy Naddniestrza, osobisty wkład w tę sprawę kierowniczki ukraińskiej społeczności Tyraspola Alicji Kochanowej jest nie do przecenienia.
— A jeśli mówić ogólnie o naszej polityce w tym regionie?
— Dziś władze ukraińskie nie mają strategicznej polityki wobec Naddniestrza. Trzeba ją opracować. Przede wszystkim należy opracować szczegółowy program wsparcia Ukraińców Mołdawii i Naddniestrza. Program musi być poparty finansowo. Powinien zawierać kilka pozycji. Pierwsza — pomoc tamtejszym Ukraińcom w sferze oświaty. Nie sądzę, byśmy nie byli w stanie przeznaczyć 500 czy 1000 miejsc na studia dla Ukraińców Naddniestrza w naszych uczelniach wyższych. Albo zapewnić stu szkołom podręczniki. Drugie, na co warto zwrócić uwagę, to wsparcie przez nasze państwo pamięci historycznej ludzi. To znów niewielkie środki. Wszystko jednak można zrobić tylko wtedy, gdy władza zrozumie, w jakim świecie dziś żyjemy, gdy władza stanie się patriotyczna, gdy wreszcie zostanie powołany specjalny organ władzy wykonawczej, który będzie opiekował się Ukraińcami za granicą, a to dziesiątki milionów osób. Ważne są kontakty społeczne. Warto częściej odwiedzać takie regiony naszym politykom, przedstawicielom organizacji społecznych, zespołom artystycznym, zapraszać na Ukrainę ludzi z tych regionów. Muszą to być intensywne, stałe kontakty. Tylko wtedy będziemy mogli powiedzieć, że Ukraińcy i na samej Ukrainie, i za granicą tworzą bardzo silny, jednolity organizm.
Materiały przygotował Petro ANTONENKO. Zdjęcia autora
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
