Strona · s. 13strona oryginału ↗
Eduard Kyrycz: «Szczęście tkwi w umiejętności dostrzegania i tworzenia piękna»
Слово Просвіти, №45 за 2017 рік
Eduard Kyrycz to ukraiński artysta-animator, scenarzysta, ludowy artysta Ukrainy. Członek Narodowego Związku Artystów Ukrainy oraz Związku Kinematografistów Ukrainy, laureat Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki. Od 1962 roku jest scenografem filmów animowanych w studiu «Kyjiwnaukfіlm». Stworzył wizerunki Tura, Oka i Hraja. Dziś Eduard Illicz jest gościem «Słowa Proświty». — Jak Pan trafił do animacji? — Moja dusza od dzieciństwa ciążyła ku temu, co wesołe i śmieszne. Przez całe życie towarzyszą mi zabawne historie. Lubiłem czytać czasopisma humorystyczne. Rysowałem karykatury swoich kolegów z klasy, uczęszczałem do kółka plastycznego, potem była Republikańska Szkoła Artystyczna im. Tarasa Szewczenki. Jeszcze w dzieciństwie zobaczyłem filmy animowane Disneya. Szczególnie zaimponował mi film o Królewnie Śnieżce. Był wyświetlany w języku francuskim, ale wszystko było zrozumiałe. Wspaniałe rysunki, genialna, niedościgniona animacja. Właśnie wtedy pojawiło się marzenie, by poświęcić się tej dziedzinie sztuki. Po ukończeniu szkoły artystycznej zobaczyłem ogłoszenie, że w studiu «Kyjiwnaukfіlm» tworzą zjednoczenie animacji artystycznej. Od 1962 roku pracuję w tym studiu. Zauważono mnie w ekipie filmowej i przyjęto jako asystenta artysty. Moja pierwsza praca jako scenografa to film animowany «Dlaczego kogucik ma krótkie spodenki?» (1966 r.). U jego podstaw leży stara żydowska bajka. Co prawda, film zrobiłem w stylu huculskim, a pomógł mi w tym rodzinny Lwów. Tam, w Muzeum Etnograficznym, odbywała się oszałamiająca wystawa: bezpośrednio w pomieszczeniu odtworzono ludowe chaty. Przerysowywałem tam wzory, zapamiętywałem, co jak się nazywa. A nazwy dla mnie to wszystko, to obraz! «Postoły» — obuwie, «bartka» — siekiera, «kresania» — kapelusz… Toż to muzyka! Jestem również wdzięczny Ołenie Kulczyckiej, która podarowała mi album z huculskimi strojami. Właśnie te rysunki pomogły w stworzeniu ubioru dla Kogucika. Film wyszedł zabawny i spodobał się małym widzom. — Najbardziej znaną Pana pracą stał się serial o kozakach. Od czego się zaczęło? — Do studia napisał list mieszkaniec Zaporoża (jego nazwiska niestety nie znam) z propozycją nakręcenia filmu «Jak kozacy kulesz warzyli» i nawet wymyślił ich imiona — Tur, Hraj i Oko. Wołodymyr Dachno narysował dla mnie długą kreskę i powiedział, że to kozak Hraj, duże koło — siłacz Tur, małe — zwinny Oko. Ja natomiast, jako artysta-animator, zrobiłem z jego pomysłu postacie. Stworzyłem im twarze, rozbudowałem ciała. Uczyniłem ich takimi, jakimi znają ich dzisiaj. Nawiasem mówiąc, nie wszyscy wiedzą, że początkowo był pomysł nakręcenia pełnometrażowego filmu fabularnego o kozakach, ale z tego pomysłu nic nie wyszło. W rezultacie postanowiono zrobić film animowany. Nikt nie myślał, że może z tego wyjść coś poważnego. Kozacy tworzyli pozytywną aurę. Zaczęli kogoś wyzwalać, czynić dobro. Drugi film — «Jak kozacy w piłkę grali» stał się jeszcze popularniejszy. Potem były filmy «Jak kozacy narzeczone wyzwalali», «Jak kozacy sól kupowali», «Jak kozacy olimpijczykami zostali», «Jak kozacy muszkieterom pomagali», «Jak kozacy w hokeja grali». Łącznie stworzono 9 obrazów. W sześciu z nich brałem udział. A do filmów «Jak kozacy olimpijczykami zostali» oraz «Jak kozacy w hokeja grali» napisałem scenariusze. Tur, Hraj i Oko byli kozakami strażnikami, którzy brali udział w niesamowitych przygodach. Za tymi wizerunkami stoi tytaniczna praca wielkiego zespołu. Przecież pracowano nad każdym rysunkiem. Trzeba było nadać mu ruch, artykulację. Każdy rysunek miał swój charakter. Głównym reżyserem wszystkich filmów był Wołodymyr Dachno. Nad serialem pracowali także wspaniali artyści: Henrich Umański, Iwan Buc, Anatolij Wadow. Do tworzenia filmów chętnie dołączyli znani kompozytorzy Ihor Pokład i Myrosław Skoryk. A trafić w choreografię animacyjną zgodnie z taktem, zrobić to wesoło i dowcipnie, nie jest tak łatwo. Za tę pracę w 1988 roku otrzymaliśmy Nagrodę Szewczenki. Na «Euro-2016» stworzono jeszcze 26 krótkich filmów o kozakach, po 2 minuty każdy. Osobiście dla mnie kozacy i piłka nożna są niepodzielni, a wszystkie nowe serie są właśnie związane z tematami piłkarskimi i okołopiłkarskimi. I to jest mi bliskie. Rysowałem bohaterów ołówkiem, na arkuszu, a chłopcy ze studia animacji Baraban «przerabiali» obraz na cyfrowy. Moim zdaniem, dzięki nim, nowoczesnym technologiom i talentowi reżyserki Maryny Medwid, kozacy stali się piękniejsi i bardziej wyrafinowani. Jeśli chodzi o fabułę, to Oko, Hraj i Tur wyruszają w podróż po Europie. Tak na przykład nasi kozacy urządzają korridę w Hiszpanii, widzą potwora z Loch Ness w Szkocji, poznają królową Anglii Elżbietę II i polskiego astronoma M. Kopernika, spacerują z żołnierzem Szwejkiem po Pradze i oczywiście piją piwo w Niemczech. — Czy dzieli Pan animację na dziecięcą i dorosłą? — Oczywiście, dzielę. Dorosła jest znacznie ostrzejsza, bardziej satyryczna. Ale komfortowo pracuje mi się tu i tam. Jednak dziecięca jest bardziej odpowiedzialna. Przecież tutaj ważne jest, aby rozumieć, co chce się powiedzieć dziecku, co mu dać i czego nauczyć. I to jest zapewne zadanie reżysera. — Jak Pan poczuł pierwsze promienie sławy? — Wtedy jeszcze żyli moi rodzice. Kiedy zobaczyli w gazetach informację o tym, że my, z reżyserem Wołodymyrem Dachno i operatorem Anatolijem Hawryłowem, zostaliśmy wyróżnieni Nagrodą Szewczenki, byli bardzo szczęśliwi. Nagrodzono nas również za film «Jak kozacy narzeczone wyzwalali» na festiwalu filmów krótkometrażowych w szwajcarskim Nyonie. Co prawda, ja tam nie jeździłem. Nasze nagrody odbierali urzędnicy. A my jeździliśmy ze spotkaniami autorskimi po Ukrainie, występowaliśmy w kinach, widzowie próbowali nas dotknąć, jak egzotyczne zwierzęta australijskie. Według wyznań wielu, nigdy wcześniej nie widzieli animatorów, a nagle pojawiła się taka możliwość. Dziś wielu starszych ludzi mówi mi: «Wychowałem się na Pana filmach». Śmiesznie to słyszeć, ale to fakt. — A jak pojawiła się «Eneida»? — Jeszcze podczas nauki w szkole odkryłem dla siebie to wspaniałe dzieło Iwana Kotlarewskiego. Bardzo polubiłem poemat za humor, barwny język ukraiński. Jeszcze przed kozakami marzyłem o wystawieniu «Eneidy». W 1969 roku, na 200-lecie urodzin I. Kotlarewskiego, zrobiłem niewielki film animowany «Przygody kozaka Eneasza». W 1988 roku pojawiła się możliwość stworzenia dużego filmu «Eneida». Zaledwie otrzymaliśmy Nagrodę Szewczenki, a tu znów wielka, ciekawa praca. To był gwiezdny czas w mojej twórczości. Pracowałem z wielkim natchnieniem. Przez trzy lata stworzyliśmy siedem serii. Tutaj brzmi żywy język ukraiński, przekazany jest ukraiński melos, niepowtarzalny humor naszego narodu. W utworze zawarto wiele głębokich momentów. Trzeba je tylko dostrzec. Połączenie Wergiliusza i Kotlarewskiego dało nam nadzieję na europejski wybór Ukrainy. Teraz zaczynamy to rozumieć. Również jeszcze w 1988 roku w filmie pojawiła się niebiesko-żółta ukraińska flaga. I jestem z tego dumny. — Kolejnym Pana odwołaniem do ukraińskiej klasyki stał się «Lis Mykyta». — Serial nakręcono na podstawie utworów Iwana Franki
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
