Strona · s. 7strona oryginału ↗
LISTY W PRZYSZŁOŚĆ
Слово Просвіти, №46 за 2005 рік
Wspominanie ofiar Hołodomoru jest najbardziej bolesne, ponieważ jest to ofiara niema, bezbronna, bierna. Naród konał pod płotami, nie wiedząc nawet za co... I podnieść się już było niemożliwe. Niszczona była moralność, światopogląd, cały ład naszego życia... Może to taki odruch obronny, ale właśnie w te dni pamięci chce się wspomnieć i inną ofiarę — heroiczną, kiedy śmierć krzesała życie. Kiedy naród po wielkich głodach i represjach podjął walkę, niechby nie w porę i tak beznadziejnie w warunkach tamtego strasznego stulecia, ale czyż walka bywa nie w porę i beznadziejna? Proponujemy Państwu unikalne dokumenty — listy powstańczej rodziny do swojej córki. To listy w przyszłość, gdyż pisane były, kiedy ona jeszcze była niemowlęciem. Już czwartego dnia po narodzinach dziecka Maria („Kalyna”) i Hryhorij („Warnak”) Wacebowie zmuszeni byli oddać ją w obce ręce. A w czwartym tygodniu przyszli pożegnać się na wieki, bo odchodzili na inne tereny. Trwała wojna i życia tam nie było... Dwa listy, świadectwo urodzenia dziecka oraz świadectwo ślubu rodziców — te dokumenty powstańcy przekazali na przechowanie Hafii Romanownie Maniwezuk, która wzięła dziewczynkę. Z czasem oddała je rodzinie „Kalyny” — Babinczukom. Teraz oryginały listów znajdują się w Muzeum Historii Nadwórniańszczyzny w mieście Nadwórna w obwodzie iwanofrankiwskim i wyrażamy wdzięczność pracownicy muzeum Ołeksandrze Ołeksandriwnie Zwarczuk za udostępnione materiały. ...Nietrudno wyobrazić sobie stan już dorosłej kobiety, kiedy po raz pierwszy przeczytała przesłanie swojego taty i mamy. Odczuwa się go samemu, czytając te wersy — tak, jakby to byli twoi rodzice. I robi się wstyd i gorzko — za nieudolne, zbrodnicze miotanie się z państwowym uznaniem, za ordery i tytuły hurtowo i detalicznie na Dzień Niepodległości, za tragifarsę na Pokrowę... I za nieuchronne nekrologi niemal w każdym numerze „Szliachu peremohy”. Bohaterowie odchodzą, nieuhonorowani i nieuznani, a my już któryś raz mijamy to, co najważniejsze...
Ukochana córeczko, Motreńko!
Kto wie, czy los pozwoli mi widzieć jeszcze Ciebie w życiu. Bo w tak okrutnych dniach, jak żyjemy dzisiaj, to bardzo ciężko. Gdziekolwiek się obrócisz, wszędzie czyha na ciebie wróg. Ukochane Dziecko! Przychodząc do Ciebie w czwartym tygodniu Twojego życia, siedząc na strychu w sianie, przez szczeliny wpadającego światła chcę zostawić Tobie od mamy kilka wersów drobnego rękopisu. Ukochana Motreńko, jeśli podrośniesz i dobrzy ludzie przekażą Tobie tę kartkę, wtedy przeczytaj ją uważnie i zrozum mamine obolałe serce i duszę... Motreńko! W tak ciężkich warunkach, jak Cię nosiłam, a było bardzo ciężko, że i opisać trudno, kiedy będziesz żywa i będziesz czytać historię naszej walki z najokrutniejszym wrogiem narodu ukraińskiego, to w niejednym artykule znajdziesz podobne... Wtedy pomyśl, że i Twoja matka z tobą tak... Ty przyszłaś na świat na wolnej ziemi, gdzie jeszcze do dzisiaj nie było nogi okupanta. Motreńko, Ty tak nagle się pojawiłaś, że nie spodziewaliśmy się jeszcze Ciebie. I Twój tatusiek jeszcze z jednym przyjacielem obsługiwali to, co powinna kobieta... Motreńko! Ukochane dziecko! Jakie okrutne i gorzkie dni dla mnie i wszystkich. Ale dla mnie, kiedy ocknęłam się z ciężkich bólów i zobaczyłam Ciebie, żywą, na chwilę zapomniałam o całym smutku. Jak lekko było na duszy i sercu. Ale nie długo cieszyłam się Tobą, bo w czwartym dniu twoich narodzin ojciec z chłopcami zabrał Ciebie ode mnie, poniósł do wsi na wychowanie. Ukochana córeczko, czy możesz sobie wyobrazić, jak ciężko mi było oddawać Ciebie od siebie w nieznane... Nie było co innego robić: koliba, zimno, mleka nie ma, no jeszcze i partyzantka z dzieckiem. To niemożliwe. Krzyczałam, biłam wszystkich, groziłam zemstą, ale tylko w duszy, bo kiedy pomyślałam, że to krzywda tylko dla mamy, to doprowadziłam nerwy trochę do porządku, pomodliłam się i oddałam Ciebie pod opiekę Najwyższego i obcych ludzi. Ale to jeszcze nie koniec, my sami sobą nie rozporządzamy. W czwartym tygodniu twojego życia musieliśmy iść w nieznane i zmuszeni byliśmy Ciebie zostawić całkowicie, nawet u niezbyt dobrze znanych ludzi. Co będzie z Tobą i nami, tego nie wiem, Córeczko ukochana. Serce z żalu za Tobą się zamyka i nie daje oddechu, kiedy Ty jeszcze taka malutka, że z Tobą trudno iść i nic innego zrobić. Tak że musisz zostawać bez ojca i matki. Jeśli Najwyższy pozwoli doczekać wiosny i będziemy żywi, to ponad wszystko zechcemy zobaczyć swoje dziecko. Wtedy zabierzemy i Ciebie do siebie, albo my do Ciebie przyjedziemy. A kiedy nas nie stanie, drożuchna Córeczko, w walce o wolną Ukrainę, wtedy, jeśli będziesz żyła, pomyśl, że Ty jesteś szczęśliwa, bo zapewne będziesz już wolna w wolnym państwie, do budowy którego twoi rodzice dokładali cegły. Motruńciu! Po mnie zostaje dziadek, babcia i ciotki: Hańka, Oleska, Broneczka, Nadusia. Ale wszyscy oni są na zesłaniu na Syberii (Karagandzie). Dlatego masz takie imię, bo najlepszym moim przyjacielem była osoba, która nazywała się Motria (Demkiw Domna), ją ja nazywałam mamusią. Ukochana córeczko, jeśli będziesz czytać ten chaotyczny list, nie śmiej się ze mnie, bo ja jestem tak rozbita i przybita smutkiem, że naprawdę nie mogę się doprowadzić do porządku. Kiedy będziesz czytać, to zostaw sobie go na później, na pamiątkę od nieszczęśliwej mamy. Jeśli będę żywa, to wszystko będę ciągnąć do ciebie. Całuję
Tarasa Szewczenko. Rodzina chłopska. 1843 r.
Dokładamy nadludzkich wysiłków, aby zachować swoją egzystencję i kontynuować walkę. Las to nasz ojciec, a noc — matka, ale i one nie dają nam pełnego bezpieczeństwa i trzeba chować się pod ziemię... W takich okolicznościach, jednej sierpniowej nocy, w ciemnym głuchym lesie, przyszłaś ty na świat. Nie było koło ciebie ani lekarskiej pomocy, ani babki-położnej. W prostej partyzanckiej kolibie zjawiłaś się ty na świat, ale pamiętaj, to miejsce — świętość partyzancka, ona nie jest zbezczeszczona okupacyjną nogą. Ty przyszłaś na świat wolną, a nie niewolnicą. Czwartego dnia ja zabrałem ciebie od chorej, szlochającej matki i zaniosłem do wsi do obcych ludzi pod opiekę... Dzisiaj przyszliśmy odwiedzić ciebie, może ostatni raz w życiu, bo my odchodzimy na inne tereny. I tylko Najwyższy wie, czy kiedykolwiek ciebie jeszcze zobaczę... Składam na twoim czole ojcowskie pocałowanie i błogosławię ciebie, niech Najwyższy zachowa ciebie w swojej opiece i pozwoli zaznać życia na Wolności, której my tak pragniemy.
torzy. Przed jego wzrokiem wyłania się kolejny szereg różnych okresów historycznych, lecz widzi on wewnętrzną genetyczną więź ze wszystkimi nimi, i dlatego historia narodu wyłania się przed nim jako jednolita nadduchowa istota, przenika on w ducha narodu współczesnego, minionego, dawnego
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
