Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ceramiczna Ukraina Wiry Tomaszewskiej

Слово Просвіти, №45 за 2021 рік

Eduard OWCHARENKO Zdjęcia autora Na wystawie zaprezentowano około czterdziestu prac artystki w gatunku ceramiki malarskiej, stworzonych głównie w ciągu ostatniej dekady. Część z tych prac nie była wcześniej eksponowana. Między innymi widzowie mają okazję obejrzeć jeden z najsłynniejszych cykli ceramiczki „Moja Ukraina – rodzinny kraj”, uzupełniony nowymi dziełami. Wiodącą tematyką tego cyklu są krajobrazy i postacie gór karpackich. Wira Tomaszewska urodziła się we wsi Neresnycia w rejonie tiacziwskim na Zakarpaciu. Wykształcenie artystyczne zdobyła w Użhorodzkiej Szkole Sztuki Stosowanej oraz Kijowskim Państwowym Instytucie Sztuki (obecnie Narodowa Akademia Sztuk Pięknych i Architektury Ukrainy). Za swoich mentorów twórczych uważa Iwana Harapkę, Wasyla Swydę, Wilmosza-Józefa Bereca, Petkę Szandora, Ludmyłę Awerkijewą. Pracowała w zakładzie artystyczno-przemysłowym w Wynohradiwie, w Funduszu Sztuki Ukrainy, wykładała w Użhorodzkiej Szkole Sztuki Stosowanej. Jak zauważają historycy sztuki, ceramiczny świat Wiry Tomaszewskiej jest nasycony harmonijną doskonałością, zachwyca szczodrością i różnorodnością, radością i harmonią, wreszcie – pięknem. Artystka pracuje zarówno z gliną, jak i wielobarwnymi szkliwami. Unikalność idei, którą właściwie otwiera się historia jej twórczości, polega na nadaniu wyrobowi ceramicznemu formy kameralnej. Objętościowe detale, wyraziste w swojej lakoniczności, są przymocowywane do płótna, zazwyczaj jeden do drugiego. „Prace Wiry Tomaszewskiej wyróżniają się jasną dla zrozumienia widza, a jednocześnie wyrafinowaną obrazowością, gdzie w dziwny sposób łączą się dawne narodowe tradycje tworzenia obrazów, zakorzenione w ludowym prymitywizmie (wiejskim naiwizmie), wraz ze współczesnym językiem wysokiej kultury profesjonalnego artysty” – twierdzi badaczka jej twórczości Zoja Czehusowa. Artystka posiada niezwykły dar za- Dmytro KORSUŃ, krytyk sztuki Ludmyła żyje i tworzy w sławnym mieście Rzyszczów nad brzegiem Dniepru. Tam, gdzie stromo wznoszą się zielone zbocza wzgórz, istnieje prawdziwa historia, słowiańska starożytność i… malarstwo. To miasto, które zawsze chce się malować, przedstawiać, rozsławiać i nie bez powodu od dawna pokochali je artyści, wszak Rzyszczów związany jest z wieloma sławnymi nazwiskami ukraińskich twórców. Często dzieło malarskie przedstawia proste, nieheroiczne rzeczy i zjawiska; można było nie oczarowywać widzów magiczną siłą swoich ceramicznych dzieł. Według słów specjalistów, jej różnorodne gatunkowo panele sztalugowo-dekoracyjne – roślinno-ornamentalne, zoomorficzne, martwe natury, architektoniczno-krajobrazowe – wyróżniają się wyrafinowaną obrazowością, gdzie tradycje narodowe łączą się ze współczesną kulturą. Wira Tomaszewska układa swoje oryginalne panele niczym mozaikę lub kolaż w ramach opracowanej przez nią jeszcze w latach 80. ubiegłego wieku autorskiej techniki. Elementy reliefowe panelu o rozmiarach od 1 do 20 centymetrów, lepione z płata, gęsto zbiera, jak moduły, w jedną zazwyczaj kwadratową kompozycję, naklejając na twardą podstawę. Tworząc dekoracyjny panel, artystka wypełnia każdy wątek fascynującą opowieścią na tematy, które ją poruszają: żywioły przyrody, bajkowe miasta, góry i rzeki, ptaki i kwiaty lub po prostu dekoracyjne kompozycje kolorystyczne. Szczególne miejsce w twórczości artystki zajmują kompozycje o tematyce religijnej. „One zachwyciły – i podbiły! – ukraińską stolicę od razu – ceramiczne kompozycje (czy panele? czy obrazy?) użhorodzkiej (a teraz kijowskiej) artystki Wiry Tomaszewskiej: jesienne spadanie liści, wiosenne spadanie kwiatów, miasta z niezliczonych bajkowych domków, – pisał magazyn „Nauka i suspilstwo”. – Przy czym każdy listek, każdy kwiatek czy każdy domek był osobnym – i niepowtarzalnym, czyli unikalnym – miniaturowym arcydziełem z gliny i wielobarwnych szkliw! A jeszcze tutaj istniały ptaki, ryby, łodzie-żaglowce, maski karnawałowe…” Od 1975 roku artystka bierze udział w obwodowych, ogólnoukraińskich i zagranicznych wystawach zbiorowych. Jej pierwsza wystawa indywidualna została zaprezentowana w Użhorodzie w 1985 roku. Potem cała seria wystaw odbyła się w Kijowie, miastach Chorwacji i Niemiec. Oprócz tego artystka brała udział w międzynarodowym plenerze na Węgrzech. Stworzyła serię prac reliefowych w kompleksie sportowym piłki ręcznej w obwodzie kijowskim, dekoracyjne wazy we wnętrzu dworca w Czopie, rzeźbę ogrodowo-parkową w sanatorium „Kwiat Połoniny”. Dzieła Wiry Tomaszewskiej znajdują się w Narodowym Banku Ukrainy, Ambasadzie USA na Ukrainie, ambasadach Ukrainy w Belgii, Chinach, Wielkiej Brytanii, a także w kolekcjach prywatnych w USA, Niemczech, na Węgrzech, w Czechach, na Słowacji, w Chorwacji, we Włoszech i innych krajach. W 2016 roku w Bibliotece Gonczara Ukrainy w Kijowie ukazał się katalog „Wira Tomaszewska: Sztuka ceramiki: Książka-album”. Są w dziełach artystki miejsca romantyczne i przytulne („Krajobraz górski”). Są „Karnawały”. A jeszcze – szczodrze zaludnione wielobarwnymi rybami „Jezioro”, lub, na przykład, „Potok górski” – ciekawy i nieoczekiwany „wertykalny” dyptyk, gdzie rzeka (oczywiście pełna ryb!) dosłownie „spada” z wysokości, wśród zielonych drzew i kwitnących polan. Są ptaki („Ptaki w sadzie jabłoniowym”, „Krajobraz z żurawiami”). Są kwiaty („Krajobraz z czerwonymi kwiatami”, „Wiosenny ogród”). Jest nawet ogromne „Pole kwiatów” z dziewięciu oddzielnych kompozycji i niezliczonej liczby tytułowych bohaterów. I mitologiczne „Drzewo życia”, i „Pisanki góry Dawnyny”. A jeszcze – martwe natury, pełnoprawne i pełnowartościowe – świąteczne, wielkanocne („Martwa natura z pisankami”) lub po prostu o bogactwie i szczodrości końca lata, ze złocistymi jabłkami i gruszkami lub z czerwonymi kromkami arbuza. Dzisiaj ceramiczna przestrzeń pani Wiry – to nie tylko piękna, choć nieco bajkowa, kraina ptaków i kwiatów. To kraj, gdzie ludzie żyją i pracują: pasą bydło, spławiają górskimi rzekami drewno, zbierają grzyby („Pastwisko”, „Bokorasze”, „Sezon grzybowy w Karpatach”). Kraj, gdzie ludzie świętują („Anioł miasta na Boże Narodzenie”, „Boże Narodzenie w klasztorze”). Czyli – Ukraina. Wystawa Wiry Tomaszewskiej będzie czynna do 21 listopada. W publikacji wykorzystano materiały Muzeum Ukraińskiej Diaspory. W Muzeum Ukraińskiej Diaspory (Kijów) czynna jest wystawa członkini Narodowego Związku Artystów Ukrainy Wiry Tomaszewskiej „Panel ceramiczny”. Wiodącymi tematami jej twórczości są przyroda krainy karpackiej, ornamenty roślinne, architektura i urbanistyka.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn