Strona · s. 3strona oryginału ↗
jako skutek komunistycznego budownictwa w ZSRR
Слово Просвіти, №46 за 2013 рік
polu kłosów, stawały się ofiarami kanibali. Aby przetrwać, chłopi i ich dzieci uciekały do miast. Milicja, wykonując uchwałę KC KP(b)U „O walce z bezdomnością dzieci” z 6 maja 1933 r., wyłapywała je, odwoziła za miasto, a dzieci wycieńczone głodem umieszczano w specjalnych barakach, gdzie umierały. Amerykański historyk T. Snyder, analizując materiały prac ukraińskich i zagranicznych uczonych, twierdzi, że „w miastach ukraińskich milicja zatrzymywała po kilkaset dzieci dziennie: pewnego dnia na początku 1933 r. charkowska milicja miała wykonać kwotę dwóch tysięcy osób…, a w barakach na śmierć czekało do dwudziestu tysięcy dzieci”. Znany ukraiński badacz Hołodomoru-ludobójstwa W. Marocko twierdzi, że w maju 1933 r. w barakach i domach dziecka Charkowa przebywało ponad 27 tys. dzieci. Tysiące z nich umierały codziennie, a do miasta przybywały nowe ofiary komunistycznego terroru. Zamiast ratować dzieci, KC KP(b)U 1 sierpnia 1933 r. przyjęło uchwałę o masowym przesiedleniu bezdomnych dzieci z miast na wymierającą z głodu wieś. Śmiertelność dzieci, według niepełnych obliczeń, sięgała ponad 50% ogólnej liczby ofiar Hołodomoru. W latach 1932–1933 zginęło kilkanaście razy więcej ukraińskich dzieci i kobiet niż w latach II wojny światowej. W styczniu 1933 r. szalał hołodomor, a kierownik GPU USRR W. Bałycki ze swoimi 16 tys. pracowników kadrowych, setkami tysięcy milicjantów i wiejskich aktywistów w okresie od 1 grudnia 1932 r. do 25 stycznia 1933 r. odnaleźli u półżywych ukraińskich chłopów 14956 dołów, 621 „czarnych spichlerzy” i 1359 innych tajnych skrytek, z których zabrano 1718,5 tys. pudów zboża wyprodukowanego przez chlebodawców. W pierwszej połowie bieżącego roku, twierdził były pracownik Ukrdierżplanu S. Sosnowy, na Ukrainie co minutę umierało 17 osób, co godzinę ponad 1000, a 25 tys. ludzi dziennie. Reżim stalinowski w procesie tworzenia kołchozów wciągnął chłopów w stosunki produkcyjne, opierające się na przymusowej pracy, totalnej kontroli nad ich życiem, ograniczeniu praw i wolności, niesprawiedliwym podziale produktu ich pracy w naturze między nimi a państwem. Był to system pańszczyźniany. Chłopi byli odsunięci od kierownictwa tak zwanych gospodarstw kolektywnych. Stalin w referacie „O pracy na wsi” z 11 stycznia 1933 r. na połączonym Plenum KC i KKK partii, odnosząc się do „sukcesów” władzy radzieckiej w rolnictwie, oświadczył: „My (to znaczy partia, a nie kołchoźnicy — P. Cz.) jesteśmy powołani do kierowania kołchozami…, a politwydziały MTS i sowchozów (organy karne partii. — P. Cz.) są jednym z tych decydujących środków, za pomocą których będzie można usunąć wszystkie wady”. Jakie wady miał na myśli dyktator? Być może tylko ekonomicznego charakteru? Nie. Myślał o dokończeniu planu likwidacji narodu ukraińskiego, który miał wielkie doświadczenie narodowo-wyzwoleńczej walki i nie przyjął idei marksizmu-leninizmu. Los władzy radzieckiej i budownictwa socjalistycznego w decydującej mierze zależał od sił wytwórczych
Ukrainy, o czym stale mówił Lenin i jego współpracownicy. Dlatego „materiał etnograficzny musiał zostać zmieniony” za pomocą Hołodomoru, a terytorium Ukrainy zasiedlone zostało ludnością rosyjską. Jak pisał w depeszy do Rzymu włoski konsul w Charkowie Serdżio Gradenigo, według informacji wysokich urzędników z GPU, „katastrofa ogranicza się wyłącznie do Ukrainy, Kubania i Średniej Wołgi”, gdzie mieszkali głównie Ukraińcy. Według danych konsula reżim miał na celu likwidację problemu ukraińskiego poprzez wymordowanie od 10 do 15 mln ludzi, przede wszystkim chłopów. Ponieważ „национальный вопрос” według Stalina „есть по сути дела вопрос крестьянский”. Kierownictwo bolszewickiej Rosji, a później ZSRR, zdawało sobie sprawę, że aby odrodzić rosyjskie, lecz już sowieckie imperium, trzeba pochłonąć Ukrainę, a w tym celu jak najszybciej zlikwidować społeczne źródło ukraińskiego oporu — chłopstwo. Ono, twierdził Stalin, „jest główną armią ruchu narodowego…”. Chłopstwo było także nosicielem tradycji religijnych i tym środowiskiem społecznym, w którym umacniała swoje podstawy prawosławna cerkiew, przeciwko której bolszewicy prowadzili wojnę na śmierć i życie. Podsumowując wyniki kolektywizacji na I Ogólnozwiązkowym Zjeździe Kolchoźników-Udarników w lutym 1933 r., tyran wszystkich czasów i narodów oświadczył: „Trudności, które stoją przed wami, nie są warte nawet tego, by poważnie o nich mówić… Wasze… trudności, towarzysze kołchoźnicy, to dziecinna zabawka”. Skutki „dziecinnych zabawek” komunistycznego reżimu są chyba najstraszliwsze w całej historii ludzkości. Na Umańszczyźnie Oleksandra Rabenko zjadła 7 swoich dzieci, jej brat — rodzonego syna. We wsi Masyniakiwka w obwodzie kirowohradzkim, gdzie urodził się znany ukraiński pisarz S. Placzynda, w „stalinowskiej grze” z chłopami Ukrainy zginęło ponad 911 dzieci. Przeżyły tylko dwie osoby: on i sąsiednia dziewczynka. Jeśli uznać, że liczba ofiar Hołodomoru to 10 mln osób (prawdziwa liczba nie została ustalona), to dzieci wśród nich stanowiły ponad połowę. We wrześniu 1933 r. za szkolne ławki nie usiadło ponad dwie trzecie uczniów. W ciągu trzech głodnych lat liczba uczniów i pedagogów w wielu wiejskich szkołach wynosiła 2—4% ogólnej liczby z poprzednich lat. Kolektywizacją i Hołodomorem-ludobójstwem kierownictwo partii bolszewickiej na czele ze Stalinem ugruntowało w kraju system władzy totalitarnej: zlikwidowano własność prywatną, w tym na ziemię; rozpoczął się proces likwidacji człowieka myślącego indywidualnie, samodzielnego, świadomego narodowo i politycznie nie tylko w partii, ale we wszystkich grupach i klasach społecznych; państwo zapewniło sobie darmową siłę roboczą przez GUŁag, a produkcję rolniczą przez kolektywizację i zamianę chłopów w poddanych. „Represje w dziedzinie budownictwa socjalistycznego — zgodnie z oświadczeniem Stalina na XVI Zjeździe WKP(b) w 1930 r. — stały się koniecznym elementem ofensywy…”. Nieodłącznym składnikiem stalinowskiego planu ludobójstwa narodu ukraińskiego było ograniczenie ukrainizacji i nasilenie represji wobec inteligencji, wysiedlenie ponad 1 mln Ukraińców i zasiedlenie ich ziem Rosjanami. Terror państwowy i ludobójstwo głodowe miały jeszcze jeden cel: zatrzymać, a następnie zniszczyć, rozpuścić w kulturze rosyjskiej kulturę ukraińską, która w latach 1917—1930 przeżywała wielki rozkwit i wzlot. Chłopstwo, które stanowiło 23,3 mln z 31,2 mln ludności Ukrainy, było głównym nosicielem tradycji narodowych i kulturowych, społeczną bazą ukraińskiego odrodzenia narodowego. Stalinowskie represje wobec tak zwanego „odchylenia ku ukraińskiemu nacjonalizmowi”, które „rozrosło się do niebezpieczeństwa państwowego” i „stało się głównym niebezpieczeństwem” (z przemówienia Stalina na XVII Zjeździe WKP(b) w styczniu 1934 r.), zniszczyły wszystko żywe, co mogło świadczyć o narodowo-politycznej odrębności narodu ukraińskiego w politycznej, gospodarczej i kulturalnej sferze jego życia. W walce z ruchem narodowo-wyzwoleńczym na Ukrainie reżim stalinowski rozstrzelał i zamęczył w obozach w ciągu lat 20.—30. XX w. całe pokolenie ukraińskich patriotów: ponad 200 pisarzy, w których twórczości wyraźnie i pełno przejawiła się treść narodowa, ideowa i duchowa oraz europejski demokratyczny kierunek rozwoju, dziesiątki tysięcy działaczy innych dziedzin kultury, wśród których wszystkich bandurzystów, którzy zebrali się na swoje forum w Charkowie, Ukraińską Autokefaliczną Cerkiew, Ukraińską Akademię Nauk, zniszczył podstawy edukacji i pedagogiki narodowej. W dobie terroru państwowego i ludobójstwa głodowego na Ukrainie zamknięto państwowe kursy języka ukraińskiego i ukrainoznawstwa (1930 r.), sekcję historyczną Akademii na czele z M. Hruszewskim (1931 r.), ukraińskie szkoły wszystkich typów, gazety i czasopisma poza granicami republiki, zakazano „Ukraińskiego pravopysu”, wprowadzonego w 1929 r., słowniki terminologiczne, prace lingwistyczne i leksykograficzne spuścizny językoznawczej z lat 20.—początku 30. jako „szkodnicze i nacjonalistyczne, zmierzające do oderwania języka ukraińskiego od rosyjskiego”. Statystyka Hołodomoru-ludobójstwa narodu ukraińskiego jest straszliwa, a prawda o niej przechowywana jest w kremlowskich archiwach Moskwy. Nie mamy też obiektywnych danych dotyczących liczebności ludności ukraińskiej i rosyjskiej ani wtedy, ani dziś. Autorzy pracy „На великой стройке. Рабочая книга для третьего года обучения в сельской школе” (Wydanie 1. Państwowe wydawnictwo pedagogiczne Moskwa—Leningrad, 1932 r.) twierdzą, że w 1931 r. na terenach ZSRR mieszkało 81 mln 195 tys. Ukraińców i 77 mln 791 tys. Rosjan.
Po Wielkim Głodzie Ukraińcy na terenach radzieckiego imperium byli przymusowo wpisywani jako Rosjanie. Według Ogólnounijnego spisu powszechnego z 1939 r. 86,8 % ludności Kraju Krasnodarskiego, który wcześniej w zdecydowanej większości składał się z Ukraińców — potomków kozactwa czarnomorskiego, zarejestrowano jako Rosjan. W 1989 r. w URSR naliczono 44,2 mln Ukraińców (w 1926 r. — 31,2 mln), natomiast liczebność Rosjan w ZSRR w tym samym okresie wzrosła z 77,8 mln do 145,2 mln. Reżim stalinowski „uczynił z Ukrainy «twierdzę», lecz ona przypominała gigantyczny obóz koncentracyjny, wieże strażnicze, zamknięte granice, otępiającą i ciężką pracę, śmierć i beznadzieję” panowały nie tylko we wpół wymarłych wsiach, ale także w miastach. Terror komunistycznej władzy i stłumienie krwią ruchu narodowo-wyzwoleńczego lat 20., Wielki Głód — ludobójstwo narodu ukraińskiego w latach 30. — odsunęły na ponad 50 lat niebezpieczeństwo rozpadu ZSRR. Masowe represje i terror były podstawowymi środkami komunistycznej budowy oraz jedynym możliwym sposobem przetrwania reżimu politycznego, który trwał ponad 70 lat. Głód, który nieustannie towarzyszył zwykłym budowniczym tak zwanego socjalistycznego społeczeństwa, powstrzymał ten nacisk i stał się istotną przyczyną likwidacji komunistycznej utopii — ZSRR — na początku lat 90. XX w. Federacja Rosyjska, która dobrowolnie ogłosiła się następczynią imperium radzieckiego, co uznała społeczność międzynarodowa, ponosi pełną odpowiedzialność za eksterminację Ukraińców, niespotykaną tragedię w dziejach ludzkości. Ludobójstwo narodu ukraińskiego w latach 1932—1933 spowodowało zmianę kodu genetycznego narodu, twierdził, nie bez podstaw, jeden z pierwszych badaczy problemu, amerykański uczony D. Mace. Określił on główne cechy społeczeństwa postgenocydalnego, które utrudniają nam budowę niepodległej, soborowej, demokratycznej Ukrainy. Są to stałe poczucie psychologicznego ucisku, strachu i kompleks niższości; wypaczona kultura, jej surogatowość, niemal brak ukraińskojęzycznego środowiska kulturalnego z powodu obojętności władz wobec spraw języka państwowego oraz dążenia do wprowadzenia dwujęzyczności; częściowa amnezja narodowej pamięci historycznej, która hamuje proces jej odtwarzania, wychowania u obywateli świadomości narodowej i politycznej; brak elity narodowej, a zamiast niej hipertrofowane rozprzestrzenianie się elit regionalnych, których przedstawiciele nie odczuwają odpowiedzialności wobec narodu i państwa, nie mają wyobrażenia o perspektywach rozwoju, lecz w ich działaniach wyraźnie widoczne są merkantylne i pragmatyczne cele, żądza władzy i gromadzenia kapitału, a w konsekwencji stagnacja gospodarki i wielowektorowość polityki. Ludobójstwo głodowe stłumiło głęboki „odruch wolności” u Ukraińców, a także większość odruchów moralno-prawnych, i przekształciło ich pod tym względem w nihilistów prawnych i moralnych, co niemal konserwuje proces tworzenia społeczeństwa obywatelskiego i elity narodowej. W konsekwencji przez ponad 20 lat niepodległości władza, w której składzie znaczną liczbę wysokich urzędników stanowią byli komuniści, którzy stali się korupcjonistami, oligarchami, politykami i złodziejami, ograbiła cały kraj. Według szacunków ONZ za granicą ubóstwa znajduje się obecnie ponad 80 % Ukraińców. Mniej niż 1 % mieszkańców kraju dysponuje i konsumuje 85 % narodowych bogactw Ukrainy. Ponad 75 % należy do 400 najbogatszych rodzin. Obecnie udział wynagrodzenia w koszcie produkcji ukraińskich towarów wynosi 6 %, podczas gdy w krajach Europy Zachodniej sięga 45 %. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie Ukraińca w 2011 r. wynosiło 329 dolarów, w Polsce — 1360, w Czechach — 1450. Natomiast łączny majątek setki najbogatszych ukraińskich biznesmenów wynosił 54 mld dol. Państwo niszczy totalna korupcja. Ukraina zajęła 152. miejsce w indeksie postrzegania korupcji według „Transparency International”. W konsekwencji produkt krajowy brutto (PKB) u nas nawet nie zbliża się do 200 mld dol. i jest o 15 % mniejszy niż w 22-milionowej Rumunii, o 30 % — niż w 10-milionowych Czechach, i 3,1 raza mniejszy niż w Polsce. Natomiast w okresie niepodległości oligarchowie wywieźli z Ukrainy około 167 mld dol. Z tego tylko w ostatnich dwóch latach ponad 73 mld dol. Dziś, jak nigdy dotąd, dają o sobie znać skutki Wielkiego Głodu-ludobójstwa z lat 1932—1933: Ukraińcy za nędzne wynagrodzenie za swoją pracę rezygnują z właściwych im form zachowania, wolnomyślności i dążenia do wolności; odczuwalny jest moralny rozkład świadomości i osobowości, bierze się bez sprzeciwu kradzież stworzonego przez nich narodowego bogactwa, niszczenie ich kultury przez władzę, a zwłaszcza jej głównego składnika — języka ojczystego; nierzadko, aby znowu nie umrzeć z głodu, płaszczą się przed tymi, których nazywają oligarchami, chamami i bandytami, wyrzekają się swoich naturalnych praw, z których korzysta ludność europejskiej wspólnoty i Ameryki; ponad 6 mln synów i córek tuła się na zarobkach za granicą. Pamięć i uczczenie ofiar Wielkiego Głodu-ludobójstwa z lat 1932—1933 są dziś potrzebne Ukrainie do odbudowy sprawiedliwości historycznej, oczyszczenia i uszlachetnienia naszych dusz, myśli i świadomości, do podniesienia narodowej godności narodu ukraińskiego i państwa oraz do ich integracji ze wspólnotą europejską.
Od redakcji. Ze względu na brak miejsca na łamach gazety artykuł drukujemy ze znacznymi skrótami i nie podajemy licznych odnośników bibliograficznych profesora P. M. Czerneghy.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
