Strona · s. 2strona oryginału ↗
Larysa Nicoj: «Przygotowuję się do lekcji...»
Слово Просвіти, №45 за 2017 рік
Nie chce mi się czytać siedmioklasistom wierszyków o Ukrainie, tej słowiczej krainie. Nie chce mi się opowiadać 20 ciekawych faktów o języku. Nie chcę organizować konkursów. Opowiem im, jak Ukraińcy stali się rosyjskojęzyczni. Opowiem, jak Kijów i Charków «Zawsze był rosyjski».
9 listopada to Dzień Ukraińskiego Piśmiennictwa i Języka, a 3 listopada dalekiego 1937 roku w urochisku Sandarmoch ręka rosyjskiego kata wyrywała z Ukrainy serce, głos, rozum, przyszłość… zabijając jednego po drugim 134 „ukraińskich burżuazyjnych nacjonalistów”. Rosja oskarżyła ich o terroryzm! Boże, jakie to banalne – dziś te same oskarżenia.
Chcę pokazać uczniom tych ukraińskich „terrorystów”. Wezmę ich choćby wybiórczo, bo w ciągu 4 dni zginęło ich 1111.
O „terrorystach” Lesia Kurbasa i Mykoły Kulisza już słyszeli. Przyjaciele w życiu. Kurbas – ukraiński reżyser, aktor, teoretyk teatru, dramaturg, publicysta, tłumacz. Kulisz – ukraiński pisarz, reżyser, dramaturg, działacz społeczny, dziennikarz i redaktor, działacz ukraińskiej oświaty, pedagog. Lesio Kurbas i Mykoła Kulisz przyjaźnili się. Kurbas wystawiał sztuki Kulisza w teatrze. Śmierć też spotkali razem. W obozie na Sołowkach, świętując rocznicę rosyjskiej rewolucji, kapitan Matwiejew postawił obu przyjaciół obok siebie i zabił jednym strzałem. W głowę. Jedna kula przeszyła dwie głowy… Obaj tworzyli po ukraińsku, żyli Ukrainą.
A oto jeszcze dwaj „terroryści”:
Marko Woroniy i Mykoła Woroniy. Syn i ojciec. Marko – ukraiński poeta, tłumacz, poeta dziecięcy. Wydał 5 książek dla dzieci i zbiór wierszy. Tłumaczył z niemieckiego, francuskiego, włoskiego, hebrajskiego. Ojciec, Mykoła Woroniy – ukraiński pisarz, tłumacz, poeta, reżyser, aktor, działacz społeczno-polityczny, teatrolog. Ojca-terrorystę oskarżono o to, że jest szpiegiem. Syn rzucił się, by go bronić. Chodził po sądach, domagając się ponownego rozpatrzenia sprawy ojca, i sam trafił za kraty. Otrzymuje oskarżenie: udział w organizacji terrorystycznej na czele z ukraińskimi PISARZAMI-TERRORYSTAMI. Syna, Marka, rozstrzelał 3 listopada 1937 roku w tym samym Sandarmoch ten sam diabelski zwyrodnialec – Matwiejew. Ojca, Mykołę Woronego, rozstrzelano 7 miesięcy po synu.
Wiecie, na czym polega cynizm tej sytuacji? O, Rosja nie może bez cynizmu. Marko Woroniy, będąc studentem, pisze pracę na kurs. Rozpoznajecie?
Narodziliśmy się, by zamieniać bajkę w rzeczywistość,
Pokonywać przestrzeń i podporządkowywać sobie czas.
I oprócz rąk mamy już mocne skrzydła,
A oprócz serca mamy silnik.
Wyżej, i wyżej, i wyżej
Zmierzają loty naszych ptaków,
I w każdym silniku tchnie
Bezpieczeństwo i spokój granic!
Tak! To Marsz stalinowskich lotników. Autora rozstrzelano, a piosenkę – bo szkoda dobrej rzeczy, by przepadła – przetłumaczono na rosyjski. Śpiewał ją cały kraj. Myśmy ją śpiewali. Wszystkim nam było dobrze…
Woroniowie pisali po ukraińsku i żyli Ukrainą. Z Sołowek Marko również pisał listy po ukraińsku. Ostatni list przed rozstrzelaniem napisał do matki… po rosyjsku…
Przygotowuję się do lekcji i płaczę. Płaczę nad naszymi losami. Często się dziwiłam, dlaczego nas wtedy niszczono, a my milczeliśmy? Dlaczego nie powstaliśmy? Dlaczego nie stawiliśmy oporu? Przecież nas wtedy było tylu? 80 milionów? Dziś przyszło zrozumienie. My i dziś milczymy. Jesteśmy dziś tacy mądrzy, a milczymy tak samo. Nicoj, która rzuciła monetami w kasjerkę za odmowę rozmowy po ukraińsku, – radykałka! I tak uważają nawet moi bracia-pisarze! My – tacy oczytani, my – tyle już powiedzieliśmy o prawdzie historycznej… I co?!
Przygotowuję się do lekcji…
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
