Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 3strona oryginału ↗

NASI POPRZEDNICY POŚWIĘCALI WIĘCEJ

Слово Просвіти, №46 за 2010 рік

Wołodymyr FERENC, m. Iwano-Frankiwsk. Pojęcie ochrony języka jest dalekie od dokładnego określenia prawdziwego procesu ochrony praw, którego istotą jest przywrócenie prostego i zrozumiałego, logicznego porządku stosowania języków. Ten porządek jest niezmienną cechą państwa silnego i wolnego w stosunkach światowych. Sprawa dla prawdziwych, systemowych mężów stanu, którzy są gotowi stłumić osobiste emocje urażonej godności narodowej w imię suchej, lecz pożądanej i nieuchronnej sprawiedliwości oraz porządku. Taka pozycja jest diametralnie przeciwna pozycji wąskopolitycznej z zamiarem zdobycia władzy, kontroli nad gospodarką i losami biednych obywateli. Na Ukrainie dominują właśnie tacy „politycy”, dlatego jedni bronią języka, a nie praw obywateli, a inni żonglują prawami człowieka, „przyszywając” je do rosyjskojęzycznych w imię brudnej polityki. Jedni drażnią drugich, nie pozwalając Ukraińcom skupić się na czymś większym niż pisanie apeli w obronie języka państwowego, których nigdy nie czyta stabilnie obojętna władza. Już tak przywykliśmy bronić języka ukraińskiego i tak wyostrzyliśmy stereotypowe i bezradne sposoby reagowania, że teksty apeli i protestów są jakby pisane przez kalkę i podpisuje je ta sama grupa szanownych i zaniepokojonych inteligentów. Oto niedawno minister oświaty i nauki Tabacznyk jednostronnie wycofał rząd z liczby współzałożycieli konkursu językowego imienia P. Jacyka. W radiu „Era” rozległ się słusznie zaniepokojony głos współzałożycieli ze strony społeczności ukraińskiej i wyrażono żal, że minister faktycznie dokonał bezprawnego czynu, jednostronnie naruszając umowę o konkursie, zarejestrowaną w Ministerstwie Sprawiedliwości Ukrainy. Najwyraźniej minister uważa problem jakościowej nauki języka ukraińskiego, na równi z rosyjskim, za kwestię rozwiązaną i gwarantowaną przez państwo. I rzeczywiście, znajomość języka ukraińskiego przez obywateli powinna być konstytucyjną troską państwa. Kwestię języka rosyjskiego warto pozostawić obywatelom, którzy się nim posługują, a nie politykom. Jak to nie paradoksalnie, ale władanie językiem ukraińskim znikomo wpływa na ochronę praw językowych etnicznych Ukraińców. Na Ukrainie, zwłaszcza wśród młodej urzędniczej i biznesowej elity, praktycznie wszyscy idealnie władają językiem ukraińskim, a nauczyć języka państwowego można w ciągu kilku miesięcy każdego urzędnika, aż po posterunkowego funkcjonariusza drogówki. Niektórzy mówią, że aby obywatele i władza języka państwowego nie tylko znali, ale i używali go w życiu publicznym, potrzebna jest wola państwowa. Wola państwowa to jakby jakieś futro z pańskiego ramienia od tego, kto jest na szczycie władzy. A jeśli u władzy znaleźli się ludzie przeważnie rosyjskojęzyczni w życiu? Im tak wygodniej i nigdy nie doprosisz się ich po dobroci oświadczeniami, protestami i apelami o szanowanie 10. artykułu Konstytucji czy szanowanie prawa do etnicznej odrębności większości populacji — Ukraińców. Najwyraźniej potrzebne nam nie łaski władzy, a realna, ściśle według Konstytucji, prawna samoobrona etnicznej tożsamości Ukraińców. Jeśli przez dwadzieścia lat niepodległości nikogo nie przekonał stały brak woli politycznej wobec tego, co ukraińskie, to niech nadal podpisują oświadczenia protestacyjne i układają teksty apeli do rozumu, honoru i godności władzy, której wola polityczna zawsze będzie taka, bo ich to nie boli. Ja swoją porcję tekstów apeli i propozycji już napisałem i powtarzać się nie będę. Czas nam zapomnieć i wyrzucić z własnego leksykonu jawnie niedokładny termin „ochrona języka ukraińskiego” i skoncentrować się na kompetentnej i dobrze finansowanej działalności prawnoczłowieczej w szerokim spektrum kompleksu praw etnicznych Ukraińców do własnej tożsamości. Idealistycznie liczymy na wsparcie państwa, do tej pory nie mając organizacji prawnoczłowieczej etnicznych Ukraińców, podczas gdy na Ukrainie już dawno pracują podobne organizacje mniejszości przy wsparciu naszego, a nawet obcych państw. Na Ukrainie z powodzeniem pracuje dobrze finansowana organizacja prawnoczłowiecza „Russkoiazycznaja Ukraina”, której działalność obejmuje znacznie szersze spektrum kwestii niż zachowanie i rozwój tożsamości rosyjskiej mniejszości etnicznej. A w polu prawnego dialogu z państwem ze strony etnicznych Ukraińców występuje puste miejsce, bo urzędnik z brakiem woli politycznej i bez sentymentu do tego, co ukraińskie, nie bierze tego pod uwagę. Od samego początku nasza elita uważała za zbędne posiadanie etnicznej organizacji prawnoczłowieczej, wszak państwo ogłoszono naszym, ukraińskim. W imię wymarzonej państwowości gotowi byliśmy tymczasowo poświęcić lub poczekać z przywróceniem historycznej sprawiedliwości, odmawiając sobie stanowczości w popieraniu ruchu narodowego odrodzenia kulturowo-narodowego. Możliwe, że widoczne zagrożenia dla niepodległości jednak istniały i uzasadniona była wyjątkowa tolerancja i cierpliwość Ukraińców. Minęło dość czasu, a naszej tolerancji nikt nie zrozumiał i nie wykonał szlachetnego kroku naprzeciw. Teraz nawet naszym nowym nauczycielom tolerancji z Europy naszej tolerancji jest za mało i nikt nie mówi, że Ukraińcy również mają prawo do tolerancji wobec siebie i uznania ukraińskiego jako języka państwa. Publiczna dwujęzyczność to nie osiągnięcie naszego społeczeństwa, a zwykła nietolerancja i nielojalność obywateli wobec własnego kraju, co powoli staje się normą wbrew normie pisanej Konstytucji. Czas minął i my, Ukraińcy, widzimy, że myliliśmy się w nadziejach. Poświęcając troskę o siebie w imię budowy państwa, Ukraińcy stracili i pierwszeństwo w jego budowaniu, i sami znaleźli się przed zagrożeniem dla własnej tożsamości. Najwyraźniej słuszna była przeciwna strategia i była ona wielokrotnie wyrażana, ale nie mogli jej usłyszeć ci politycy z kręgów narodowo-demokratycznych, którzy wciągnęli się w cudze gry polityczne i cudze pokusy. Ale wszystko musi wrócić na swoje miejsce, bo mało jest samookreślić się jako narodowy demokrata, nie mając oparcia w silnej własną tożsamością wielkiej ukraińskiej wspólnocie. Nie może być skuteczna polityka od przeważającej większości populacji, która broni swojego języka jako mniejszość narodowa. Nie pójdziemy dalej, dopóki nie odnowimy ukraińskiego etnosu, a dopiero potem państwo zmieni się na lepsze samo z siebie i bez obiecanych przez polityków reform i przełomów. Polityka powinna służyć przywróceniu etnicznej tożsamości Ukraińców — w tym sens ogłoszenia niepodległości Ukrainy, inaczej nie ma ona prawa do wsparcia Ukraińców i wszystkich porządnych obywateli Ukrainy. Bez przywrócenia pełnowartościowej w kompleksie tożsamości etnicznych Ukraińców nie będzie też wolności obywateli innego pochodzenia etnicznego, wszak konstytucyjnie ten proces odbywa się w harmonii i bez konkurencji języków czy etnosów. To droga do stabilnego i silnego państwa, zdolnego chronić wszystkie interesy społeczeństwa. Jeśli nadal będziemy politycznie, z jednej strony, „chronić język ukraiński”, a z drugiej — „domagać się praw dla rosyjskiego”, możemy zrodzić własne Kosowo. O tym już po tych wyborach zaczęli mówić analitycy. Jeśli w porę przejdziemy od plakatowej ochrony języka i politycznych haseł za drugim językiem państwowym do realnego konstytucyjnego gwarantowania etnicznej tożsamości, wychodząc naprzeciw realnym potrzebom obywateli, można przywrócić jedność społeczeństwa i zbudować silne państwo. Młodzież to rozumie, bo chce żyć nie gorzej niż Europejczycy. Młodzież już jest gotowa na sprawiedliwy porządek stosowania języków w kontekście szanowania tożsamości etnosów, ale mocno zakorzenieni w polityce biedni super-bogaci „sowki” różnych maści mogą wszystko zepsuć jeszcze przed przyjściem młodej zmiany. Tym bardziej, że większość z nich działa nie własnym rozumem, a przy pomocy „strategicznych inwestorów” i kieruje się zmodernizowanym kursem programu WKP(b). Oni wszczynają niedopuszczalną dla kogokolwiek Zdjęcie Olesia Dmytrenka wolnego państwa dyskusję, myląc prawa człowieka z prawami do tożsamości i prawami obywateli. Ci demagodzy, nie od dziś faktycznie bezkarnie rozniecający wrogość między obywatelami, którzy mają jedną Konstytucję, ale z jakiegoś powodu mówią dwoma różnymi językami. A z pozycji Konstytucji formalna ochrona jakiegokolwiek języka, nieuwarunkowana potrzebami zachowania etnicznej tożsamości, może być uważana za przestępstwo państwowe, bo oznacza to wzajemną konkurencję językową i konkurencję wszystkich języków mniejszości przeciwko językowi państwa, faktyczne niszczenie humanitarnych podstaw władzy państwowej. Sytuacja językowa w Ukrainie została sztucznie skomplikowana do granic możliwości, bo słowa logiki i oświaty to pokolenie już nie usłyszy. Tutaj nie trzeba płakać nad losem języka ukraińskiego, a realnie pracować, przywracając sprawiedliwość w każdym przypadku naruszenia praw językowych i tożsamościowych etnicznych Ukraińców, a także prawa obywatela do języka państwowego. W tym sensie prawdziwej zorganizowanej ochrony języka ukraińskiego dotąd jeszcze nikt nie zaczynał. Były delikatne zwracania się do zbiorowego obrazu Kota Wasyla, który wszystko słucha i je… Była oświata Ukraińców w kwestii świadomości narodowej i przytomności, było odrodzenie tradycji, ale ochrony prawnej jeszcze nie było. Kotu Wasylowi wszystko jedno, bo jego wola polityczna to kiełbasa, i rusyfikuje on wszystko niby nie ze zła, a dla korzyści, za pieniądze obcych ludzi. Już nie raz mówiono, że zruszczenie Ukrainy jest korzystne nie tylko dla Rosji — to korzystna dla wszystkich cudzoziemców technologia niszczenia konkurencyjności naszego społeczeństwa i państwa, wygodny i tani sposób zapewnienia swoich interesów na terenach Ukrainy. Praktycznie wszystkie grantodawcze i grantojadne międzynarodowe struktury w Ukrainie pracują na propagandę tak zwanej tolerancji Ukraińców i pod marką walki z ksenofobią. One nie tyle pomagają odrodzeniu naszej etnicznej tożsamości, co odstraszają i odciągają etnicznych Ukraińców od żywotnie ważnej etnicznej działalności prawnej w dziedzinie prawa konstytucyjnego do tożsamości. Prawne ukraińskie organizacje w większości są filiami standardowych światowych unifikujących struktur i właśnie dlatego w ogóle nie widzą naruszeń praw człowieka w licznych naruszeniach praw Ukraińców do etnicznej tożsamości. Wniosek jest jeden — prawo do etnicznej tożsamości, w tym również językowej, może obronić i zagwarantować sobie na prawie liczebnej większości tylko sama ukraińska wspólnota etniczna i tylko za pieniądze zebrane z osobistych datków każdego niezamożnego Ukraińca. Wszystkie struktury społeczne, które mają statutowe zadania dbania o ukraińską tożsamość językową, kulturową, religijną i inną, powinny otrzymać status prawny organizacji broniących praw, mieć grupę zawodowych prawników i otrzymać dobre finansowanie działalności, ściśle kontaktując się ze zwykłymi ludźmi. Pora wreszcie wszystkim zrozumieć, że prawdziwa społeczna działalność prawna, a współczesna działalność społeczna inna nie bywa, nie robi się za darmo. To bardzo potrzebna i wartościowa, realna praca konkretnych i bardzo wykwalifikowanych ludzi-intelektualistów, którzy zasługują na najwyższą w społeczeństwie zapłatę za pracę od swojego narodu. Działacz społeczny — funkcjonariusz, prawnik, który odważy się pracować w ukraińskiej organizacji broniącej praw, powinien otrzymywać pensję wyższą niż na rynku usług prawnych i mieć to zabezpieczenie stale, wiedzieć o tym, że i jego rodzina też będzie chroniona. Ukraiński uczciwy dziennikarz, publicysta, analityk powinien mieć godny honorar za pracę intelektualną. Jeśli naród chce przetrwać i dać dobrą perspektywę młodym, powinien szanować nie polityków, a działaczy społecznych, zawodowych obrońców praw, wszak oni faktycznie poświęcają karierę w regionach, gdzie nie jest w szacunku język ukraiński. Z czasem, kiedy mocno ustanowi się praktyka i moda na sprawy sądowe ochrony praw tożsamości etnicznych Ukraińców, ten rodzaj usług prawnych może stać się interesujący i dla kancelarii adwokackich. Profesjonalna współczesna działalność społeczna w różnych sferach życia społeczeństwa obowiązkowo zainteresuje młodzież, wszak to szkoła, którą musi przejść każdy polityk-mąż stanu. Jednocześnie Ukraińcy rozwiążą problem zatrudnienia setek młodych bezrobotnych z dyplomem prawnika. Po prostu zbierać podpisy za językiem ukraińskim już nie trzeba. Lepiej zaprezentować projekt konkretnej akcji czy programu z celem i planem działań, kosztorysem wydatków i wyliczeniem niezbędnych do tego datków obywateli. Podpis bez datku nie jest nic wart, a datek jest dobry, kiedy jest osobisty udział w sprawie. Nasi poprzednicy poświęcali więcej, niektórzy nawet własnym życiem. Zamiast narzekać po kątach na stałe zagrożenie dla języka — trzeba tym językiem mówić i dać datek na ukraińską sprawę, powierzając ochronę własnych praw profesjonalistom, których wśród Ukraińców jest wystarczająco.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn