Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 9strona oryginału ↗

Lizawieta

Слово Просвіти, №45 за 2020 рік

Jelizawieta Martynowna i Hryhorij Ołeksijowycz Filenkowie, moi babcia i dziadek. Wyszła za mąż jako stara. W wieku dwudziestu sześciu lat. Rodzice już nawet nie mieli nadziei, a tu trafił się Hryćko Fyłenko, przezwiskiem Huznyczko. I niższy od Lizawiety, i wiekiem niby młodszy, a wziął. Wesele było skromne, posag również. Bo skąd te majątki po wojnie domowej?! Zaczęli mieszkać w jednym domu z teściami. Macocha Hryćka syczała, ciskała pogrzebaczami żeliwne garnki w piecu, a potem nie wytrzymała: w środku zimy wygoniła skrzynię Lizawiety z posagiem na środek podwórza, rzuciła jeszcze na wierzch kożuch z pierzyną: „Idźcie z Bogiem!”. Młodzi nie zdziwili się, przenieśli się na stancję do babci i zaczęli stawiać własny dom, po drugiej stronie jaru, z dala od baby Mełaszki. Hryćko umiał pracować. Milczał i kopał fundament, milczał i ciosał krokwie, milczał i wstawiał okna. Lizawieta również nie należała do rozmownych, kroiła ziemniaki na barszcz, gdy wołano sąsiadów na tłokę, by kłaść sufit, miesiła glinę z końskim nawozem, podnosiła kieliszek na uczcie, zwracała się do męża z szacunkiem per Wy. Przyjedzie, bywało, starsza siostra Paraska w gości, to tak ze swoim mężem grucha, i siedzą razem, i tańczą, i śpiewają. A oni z Hryćkiem... Śpiewali, nie bez tego. Wtedy przy stole wszyscy śpiewali. Może kiedyś i do tańca wyszli, ale bez tej namiętności, jak u innych, bez radości przez brzegi, bez gorących spojrzeń, dotyków. I to nie tylko przy ludziach, w domu to samo. Niesłony Hryćko się trafił. A dzieci rodziły się jedno po drugim. Czterech synów i dwie córeczki. Jakie nie trudne były czasy, głód zabrał pół wsi, a Lizawieta wszystkich ocaliła. Gdzieś ziemniaczki zakopali z Hryćkiem, gdzieś makuch ukryli, a to kuma, dzięki jej, ratowała: chłopcy pobiegną do chrzestnej w gości, ona i da garść ziarna, czy otręby, czy tę samą makuchę. Oto i jest z czego zupę ugotować. Usiądą wokół stołu, Hryćko obejrzy wszystkich, zaczerpnie łyżką z miski gorącej potrawy i dzieci zastukają swoimi, śpieszą się na wyścigi, to ojciec łyżką trzaśnie! ucichną. Na tej potrawie i przetrwali zimę. A wczesną wiosną dzieci jak kurczęta wokół domu, na wygonie, w jarze pasły się, pierwszą trawkę do cna zjadły. Chude chodziły, jak drążki, tylko brzuchy wydymały się, jak bębny. Druga wojna dała się im z Hryćkiem trudniej, bo dzieci kupa, okupacja, ewakuacja. Ile już Lizawieta miejscowemu policjantowi nie dogadzała, ile jajecznicą nie karmiła, ile ćwiartek nie nalewała, a za trzecim razem przyszła jednak i córki kolej, wysłali Manię do Niemiec. Mąż od tego czasu stał się jeszcze bardziej małomówny, pracą się ratował. Nie było takiego dnia, żeby próżnował. Jego ojciec przed kolektywizacją się poddał, sprzedał i przepił w karczmie całą ziemię, a Hryszko nie taki! O jaki sad pod górą zasadził! Ponad setka jabłoni i grusz. Na nosidłach tysiące wiader wody z jaru przyniósł, zalewał w dołki, nawoził, takie drzewka wyrosły! Już zaczęły rodzić, jak wyszedł ukaz: obłożyć podatkiem drzewa owocowe. Hryćko wyciął sad. Własnymi rękami ściął każde drzewko, nikogo nie prosił.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn