Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

PIERROT ROBI PĘTLĘ… I kiedy powstaną wszystkie zwierzęta i ludzie, I kiedy rzucą się wszyscy przodkowie i wrogowie, — Rozepnę swoją zakrwawioną pierś I pokażę, ile mam w sobie siły. Michaił Siemienko, „Ja” (1919)

Слово Просвіти, №46 за 2005 рік

przyczyny, dla których sztuka rodzi się nie z POWSZEDNIEGO BYTU, lecz z BYTU. „Być czy nie być?” – męczył się Hamlet, i żadne inne pytanie nie daje tak wielu kreatywnych artystycznych odpowiedzi, podczas gdy powszedniość to buty z perłowymi guzikami i zamszowym wierzchem, które lubił Semenko. Racjonalna świadomość nieuchronności śmierci i emocjonalne wzory wokół tej prawdy są podłożem każdej sztuki (jeśli nie brać pod uwagę tego, co dziś nazywamy designem). Kamienie z rąk Syzyfa będą spadać w przepaść, Herostrates będzie raz po raz podpalał świątynie, ale człowiek zawsze będzie miał gdzie myśleć (albo się modlić), bo na to wystarcza miejsca, które zajmuje jego głowa czy – w przenośni – serce. Biały wiersz Semenki – z długimi wersami, ze zmienną liczbą akcentów i międzyakcentowych odstępów od 0 aż do 7 sylab, nietożsamą strofiką itd. – często nie różni się od prozy, a mimo to pretenduje do czegoś (neologizmy, brak interpunkcji, a nawet przyimków, mieszanka bardzo „wysokich” i bardzo „niskich” stylów). Wreszcie, jeśli mowa o wierszu wolnym, „Psalmy” Dawida czy „Pieśń nad pieśniami” mają dostatecznie dużo wewnętrznej poetyki, by bez trudu przekształcić się w „normalne” warianty metryczne. Jeśli zaś mówić o 9 z 10 „poezji panfuturystycznych”, to rym byłby najlepszym środkiem ujawnienia ich podobieństwa do pustej beczki – uderzysz, a ona huczy, bo pusta. Jeśli chodzi o wiersze rymowane, Semenko chronicznie wykorzystywał… znajdziecie! – ważne problemy. Prawda, tylko wtedy, gdy rozumnemu pisarzowi trafi się rozumny czytelnik (zauważcie: kryteria rozumności, po pierwsze, są różne dla dwóch osób, po drugie, niejednoznaczne dla każdej z nich). Z własnego doświadczenia wiemy o istnieniu genialnych wierszy, lecz możemy jedynie współczuć człowiekowi, który podejmuje się napisać instrukcję, jak tego rodzaju wiersze należy pisać. Teraz wysłuchajmy dwóch poetów, w ten czy inny sposób związanych z ukraińskim futuryzmem. Semenko: „Skala naszego myślenia się zmieniła. Uogólniamy, myślimy całkami. Czy musiało to odbić się na sposobach materializacji w poezji? Musiało, i to się dzieje. Trzeba znaleźć inny sposób pisania wierszy, by pisać nie pierwotnymi pojęciami, lecz pojęciami zintegrowanymi – uogólnionymi”. Yes, sir, macie taki wiersz: nadsyła go do „Nowej generacji” Edward Striha; nie leniuchujcie, czytajcie: „Zróbcie mi legitymację partyjną://Na długość kilometr,//Na szerokość – kilometr!//I napiszcie czerwonym na ogniu: To jest – Striha Edward – //szeregowiec// oddziałów genialnych genów!//Napiszcie: //Łez nie ma//Ten Edward,//A krew w beczkach,//Pożary – ogień//w//sobie//nosi.//Napiszcie:// Piśmiennictwo on uratuje//Od Chwylowego,//Tyczyny//i//Rylskiego,//Politykę – od Chamberlainów,//Poezję – od słowików…” I tak dalej. Pojawienie się nowego autora Semenko jako redaktor wita, publikuje jego nowe wiersze pod rubryką „Korespondencja przyjaciół”. Striha ogłasza swoje listy. A w almanachu, by się określić: „Jeszcze niżej się pokłoń! Jeszcze się kłaniaj, kłaniaj!//Oni wszystkie zdobycze już ci dali – I Igor, i Bałmont, i Biały, i Czurlianis – //Wszyscy chórem i gorliwie tak huczeli://Semenko – kłaniaj się, kłaniaj! – Nie, nie ugnę się, //Śmierć będzie moim zwycięstwem,//Gdy będę sam, //A gdy nie…” „Sam” – nie był. U Igora (Siewierianina) zapożycza wiele, nawet samo określenie gatunku, w którym pracuje, – „poezy” (ach, ach…) Ale i czternaście lat później wciąż pozostaje „przyciśniętym”, choć „na opak”: „Dziś tęsknota mnie ogarnia wśród moich poezy.//Dziś tęsknota mnie ogarnia. Dziś mi nudno.//Samotnieje wiolina. Nud Igor Siewierianin”. Czytamy to w „Kobzarze” (1925), który – najwyraźniej – miał zająć w literaturze ukraińskiej miejsce tamtego, spalonego. WOJNA W MYSZOŁOWCE W rozmowie o Semenku musimy określić się nie co do zasadności odejścia od tradycji literackich — ta jest oczywista; ciągłość procesu literackiego opiera się na tym, że marginesowi (nie wszyscy i nie od razu) stają się klasykami. Piszcie, jak chcecie; piszcie, jak potraficie; „nauczcie się malować, jak dawni

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn