Strona · s. 8strona oryginału ↗
Bezsenność w czasie apokalipsy…
Слово Просвіти, №45 за 2021 рік
Wira KYTAJHORODSKA, przewodnicząca Czerniowieckiego Obwodowego Zjednoczenia „Proświta”
Na pierwszych stronach wydania opublikowano utwory uczniów, którzy wzięli udział w konkursie literacko-artystycznym „Tobie, Ukraino, wyznaję miłość”. Są to wierszowane, prozatorskie, piosenkowe próby młodych literatów o tym, co najdroższe: rodzicach, przyrodzie, żołnierzach, którzy bronią naszego państwa przed moskiewskimi najeźdźcami, o Ukrainie, która uosabia się z najlepszą, najmilszą, najmądrzejszą matką.
W swoich wyznaniach uczniowie zachwycają się rodzimym krajem, wzywają do jedności Wschód i Zachód, przysięgają wierność Ojczyźnie.
Na osobną książeczkę dla dzieci zasługuje „Bajka o Śnieżynce” ucznia Zespołu Szkół w Repużyńcach na Zastawniwszczyźnie, Witalija Lakoszwilego, który napisał bardzo wyrafinowany pouczający utwór o poczuciu własnego „Ja” oraz jedności z innymi, co w rzeczywistości jest wartościowe i głębokie. Na uwagę zasługuje również „List w przyszłość” uczennicy gimnazjum w Zastawnej Anny Stasiuk, która po latach przygląda się istocie swojego istnienia na ziemi, wartości człowieka, obywatelki swojego państwa.
Atrakcyjna jest rubryka „Różne rzeczy na świecie się zdarzają” – zapisy opowieści od starców, pouczające momenty z życia, zebrane przez uczestników ekspedycji etnograficznej gimnazjum w Hliboce.
Przenikliwym esejem historycznym „Los bociani” – fragmentami biografii naszego niezapomnianego rodaka Kosti Korola, represjonowanego patrioty – dzieli się znana
Ludmyła ŁYTWYNCZUK, członkini NSPU, obwód rówieński.
Olha Jaworska ucieszyła swoich czytelników nową książką – „Barwy smaganych wiatrem lat”, w przedmowie do której pisarz, doktor nauk historycznych Petro Szkrabiuk mówi: „Barwy smaganych wiatrem lat” – to książka gatunkowo różnorodna i jednocześnie spójna, szczera, bo każde słowo, każde wydarzenie, każda sytuacja przepuszczone są przez nieobojętne serce, a dlatego poruszają, zapadają w pamięć, zmuszają do refleksji... Nie wiem, czy we współczesnym ukraińskim piśmiennictwie jest bardziej świetlista i szczodra dusza, która tak subtelnie, przenikliwie i przekonująco odtwarzałaby naszą rzeczywistość w jej różnorodnych przejawach, kolizjach i sprzecznościach...”
Wydaje się, że lepiej nie da się powiedzieć. Nowa książka Olhi Jaworskiej składa się z czterech rozdziałów: „W wirze sprzeczności” – to aforystycznie wyrażone obserwacje natury ogólnej; „Losu nie oszukasz” – miniatury, obrazki, nowelki; „Gdzie gwiżdże Owlur – wyrasta żal” – rozdział poświęcony świetlanej pamięci Petra Soroki; „Pod słonecznymi deszczami” – wybrane nowele i opowiadania, czytając które, przeżywasz katharsis, oczyszczenie łzą, w wyniku wstrząsu prawdziwą sztuką.
Lakoniczność, potężna energia myśli, obecność żywego, bolesnego nerwu niemal w każdym słowie – to proza Olhi Jaworskiej, która w literaturze, jak i w życiu, wybrała Bożą drogę...
Osobiście mnie najgłębiej poruszyła nowela „Nie doczekał się”. Takie rzeczy pisze się z przerwami w sercu. Stefanykowska, najwyższa próba!
Nie doczekał się stary Petro, który cały rok przebywał w poradni przeciwgruźliczej, że syn z synową zabiorą go na Wielkanoc do domu. I, nie wytrzymawszy tego wielkiego żalu, tej ciężkiej zniewagi, w wielkanocny świt – pękło serce...
Mi jest to boleśnie bliskie, zrozumiałe. Bo sama kilka lat przeżyłam w szpitalu. I przez te kilka lat nikt z bliskich, choćby na Boże Narodzenie czy na Wielkanoc, nie odezwał się, nie zawołał do domu...
Ale czasem nieszczęście jednej i miłosierdzie drugiej osoby czynią je bardziej bliskimi, aniżeli krew – rodzeni bracia czy siostry.
Lecz wróćmy do „Barw smaganych wiatrem lat”,
a mianowicie do miniatury, która nazywa się „Bezsenność”:
Pawłyna nie może spać przez huk maszyn, które wywożą kłody codziennie i każdej nocy.
Mówią, że te bujne drzewa, pieszczone przez niebo, wycinają i sprzedają obcym za dolary. Morderstwo dębu nikogo nie przeraża, za nie nie karzą i nie wsadzają do więzienia... Tłuką się ciężarówki do przewozu drewna z trupami najlepszych drzew po piersiach zniszczonej mateczki-ziemi, przyzwyczajając bezradnych wieśniaków do szalonego huku.
Ściana rodzimego lasu dawno zamieniła się w ścianę płaczu, drogi – w wyrwy, słowa – w westchnienia.
Pawłyna znowu nie może zasnąć... Zrozumiałe, że Pawłyna – to sama pisarka, która mieszka na Przedkarpaciu i codziennie obserwuje taki sam złowieszczy obraz, jaki ja przez lata widzę na Polesiu – z wysiłkiem ryczą długie ciężarówki do przewozu drewna, wywożąc z naszych lasów ostatnie bogactwo naszej ziemi...
Dębów już nie ma (chyba że gdzieś w rezerwacie), bo metr sześcienny dębu kosztuje 500 dolarów, a nawet drożej.
Przy okazji, jeden stuletni dąb wchłania w siebie półtorej tony wody. A ponieważ dębów, buków już nie ma (zostały tylko krzewy), to mamy apokaliptyczny upał, który do dna wysusza studnie, albo deszczowe powodzie, które zmiatają wszystko na swojej drodze...
Ukraina zajmuje dwudzieste piąte miejsce w Europie pod względem powierzchni lasów, a pierwsze – pod względem wycinki! Dziś już nie ma trzebieży sanitarnych, jak kiedyś, – tylko zręby zupełne...
Dlaczego Finlandia tonie w lasach?.. Dlaczego w Izraelu do każdego drzewa w lesie doprowadzona jest rurka z wodą?!. Dlaczego w Szwajcarii bez pozwolenia miejscowych władz nikt nie ma prawa ściąć drzewa nawet we własnym ogrodzie? (Bo krajobraz w Szwajcarii – to waluta...)
I dlaczego na Ukrainie kto co chce i gdzie chce
– wycina i wycina do cna? A doprawdy, cóż my za naród taki?..
Patrzysz na te osławione ciężarówki do przewozu drewna, na których odpływają w niebyt ostatnie sosny okrętowe, które były zielonymi płucami naszego kraju, a w zamian zostaje splądrowana ziemia – i chce się krzyczeć: „Opanujcie się! Co wy zostawiacie swoim potomkom?..” Lecz kto usłyszy ten krzyk?.. Chyba że Pan, Który prędzej czy później ukarze za wszystko...
„Czy wiecie, że Bóg dał nam jeszcze jedno przykazanie, które nie jest wspomniane w Piśmie? To przykazanie: „Kochajcie drzewa”. ... Kiedy sadzicie drzewo – sadzicie nadzieję, pokój, miłość i błogosławieństwo Boże będzie nad wami”, – mówi o. Amfilochiusz, geronda z wyspy Patmos.
Olha Jaworska. Barwy smaganych wiatrem lat. – Lwów: Apriori. – 235 s.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
