Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

ODKRYJMY GENIUSZ WASYLA BARKĘ

Слово Просвіти, №46 за 2008 рік

Nina HNATIUK „Najbardziej zapamiętałem jego oczy — niebieskie, niebieskie, dziecinnie czyste i promienne. Takie życzliwe, niebiańskie spojrzenie, z którego płynęło echo dobra” — te słowa publicysty Witalija Karpenki zapadły w duszę wielu uczestnikom wieczoru literacko-artystycznego, poświęconego 100. rocznicy urodzin wybitnego ukraińskiego pisarza Wasyla Barki. Ten dobrodziej-schimnik o niebieskich oczach przeżył 95 lat pełnego cierpień życia. Pochodzący z Połtawszczyzny, który ukończył szkołę duchowną i pracował jako nauczyciel w Donbasie, z powodu konfliktów z lokalnymi władzami wyjeżdża do Krasnodaru, wstępuje na wydział filologiczny instytutu pedagogicznego, do aspirantury, w 1940 roku broni dysertację w Moskwie. W 1941 roku W. Barka poszedł jako ochotnik do pospolitego ruszenia, został ciężko ranny. Wojna na zawsze rozdziela W. Barkę z rodzinną ziemią. Trafiwszy za granicę, wiedzie pełne cierpień życie — nocuje w skrzyni, cierpi z powodu głodu i chłodu, ale uparcie dąży do zrealizowania się jako pisarz. W 1946 roku w Niemczech wychodzi zbiór wierszy Wasyla Barki „Apostoły”, w następnym roku — kolejna książka „Biały świat”. Próby pisarza przedostania się do Francji nie zakończyły się sukcesem. W 1950 roku za oficjalnym pozwoleniem W. Barka przeprowadza się do USA. Tam pisze książki wierszy, eseje religijno-filozoficzne i literaturoznawcze, zajmuje się przekładami. W latach 1958—1961 Wasyl Barka pracował nad najważniejszą książką — powieścią „Żółty książę”, opublikowaną w 1963 roku. I dopiero w 1991 roku utwór po raz pierwszy ujrzał światło dzienne na Ukrainie. „Jestem szczęśliwy, bo napisałem utwory, o których marzyłem, i wiem, że będą one znaczącą pomocą w życiu duchowym mojego narodu, zwłaszcza w przyszłości” — te słowa wielkiego syna ukraińskiego narodu są skierowane do nas i przyszłych pokoleń. „Wasyl Barka jest dla mnie fenomenem Człowieka i pisarza, niezniszczalności ukraińskiego ducha — powiedział podczas wieczoru przewodniczący NSPU Wołodymyr Jaworiwski. — Gdyby nic nie napisał, a jedynie powieść o Hołodomorze „Żółty książę”, to już wtedy stałby się klasykiem literatury ukraińskiej. Przez całe swoje pełne cierpień życie żył Ukrainą i dla Ukrainy, dlatego zasłużył na wdzięczną pamięć i godne uhonorowanie przez rodaków”. O swoich spotkaniach z Wasylem Barką opowiedział akademik Mykoła Żułynski. Nazwał on Wasyla Barkę unikalną postacią w literaturze światowej. Barka wierzył, że pisarz to duchowy prorok swojego narodu i święcie przestrzegał tego w życiu. Bywały lata, kiedy w Nowym Jorku żył za 33 centy dziennie — jedna konserwa rybna i dwa talerzyki ryżu. A za 13 dolarów miesięcznie wynajmował pokoik. Czasami tracił przytomność z niedożywienia, ale pragnął stworzyć swoją poetycką „Boską komedię” i przeprowadzić w niej naród ukraiński przez wszystkie kręgi piekła. Pisał o swoich duchowych poprzednikach — Skoworodzie i Szewczence, sporządził nawet prospekty pełnego wydania swoich utworów na Ukrainie, ale to dopiero trzeba zrealizować. Jurij Muszketyk opowiedział o tym, że podczas swojej podróży do Ameryki w latach osiemdziesiątych odwiedził młodzieżowy obóz sportowy, niedaleko którego znajdowała się siedziba dywizjonowców. Była tam stara wieża ciśnień, przystosowana do mieszkania. I w niej mieszkał Wasyl Barka. Schodził na ziemię jak apostoł. Jak wspomina J. Muszketyk, Wasyl Barka był bardzo uprzejmy, życzliwy, mówił cicho, ale każde jego słowo było wyważone i czyste, jak ziarno do zasiewu. Dyrektor Instytutu Ukrainoznawstwa Petro Kononenko podkreślił, że Wasyl Barka to wielki poeta, równych mu w ukraińskiej poezji znaleźć trudno, chyba że wczesnego Pawła Tychynę. Należy odkryć geniusz Barki Ukraińcom — przeprowadzić wieczory jego pamięci w szkołach i bibliotekach, uczelniach wyższych i najbardziej prestiżowych salach nie tylko stolicy, ale i wielu innych miast. Jeszcze czekają na wydanie 25 tomów jego utworów. Jeszcze czeka na przemyślenie przez współczesnych i potomnych ocean jego twórczości. Właśnie „Oke- W. Karpenko w gościach u W. Barki. 1998 r.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn