Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 9strona oryginału ↗

Listy z wieczności

Слово Просвіти, №45 за 2013 рік

Różnorodna w wyrazie i spójna w światopoglądowej istocie poezja Anatolija Kaczana — laureata nagród imienia Łesi Ukrainki, W. Blyznecia oraz Je. Płużnyka — została opublikowana w 15 autorskich książkach, w czytankach i antologiach ukraińskiej literatury dziecięcej. Pod koniec ubiegłego roku w Narodowym Wydawnictwie Literatury Dziecięcej „Weselka” ukazała się jego nowa książka liryki i poezji zabawowej dla dzieci w wieku przedszkolnym i młodszym szkolnym „Listy z jesiennego ogrodu”. A w tym roku wydawnictwo „Weselka” oraz tarnopolskie wydawnictwo „Książka edukacyjna — Bohdan” wspólnie zrealizowały jej drugie wydanie. Prezentacje „Listów z jesiennego ogrodu” odbyły się w Narodowej Bibliotece Ukrainy dla Dzieci, na wystawach-targach w Ukraińskim Domu oraz na III Międzynarodowym Festiwalu „Książkowy Arsenał”, w Domu Pisarzy NSPU, Narodowym Muzeum Literatury i Muzeum Drukarstwa w Kijowie, a także w Mikołajowie, Kirowohradzie, Iwano-Frankiwsku. Książka znajduje się na liście „Liderzy lata” (podrozdział „Święto dziecięce”) XV Ogólnoukraińskiego rankingu „Książka roku 2013” oraz na liście pretendentów do nagrody „LitAkcent roku — 2013” (rozdział „Poezja i proza dla dzieci”). Ołeksander SZOKAŁO Poezja A. Kaczana zaciekawia zarówno dzieci, jak i dorosłych, ponieważ żyje w niej pierwotne, źródlane odczucie świata czystego ludzkiego serca — wszystko, co prawdziwe i niezapomniane. Bo i samemu poecie „świat otworzył się na nowo, przez magiczny kryształ dzieciństwa”. Uczniowie dobrze znają barwne i melodyjne, łatwo wpadające w pamięć wiersze Kaczana, ponieważ uczą się ich w szkole. A przedszkolakom czytają starsi. Spróbuję więc zapoznać z tą poetycką książką dorosłych czytelników, a oni, mam nadzieję, zainteresują nią dzieci. W tej książce zebrano, słowami autora, „jak pszczoły w ulu” „wiersze-nieskończoności, zagadki, wyliczanki, a nawet jeden długi wiersz-żart”. A żywym składnikiem poetyckich obrazów Anatolija Kaczana stały się malowane obrazy oryginalnego artysty, laureata Nagrody Szewczenkowskiej Kosti Ławry. Twórca ukazał tu szczególne rysunki, odmienne od swoich szeroko znanych ilustracji książkowych. Ich kolorowa, dziecięca stylistyka zadziwiająco harmonizuje ze stylistyką słownych obrazów poety, a także z jasnym dziecięcym postrzeganiem świata, wyobraźnią i myśleniem. Spójny system obrazowy poezji Kaczana wyrasta z archetypów ukraińskiej kultury agrarnej i światopoglądu słoneczno-wyznaniowego (jasnowidzącego). W wierszach „Listy z ogrodu”, „Śpiewający ogród”, „Rajskie dni”, „Zielony szum”, „Pszczeli rój”, „Pieśń źródła”, „Nadmorska jesień”, „Zimowe jabłka”, „Rajski ogród” na wskroś płynie życiodajne odczucie ogrodu: …Jeszcze w ławkach siedzą Nowi bohaterowie pokolenia, Którzy odrodzą Rajski ogród – Kwitnącą naszą Ukrainę. …Pora zbierać nie kamienie – Przyszła pora zbierać nasiona Na rajskie sadzonki i sad. Mnie niezwykle poraziła ta głęboka filozofema jako semantyczny klucz do obrazu świata poezji Anatolija Kaczana i całego świata ukraińskiej kultury. Realia dzisiejszego życia rozszerzają i pogłębiają podtekst poetyckiego motywu. Zbieranie nasion — to obraz zbierania w jedno istotnych sił ludzi przed zagrożeniem wyludnienia. Tylko w zbiorowości możliwe jest odnowienie człowieka i narodu oraz napełnienie ludzkiej istoty samodzielną siłą życiową. I kluczowym obrazem naszej zbiorowości i odnowienia jest ogród. Ogród — jeden z najdoskonalszych dorobków ludzi agrokultury. Ostatecznie ludzka kultura — A stolicą dzieciństwa poety jest starodawna wieś Nowopetriwśke w obwodzie mikołajowskim, skąd pochodzą jego rodzice (a sam urodził się, na początku 1942 roku, w sąsiedniej wsi Huriwka, gdzie rodzice osiedlili się jeszcze przed wojną). Właśnie tutaj, na wybrzeżu Południowego Bohu (Bohu), chłopiec przeżył i przyswoił pierwsze, niezapomniane wrażenia z piękna rodzinnej przyrody: Gdzie sitowie, wierzba, woda – Tam i raj na świecie. Ostatecznie cała przyroda rodzinnego poecie kraju i całej Ukrainy — to Ziemski raj, Biały świat, rozjaśniony Słońcem. Wszystko przenikającym, wiecznym światłem promienieje w poezji Anatolija Kaczana Słońce: „Z morza Słońce wypływało…”, „Na wiosnę Słońce zawróciło…”, „Pomodliło się lato do Słońcoboga…”, „…A miód — to grudki Słońca”, „Słońce zachodzi w cichy liman”. W znaczącej poetyckiej zagadce „Kwiat Słońca” zakodowana jest światopoglądowa istota Ukraińskiego świata: Ukraina — Ojczyzna dla wszystkiego, co żyje w jej Niebie i na jej Ziemi. I to jest „Ciepły kraj” naszego dzieciństwa, do którego niezmiennie wracamy z bliskich i dalekich dróg. Ten kraj dzieciństwa przepełniony jest bujnością traw, kwitnieniem kwiatów, dzwonieniem pszczół, świergotem ptactwa, rżeniem koni, cykaniem świerszczy, szemraniem źródeł, szumem morza, szeptami i powiewami wiatrów, grzmotami wiosennych i letnich burz, owocami jabłoni, grusz, dzikiej róży, bzu, klangorem żurawi, jesiennym opadem liści, wyciem zamieci, trzaskaniem mrozów oraz kolędowaniem zimy i noworocznym przesileniem wiosny… Taki jest nieskończony ruch sił Przyrody w obrazie świata Kaczana. Życiodajny duch nieskończoności płynie także w jego

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn