Strona · s. 11strona oryginału ↗
BEZDOMNOŚĆ I TUŁACTWO
Слово Просвіти, №46 за 2005 рік
Śmierć dziecka w tym środowisku to całkowicie normalne zjawisko, żebraczka po prostu płaci ustalony mandat: od 50 do 100 dolarów. Ile takich maluchów umiera co roku i co robi się z ciałami — nie wiadomo. Niemowlęta żebraków są „posłuszne”, praktycznie nie płaczą. Idziemy rano do pracy, dziecko śpi, w porze obiadowej — w swoich sprawach, dziecko śpi, wracamy wieczorem do domu, dziecko śpi. Okazuje się, że z jedzeniem podają mu środki nasenne lub substancje narkotyczne (na przykład wyciągi z maku). Dziecka, które przez długi czas przebywało w takim narkotycznym stanie, nie da się już zrehabilitować. Dzieci nie rozwijają się ani fizycznie, ani umysłowo, cały czas śpią. Nawet jeśli przeżyją, będą psychicznie upośledzone. Inna strona problemu to włóczęgostwo starszych dzieci. Dzieci trafiają na ulicę z różnych powodów. Jednym z nich jest przemoc w domu, nielegalne wykorzystywanie pracy dzieci przez rodziców: rodzice świadomie wypychają dziecko, by zarobiło na butelkę. Dopóki nie przyniesie butelki, nie wpuszczają go na noc. Dzieci przez długi czas nie mogą zdobyć potrzebnej sumy (legalną drogą dziecko na Ukrainie zarobić nie może), boją się wracać do domu i decydują, że lepiej żyć na ulicy niż być bitym. Główną masę małoletnich włóczęgów stanowią dzieci do 14 roku życia. Uciekają z domu sześciu-siedmioletnie, a czasem nawet trzy-czteroletnie. Często te maluchy nawet nie wiedzą, jak się nazywają, jak nazywa się tata czy mama, gdzie mieszkają, dlaczego znalazły się na ulicy. Są słabo rozwinięte, prawie nie mówią. Medycy w przybliżeniu oceniają ich wiek na 3—4 lata, a czy tak jest naprawdę — nie wiadomo. Jedynie 10 % rodziców małych włóczęgów realnie dokłada starań do ich poszukiwań. To znaczy, że 90 % rodziców nawet nie interesuje się, gdzie są ich dzieci. Wyżywienie 22 % dzieci ulicy stanowią niedojedzone resztki w kawiarniach i na śmietnikach. Zaspokajają głód, zbierając niedopałki i wąchając klej. 26 % bezdomnych przyznało, że nie pierze ubrań miesiącami. Wiadomo, że te dzieci mają wszy, grzybicę, rozwiniętą gruźlicę. Co piąte dziecko dla zdobycia pieniędzy decyduje się na kradzież i sprzedaje skradzione rzeczy. Takie dzieci długo nie pożyją — umrą z powodu choroby lub infekcji albo trafią do więzienia. 18 % nieletnich włóczęgów doświadczyło przemocy seksualnej: gwałcą ich rówieśnicy i starsi z grupy, sprzedają siebie nawzajem dorosłym. Sprzedają za hot-doga, za klej, za alkohol, za pieniądze, za cokolwiek. Chłopcy sprzedają dziewczęta. Potrafią nawet chodzić i oferować. Niby są przyjaciółmi, ale kiedy chodzi o pieniądze, normalnym zjawiskiem staje się sprzedaż kogoś z grupy. W towarzystwie dzieci, które włóczą się, istnieje podział na gradacje. Nieodmiennie obecny jest outsider. Występuje on jako obiekt zemsty, cel do rozładowania napięcia nerwowego silniejszych członków kolektywu. Wyśmiewają go, wyzywają, biją, odbierają pieniądze, jedzenie, zmuszają do żebractwa, do pracy. Z reguły outsiderem jest dziecko z niedorozwojem psychicznym. Dzieci ulicy, które żebrzą, zazwyczaj są od kogoś zależne. Zbierają pieniądze dla jakichś struktur mafijnych. Do tego muszą dawać łapówki milicji. Takie dzieci zmusza się do pracy, powiedzmy, sprzątania. Szczególnie w okolicach dworców. Pani Olga opowiedziała, jak pewnego razu w metrze dziewczynka zbierała się do wyjścia na stacji „Hydropark”, ale zobaczywszy milicjanta, wskoczyła z powrotem i przykucnęła przy drzwiach. Na pytanie pani Olgi, co jest przyczyną takiej zmiany decyzji, dziewczynka odpowiedziała: „Jeśli wyjdę, on mnie złapie, a 20 hrywien ze swojego zarobku muszę mu oddać”. Ta dziewczyna pracuje na kogoś. Jeśli nie przyniesie pieniędzy, pobije ją ta firma-pracodawca. Jeszcze opowiada nam, że ma babcię, troje braciszków i siostrzyczek, a rodziców nie ma. Dzieci, które żebrzą, raczej nie będą chciały się uczyć ani pracować. Już celowo nie będą się niczym interesować. Po co, skoro można i tak zarabiać? Prowadząc szkolenia w Rosji, pani Olga Szwed spotkała się w Moskwie z kierowniczką Centrum rehabilitacji dzieci „Otradnoje”. Centrum zbiera dzieci z całej Moskwy; oprócz moskwian w centrum przebywają przyjezdni z Rosji, Uzbekistanu, Tadżykistanu, Ukrainy, Mołdawii. Dzieci umieszcza się w Centrum, szuka się krewnych, próbuje się je uczyć, przyucza do higieny. Kiedy dzieci dowiedziały się, że kierowniczka ma pensję 300 dolarów, powiedziały jej tak: „My Panią kochamy, jest Pani taka dobra, jest Pani dla nas jak rodzona mama. Niech Pani rzuci tę pracę, chodźmy z nami na dworzec. I będzie Pani żyła, jak my, normalnie. 600—800 dolarów miesięcznie Pani gwarantujemy”. Spotykając dziecko, które żebrze, dorośli próbują je wesprzeć: dają jakieś jedzenie, odzież, obuwie. A dzieci nie trzeba wspierać, tylko wyciągać z tego środowiska. Bo jeśli je wspieramy, one rozumieją, że społeczeństwo aprobuje ich życie na ulicy: pod peronami, w kanałach ściekowych, aprobuje ich czyny: kradzieże, bójki, przemoc. Jakoś trzeba zabierać dzieci. Żadne dziecko nie chce żyć na ulicy. Każde dziecko chce mieć rodzinę, dach nad głową i osobę, która by je żałowała i karmiła. Ich straszne czyny i okrucieństwo to pochodna sytuacji, w której się znalazły. Obecnie Ukraina na czele z Prezydentem Wiktorem Juszczenką zwróciła się ku dzieciom, opracowano Narodowy plan działań na lata 2006—2010. Chce się wierzyć w pozytywne zmiany, bo „nie można, żeby dzieci mieszkały na ulicy, a my wszyscy przechodziliśmy obok nich i nikt nic z tym nie robił!” Materiały badała Olga SKRYPKINA
Zważywszy na charakter problemu poruszonego w artykule, uważamy za stosowne zapoznanie czytelników z podstawowymi terminami, którymi posługiwała się autorka. Przytoczone poniżej terminy pochodzą z artykułu 2 „Definicje terminów” Ustawy Ukrainy „O podstawach ochrony socjalnej obywateli bezdomnych i dzieci bezdomnych”. Ustawa wejdzie w życie 1 stycznia 2006 roku. Bezdomność — sytuacja społeczna człowieka, uwarunkowana brakiem u niego lokalu mieszkalnego (domu, mieszkania, pokoju itp.), który mógłby wykorzystywać do zamieszkiwania/przebywania i w którym mógłby być zameldowany. Bezdomność (w rozumieniu bezprzytulnosti) — stan człowieka związany z niemożnością faktycznego zamieszkiwania/przebywania w lokalu mieszkalnym, do którego ma prawo. Człowiek bezdomny — człowiek, który znajduje się w sytuacji społecznej bezdomności. Bezdomny (w rozumieniu bezprytułnoho) — człowiek, który znajduje się w stanie bezdomności (bezprzytulnosti). Profilaktyka bezdomności — system działań skierowanych na usunięcie prawnych, społecznych i innych przyczyn powstawania bezdomności, zapobieganie im, w tym działań dotyczących obniżenia ryzyka utraty przez ludzi praw do lokali mieszkalnych i zapobiegania utracie tych praw, oraz na zapobieganie powstawaniu negatywnych skutków społecznych związanych z brakiem u ludzi mieszkania. Patrolowanie socjalne — mobilna forma świadczenia usług socjalnych, realizowana przez grupę specjalistów poza placówkami dla osób bezdomnych. Reintegracja obywateli bezdomnych i dzieci bezdomnych — system działań skierowanych na powrót obywateli bezdomnych i dzieci bezdomnych do samodzielnego, pełnowartościowego życia. Placówki dla obywateli bezdomnych i dzieci bezdomnych — placówki socjalne, których działalność skierowana jest na pomoc obywatelom bezdomnym i dzieciom bezdomnym, ich wsparcie oraz reintegrację. Przeważające miejsce pobytu osoby bezdomnej — jednostka administracyjno-terytorialna, na której terenie osoba przebywa. Dzieci bezdomne — dzieci, które zostały zmuszone do opuszczenia lub same opuściły rodzinę bądź placówki dziecięce, w których były wychowywane, i nie mają określonego miejsca zamieszkania. Dzieci pozbawione opieki rodzicielskiej — dzieci, które pozostały bez opieki rodziców w związku z pozbawieniem ich praw rodzicielskich, odebraniem dzieci rodzicom bez pozbawiania praw rodzicielskich, uznaniem rodziców za zaginionych bez wieści lub ubezwłasnowolnionych, ogłoszeniem ich za zmarłych, odbywaniem przez nich kary w miejscach pozbawienia wolności oraz przebywaniem pod strażą na czas śledztwa, poszukiwaniem ich przez organy spraw wewnętrznych związanym z uchylaniem się od płacenia alimentów i brakiem informacji o ich miejscu pobytu, długotrwałą chorobą rodziców, która przeszkadza im w wykonywaniu swoich obowiązków rodzicielskich, a także dzieci podrzucone, dzieci, których rodzice są nieznani, dzieci, których rodzice się wyrzekli, oraz dzieci bezdomne. Gazeta „Słowo Proświty” zaczyna drukować serię artykułów poświęconych problemowi bezdomności dzieci. Dzisiaj naszym tematem jest „Problem żebractwa dziecięcego”. Rozmowę przeprowadziliśmy z przedstawicielką „Ecpat International” na region WNP (wszystkie 12 krajów) Olgą Wołodymyriwną SZWED. Zapraszamy również Państwa, szanowni czytelnicy, do włączenia się do dyskusji.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
