Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

Najnowsza kronika monasteru św. Michała o Złotych Kopułach

Слово Просвіти, №46 за 2013 рік

Jurij DOROSZENKO. Wydanie poświęcone 900-leciu od czasu poświęcenia kamiennej świątyni monasteru – soboru o Złotych Kopułach – ujrzało światło dzienne za błogosławieństwem Patriarchy Kijowskiego i całej Rusi-Ukrainy Filareta (Denysenki), staraniem rektora Kijowskiej Prawosławnej Akademii Teologicznej, metropolity perejasławsko-chmielnickiego i białocerkiewskiego Epifaniusza (Dumenki) oraz namiestnika monasteru św. Michała o Złotych Kopułach, biskupa wyszogrodzkiego Agapita (Humeniuka). „Kijowsko-Michajłowski monaster o Złotych Kopułach” to wielkoformatowe, wielostronicowe (416 str.), bogato ilustrowane opracowanie historyczne, które przywraca nam wiedzę o jednym z najbardziej czczonych ukraińskich monasterów, autorytatywnym centrum życia duchowego, kulturalnego i politycznego naszego narodu oraz Europy. Przez wieki w sławnych murach monasteru o Złotych Kopułach przechowywano chrześcijańską świętość – relikwie świętej wielkomęczennicy Barbary. Tutaj pisano kroniki, zatrzymywali się książęta i hetmani, tutaj przychodzili na modlitwę działacze polityczni i wojskowi zmagań narodowowyzwoleńczych. Pod względem struktury i treści wydanie posiada pięć rozdziałów (Kijowsko-Michajłowski monaster o Złotych Kopułach wczesnego okresu swojej historii; monaster św. Michała o Złotych Kopułach w czasach państwa polsko-litewskiego i hetmanatu (XVI—XVIII w.); monaster św. Michała w polu widzenia wielkomocarstwowej polityki rosyjskiej (XVIII—XIX w.); monaster św. Michała o Złotych Kopułach w pierwszej połowie XX wieku; nowa karta odrodzonego monasteru o Złotych Kopułach w latach 90. XX wieku jako ośrodka Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego) oraz wnioski. Osobno przedstawiono krótką historię monasteru w języku angielskim oraz wykaz przełożonych klasztoru. Wszystko to jest hojnie ilustrowane reprodukcjami ikon, fotografiami ze źródeł archiwalnych, współczesnego życia, zdjęciami znalezisk archeologicznych, dawnymi i współczesnymi portretami wybitnych działaczy kościelnych i państwowych. Monaster niebieskiego patrona Kijowa, archistratega Michała, zburzyła bezbożna komunistyczna władza w latach 30. ubiegłego stulecia, ale z woli Bożej i z inicjatywy prawdziwych patriotów: pisarza Olesia Honczara, akademika Petra Trońki, profesora Mychajła Brajczewskiego i Patriarchy Filareta, odrodził się z pustki. Na miejscu boiska piłkarskiego znów wznosi się świątynia o zdumiewającym pięknie. Dlatego wydanie jest jednocześnie hołdem dla wszystkich tych, którzy przez wieki duchowym wyczynem, wytrwałą pracą, pomocą materialną przyczyniali się do utrwalenia sławy monasteru o Złotych Kopułach. Historia wykładu o monasterze jest gruntowna i opiera się na szerokim materiale faktycznym i archiwalnym. Ważne, że jeden ze współautorów pracy, metropolita Dymitr (Rudiuk), jest absolwentem wydziału historycznego Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Tarasa Szewczenki. Badanie należy do najnowszej państwowotwórczej szkoły historycznej. W sposób wyrazisty przedstawiono w nim postacie działaczy religijnych (ihumenów, biskupów, metropolitów), którzy odgrywali znaczącą rolę w życiu monasteru i Prawosławnego Kościoła Ukrainy. Co prawda, nie obyło się w książce bez niedociągnięć. W albumie zamieszczono dwie fotografie niszczycieli monasteru (bolszewików: Kosiora, Postyszewa, Lubczenki, Bałyckiego), ale brakuje fotografii archeologa, historyka sztuki, profesora Mykoły Makarenki, który jako jedyny odmówił podpisania aktu o zniszczeniu soboru o Złotych Kopułach i za to w 1934 roku został aresztowany, a w 1938 rozstrzelany. Naszym zdaniem tak heroiczny człowiek zasługuje na fotografię oraz przynajmniej krótką biografię w wydaniu. Miejmy nadzieję, że autorzy w dodruku naprawią te istotne niedociągnięcia. „Zapewne każda świętość, monaster czy świątynia, która ma swoją pradawną historię, powinna mieć także wydania poświęcone swojej przeszłości. Tym bardziej dotyczy to znanych i słynnych na cały świat kijowskich świętości, które znajdują się w sercu stołecznego miasta. Monaster św. Michała o Złotych Kopułach ma wspaniałą i sławną historię. Potwierdzeniem tego mogą służyć nawet tegoroczne jubileusze: 900 lat od czasu poświęcenia soboru św. Michała o Złotych Kopułach (1113) oraz 300-lecie refektarzowej świątyni klasztornej ku czci świętego apostoła i ewangelisty Jana Teologa (1713), która obecnie jest świątynią akademicką Kijowskiej Prawosławnej Akademii Teologicznej” — twierdzi obecny namiestnik monasteru św. Michała o Złotych Kopułach, biskup Agapit (Humeniuk). Z władyką Agapitem w tej kwestii trudno się nie zgodzić. Dodajmy tylko, że na Ukrainie już dawno dojrzała potrzeba wydania całego korpusu podobnych badań. Obecnie warto byłoby wydać historię ławr i monasterów Ukrainy, gdzie każdy tom byłby poświęcony osobnej świętości. Patriarchat Kijowski ma już osiągnięcia na tej drodze. Być może taką pracę koordynacji i przygotowania wielotomowej historii ławr i monasterów Ukrainy będzie mógł wziąć na siebie Instytut Historii Kościelnej UKP PK, któremu niedawno przewodniczył metropolita lwowski i sokalski Dymitr Rudiuk. Realizacja takiej idei stałaby się nieocenionym wkładem nie tylko w historię kościelną, ale i ogólnonarodową. Mówią, że książka to świątynia duszy. A jeśli jest poświęcona historii prawosławnego monasteru, to ma podwójne nasycenie duchowe. Właśnie taką jest historyczna rozprawa-album doktorów nauk kościelno-historycznych, metropolity lwowskiego i sokalskiego Dymitra (Rudiuka) oraz protojereja Witalija Kłosa „Kijowsko-Michajłowski monaster o Złotych Kopułach”, która niedawno ujrzała światło dzienne w Wydawnictwie Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego w przeddzień święta św. Michała.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn