Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

UNIKALNY FOLIAŁ

Слово Просвіти, №46 за 2008 рік

Sponsor wydania P. Krywonos. Wadym PEPA Zdjęcia Ksenii HŁADYSZEWEJ. Do Narodowego Muzeum Tarasa Szewczenki uroczyście przekazano nowe wydanie, unikalne zarówno pod względem formy, jak i treści. Prawdziwe dzieło sztuki. Na prezentacji ci, którzy widzieli tę książkę po raz pierwszy, oglądali ją z zachwytem: „Nie zapomnijcie wspomnieć…”: Szewczenkowska pocztówka jako zabytek historii i kultury, 1890—1940”. W jakościowo wydrukowanej publikacji przedstawiono setki ilustracji, z których zdecydowana większość to ilustracje kolorowe. Nakład — 1150 egzemplarzy. Jest to drugie, uzupełnione wydanie. W porównaniu z poprzednim jest ono nieporównywalnie bardziej znaczące, tym razem naprawdę fundamentalne. Zasłużony działacz sztuki Ukrainy Wołodymyr Jaciuk włożył w nie nie tylko lata żmudnej pracy, ale także szczerą duszę i gorące serce. Jest on absolwentem Kijowskiego Instytutu Pedagogicznego (obecnie Uniwersytet im. M. Drahomanowa), znanym badaczem i kolekcjonerem szewczenkiany. Zrealizował liczne publikacje oraz szereg wydań na temat malarstwa i grafiki genialnego artysty, analizy jego ikonografii i osobliwości twórczości. To właśnie W. Jaciuk, zanurzywszy się z głową w nęcący świat barw i linii z wyobraźni Wielkiego Kobziarza, udowodnił jego autorstwo w tych przypadkach, gdzie specjaliści różnili się w wnioskach. Uściślił również daty i miejsca wykonania prac. Osobny zbiór stanowią pocztówki. Obrazowo mówiąc, to morze niezmierzone. Przecież od końca XIX wieku imię poety-męczennika szerokie masy postrzegają jako święte. Samo w sobie podniosło się, wzniosło do symbolu prawości, dobroczynności, czystości ludzkich myśli, stało się wzorem bezinteresownego oddania szlachetnym ideałom, bezwzględnej ofiarności w imię utwierdzenia sprawiedliwości społecznej. Poszukać w literaturze światowej, jak i w sztukach pięknych, przejawów tak szczerej, tak żarliwej, jak u ukraińskiego poety-artysty, miłości do prostego człowieka, do pracownika, do przybitej smutkiem matki, do kobiety-cierpiętnicy, od młodych lat skazanej na beznadziejną tułaczkę w służbie siostry, do biednych i pokrzywdzonych, do uciemiężonych najniższych warstw społecznych i zniewolonych narodów, którym przeznaczone jest od pojawienia się na białym świecie czyste niebo i słońce wolności… Nigdy nie gasł popyt na wszystko, co związane z poetą tragicznego losu, apostołem umiłowania wolności. W szczególności także na poświęcone mu pocztówki, które wychodziły w znacznych nakładach, a zatem przesyłano je. Nie można z pewnością powiedzieć, że wszystko udało się zebrać, że nic nie zostało utracone, nie zagubiło się w zakrętach przeszłości. Ale mniejsza z tym, w wydaniu przedstawiono prawie tysiąc dawnych szewczenkowskich pocztówek — więcej kolorowych, niemało też czarno-białych. Geografia ich pojawienia się, nie mówiąc już o przesyłaniu, to cały świat: Australia, Austria, Argentyna, Brazylia, Włochy, Kazachstan, Kanada, Łotwa, Niemcy, Polska, Rosja, Słowacja, USA, Francja, Czechy, Szwajcaria, Szwecja, Uzbekistan, Japonia. A jeśli chodzi o miasta, gdzie drukowano, to nie sposób zliczyć. Na Ukrainie: Kamieniec Podolski, Jekaterynosław, Kijów, Kołomyja, Lwów, Odessa, Połtawa, Charków, Bridok, Buczacz, Wilszana, Żabie, Żółkiew, Zwinogródka, Kaniów, Kiereliwka, Manujliwka, Mykulyntsi, Stryj… Wszystkiego nie da się objąć. Ale i to wystarczy do zrozumienia i uświadomienia sobie, jak głębokim przejawem ogólnonarodowej miłości w zawsze zjednoczonej Ukrainie do genialnego wyraziciela jej najskrytszych myśli i nadziei. I przejawem ogólnoplanetarnego szacunku do sławnego syna jednego z największych europejskich narodów, udręczonego, ale niepokonanego. Bez wątpienia książka znajdzie drogę do wszystkich kontynentów kuli ziemskiej, przysłuży się popularyzacji szewczenkiany i to, że teksty podano równolegle także w języku angielskim. A obrazy na pocztówkach to dźwięczne echo przeszłości, oddech historii. Według słów W. Jaciuka, są to „fotograficzne i artystyczne portrety Kobziarza, odtworzone osobno i w połączeniu z innymi elementami struktury artystycznej, reprodukcje jego dzieł malarskich, ilustracje innych artystów do wierszy i poematów Szewczenki, kompozycje z tekstami samych wierszy, reprodukcje dzieł sztuki poświęconych Szewczence oraz uczczeniu i uwiecznieniu jego pamięci, fotonaturalne i artystyczne wizerunki miast, wsi i miejscowości związanych z biografią artysty, krajobrazy grobu poety w Kaniowie, dobroczynne kartki pocztowe, środki z rozpowszechniania których przeznaczano na budowę pomników Szewczenki itp.” Są wśród obrazów także rzadkie, unikalne, których ceny nie da się określić. To niewyczerpane źródło dla historyków sztuki i literaturoznawców, także dla historyków, krajoznawców, etnografów, architektów. Wysoki ton prezentacji wydania nadała dyrektor Muzeum Szewczenki Natalia Kłymenko. Wdzięczne spojrzenia obecnych były zwrócone przede wszystkim na przedstawicieli kijowskiego wydawnictwa „Krynycia”, którzy włożyli siły, oddali umiejętności, inspirację, aby książka pojawiła się godna jasnej pamięci naszego proroka. Dyrektor wydawnictwa — znany artysta i działacz społeczny, laureat Szewczenkowskiej an”, jak nazywa się jedna z jego książek poetyckich. Niestety, za życia Wasyla Barki w Ojczyźnie prawie go nie znano. Znacznie bardziej był znany wśród zagranicznego ukraiństwa. We Francji przetłumaczono „Żółtego księcia”, aby wysunąć go do Nagrody Nobla. Nominowano to dzieło także do Nagrody Szewczenkowskiej, ale tak i nie przyznano tej najwyższej nagrody narodowej światowemu geniuszowi. Wasyl Barka mówił o sobie: „Jestem tylko małym cieniem Skoworody. Świat mnie złapał, ale nie utrzymał”. Na wieczorze literacko-artystycznym, który odbył się w stołecznym

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn