Strona · s. 12strona oryginału ↗
DZIAŁALNOŚĆ WYDAWNICZA — TO NIE TYLKO BIZNES, ALE I MISJA
Слово Просвіти, №46 за 2008 рік
zorganizowała spotkanie robocze przedstawicieli branży wydawniczej Ukrainy z kierownikami centralnych organów władzy wykonawczej. Oprócz obecnego na sali p.o. przewodniczącego Państwowego Komitetu ds. Telewizji i Radia pana Murachowskiego, oczekiwano na pojawienie się ministra kultury i turystyki Ukrainy Wasyla Wowkuna. Kiedy jednak w towarzystwie dziennikarzy weszła jego zastępczyni Olha Bencz, stało się jasne, że ministra nie będzie. Rzekomo oficjalnym powodem tego spotkania roboczego była groźba kryzysu gospodarczego, jednak kuluarowe rozmowy wydawców sugerowały co innego. Jurij Marczenko, dyrektor wydawnictwa „KIS” (komunikacja, informacja, serwis), sformułował pierwszy problem, który dotyczył niedoinformowania ukraińskich wydawców w sprawie państwowych zakupów książek w ramach programu rozwoju i funkcjonowania języka ukraińskiego: — Dziś warto porozmawiać o państwie jako o graczu na rynku książki. Jako tako zasady są ustalane, ale czy państwo gra według tych zasad? Chyba wszyscy zgodzą się, że zamówienia państwowe dla nas, wydawców, znaczą wiele. Dobrze, że państwo kupuje książki, ale źle, że robi to w sposób nieprzejrzysty. Pozostawia to miejsce na uzasadnione podejrzenia, gdyż preferencje otrzymują nie jakościowe wydania, a poszczególne wydawnictwa. Od niedawna mam „romans pocztowy” z Ministerstwem Kultury. Próbuję uzyskać odpowiedź na proste pytania. Istnieje program, który dotyczy rozwoju i funkcjonowania języka ukraińskiego. Więc interesuje mnie, ile książek zakupiono w ramach tego programu i jakich wydawnictw… Niestety, oprócz podziękowań za aktywną postawę obywatelską, nie otrzymałem odpowiedzi wbrew wewnętrznemu zarządzeniu ministerialnemu o pracy rady eksperckiej i zdrowemu rozsądkowi — ani o minione lata, ani o tegoroczne zakupy, które miały miejsce w sierpniu. Tak samo tajemnicą jest skład rady eksperckiej, która podejmuje te decyzje. Rozumiem, że wybranie godnych książek spośród 1766 tytułów i 118 wydawnictw nie jest łatwą sprawą. Ale jeśli już sprawa została wykonana, to dlaczego by nie ogłosić wyników? Dlaczego by nie postawić pięknej kropki i zakończyć wszelkie rozmowy o korupcji? Tego się nie robi. Kolejne pytanie to wsparcie informacyjne działalności wydawniczej. Wszyscy wiemy, jak trudno ukraińska książka przebija się do czytelnika. Dlatego są pewne nadzieje na celowy program popularyzacji produkcji wydawniczej. Na mocy rozporządzenia Gabinetu Ministrów projekt ten przygotowano w maju. Mamy nadzieję, że do udziału w tym programie na jasnych, zrozumiałych zasadach będą angażowane także wydawnictwa. Istnieje strona „Knyhospiłka”, na której wydawnictwa mogą zamieszczać informacje o swoich książkach. To na razie niewystarczające, ale jeśli zadziała państwowy program celowy, w szczególności punkt o wsparciu popularyzatorskich wydań internetowych, zostanie zrobione niemało. Zatem wsparcie państwa może być nie tylko stosowne, ale i odczuwalne. Wielu wydawców uważa, że działalność wydawnicza to nie tylko biznes, ale i misja. Jeśli tak jest, to wszyscy musimy dawać przykład gry według zasad. Dyrektor wydawnictwa „Nora-Druk” Eleonora Symonowa wyraziła propozycję monitoringu branży wydawniczej. Oczywiście za państwowe pieniądze: — Wszyscy operujemy pojęciem „rynek książki Ukrainy”. Ale mało kto potrafi dziś powiedzieć, co to jest. Trzeba policzyć wszystkich podmiotów działalności wydawniczej i księgarskiej według gatunków, segmentów, otworzyć obroty każdego wydawnictwa. Po tym przynajmniej będziemy wiedzieć, o co chodzi. Kto wie, ilu wydawców aktywnie pracuje na rynku? Przecież mamy wydawców jednej książki lub jednego autora. A są tacy, że „sam piszę, sam wydaję i sam czytam”… Myślę, że trzeba przeprowadzić poważny monitoring. Na przykład, jeśli wydawca jednej książki zmuszony będzie otworzyć swoje obroty i okaże się, że to szalona suma, wtedy my go zapytamy, skąd te obroty. Większość pytań odpadnie. I nikt nie będzie szeptał po kątach: a wiecie, ten otrzymał sto tysięcy od Komitetu, a ten prawie milion… Później, po kilku wystąpieniach wydawców, prezes UAWK Ołeksandr Afonin sformułował jeszcze jeden problem. Okazuje się, że w październiku tego roku Gabinet Ministrów Ukrainy zarejestrował pismo ministra kultury i turystyki Ukrainy Wasyla Wowkuna z propozycją przekazania w sferę zarządzania kierowanego przez niego ministerstwa branży wydawniczej, wyłączając ją ze sfery zarządzania Państwowego Komitetu ds. Telewizji i Radia. To poważny projekt, który może spowodować kardynalne zmiany i nieprzewidywalne skutki. Problem próbowała wyjaśnić zastępca ministra kultury i turystyki Ukrainy Olha Bencz: — To tylko etap dyskusji po to, aby odpowiedzieć na pytanie: jak będzie lepiej? Jeśli państwo dzisiaj przyjęli postawę obronną, to celowo byłoby zaprosić także tych, którzy to zainicjowali. A inicjatorem jest Dmytro Pawłyczko i grupa pisarzy, którzy jeszcze na początku 2008 roku przyszli do ministra i przekonywali: jeśli Ministerstwo Kultury i Turystyki odpowiada całościowo za politykę językową, kupuje książki i ponosi odpowiedzialność za sferę informacyjną w państwie, to niech odpowiada także za działalność wydawniczą. Uważam, że owocnie współpracujemy z wydawnictwami. Proszę mi wierzyć, wcale nie było łatwo „wybić” środki budżetowe na uzupełnienie bibliotek. Na przyszły rok planujemy 50 mln na uzupełnienie zbiorów bibliotek publicznych. Chcemy zbudować bardziej przejrzystą wertykalę, bo ja jeszcze zastałam czasy radzieckie, kiedy wszystko było poukładane. Nie mam na myśli radzieckiej ideologii, a sam mechanizm, który jasno działał. Chcę państwa zapewnić, że to jeszcze nie jest ostateczna opinia. Ta kwestia jest na etapie dyskusji. Po prostu przedstawiliście to pod takim kątem, że już nawet telewizja mnie „trzęsie”: „Co tam Ministerstwo Kultury i Turystyki zabiera dla siebie?”. Ależ niczego nie zabieramy! Dajcie nam możliwość wzięcia z budżetu 50 mln, aby uzupełnić biblioteki. Swoją drogą, swego czasu prowadziłam sprawy biblioteczne i byłam inicjatorem programu zakupu książek ukraińskich wydawnictw i uzupełniania zbiorów bibliotecznych. Nie boję się powiedzieć, ile wycierpiałam. Jak wcześniej to wszystko rozwiązywano? Środki, które szły na kwestię językową przez komisję budżetową, przerzucano na towarzystwo „Proświta”. Potem zdecydowaliśmy, że tym powinno zajmować się Ministerstwo Kultury, i obroniliśmy ten program budżetowy. Jednak dogodzić wydawcom jest trudno. Zawsze narzekają, że rada ekspercka działa niesprawiedliwie. Kiedy nie było tego programu państwowego, skarżyliście się, a kiedy się pojawił, znowu się skarżycie. Ale przecież my kupujemy wasze książki! Spójrzcie: kiosków nie ma, sklepów nie ma! Jedynym schronieniem ukraińskiej książki są biblioteki. Dlatego chcę państwa zapewnić: tę kwestię poruszono, ale jest ona jeszcze na etapie dyskusji. Nie kłóćmy się, nikt niczego wam nie zabiera”.
* * * Trudno powiedzieć, czy ta pokojowa nuta uspokoiła ul ukraińskich wydawców. Trudno też przewidzieć, pod czyim „dachem” nasza książka będzie przebywać i pod czyim naprawdę będzie jej bardziej komfortowo — Ministerstwa Kultury i Turystyki czy Państwowego Komitetu Telewizji i Radiofonii… Zrozumiałe jest co innego: dla ukraińskiej książki nadchodzi czas prób. Skarżyć się, obwiniać siebie nawzajem, rząd i światowy kryzys — to rzecz daremna. Potrzebna jest konsolidacja, nawet, wybaczcie patos, zjednoczenie wszystkich zaangażowanych w tworzenie, realizację i popularyzację książki narodowej. Zakupy państwowe nie są w stanie wyprowadzić branży na poziom samowystarczalności i jedynie utrzymują ją na powierzchni. Ochronić rodzimą sferę wydawniczą przed negatywnymi skutkami kryzysu mogłaby realizacja niektórych ustaw lub poprawek do nich. Eduard Medwin uważa, że ukraińska książka przetrwa wbrew wszystkim ekonomicznym przeciwnościom.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
