Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

Niezgaszalna świeca pamięci

Слово Просвіти, №46 за 2013 рік

Dokończenie. Początek na str. 1 szukał naocznych świadków Hołodomoru. W tych dniach pan Taras dużo pracuje w Narodowym Muzeum, pomaga jego pracownikom, spotyka się z odwiedzającymi. Dziennikarzom „Słowa Proświty” Taras Hukało opowiedział, jak tworzył film. Wspominając bohaterów filmu, reżyser zaznaczył: „…nie wszyscy oni zgadzali się na rozmowę. Bali się. Może nie tyle o swoje życie, co o życie bliskich na kontynentalnej Ukrainie. Wydawało się, że ten strach wżarł się w ich krew i ciało…” Mimo zakazu nawet rozmów o Hołodomorze w ZSRR, film mimo wszystko nakręcono. Mowa w nim także o głodzie z lat 1921 i 1947. W obrazie widzimy jednego z badaczy Hołodomoru, amerykańsko-ukraińskiego historyka, publicystę, wówczas jeszcze mało znanego — Jamesa Mace’a, który otwarcie opowiedział o głodzie na Ukrainie. Młody Mace był tak wstrząśnięty skalą tragedii, że całe swoje dalsze życie poświęcił badaniu Hołodomoru na Ukrainie. Pokaz filmu rozpoczął się od uczczenia pamięci ofiar hołodomorów na Ukrainie. Obecni wysłuchali również wykładu o filmie „Nieznany głód”, porozmawiali z reżyserem. W najbliższych dniach Taras Hukało jedzie do Czernihowa i Nieżyna, gdzie również odbędzie się pokaz filmu i jego omówienie. Na ekranie — „Nieznany głód”. We wtorek Narodowe Muzeum „Memoriał pamięci ofiar hołodomorów na Ukrainie” rozpoczęło tydzień pamięci w 80. rocznicę Hołodomoru 1932—1933 lat kinolektorium na temat „Nieznany głód”. Ideą wydarzenia jest pokazanie Ukraińcom, przede wszystkim młodzieży, pierwszego filmu o Hołodomorze, nakręconego w 50. rocznicę tragedii jeszcze w 1983 roku. Były to głuche czasy komunistycznego reżimu, kiedy w ZSRR nie można było nawet słowa wypowiedzieć o zaplanowanym ludobójstwie reżimu przeciwko Ukraińcom. Ale świat o tym wiedział. I oto 16 kwietnia 1983 roku w Kanadzie na ekrany wszedł film dokumentalny „Nieznany głód”, stworzony ze środków państwowych, z inicjatywy i przy wsparciu ukraińskiej diaspory. Najpierw film wyszedł w języku francuskim, potem angielskim i ukraińskim. Zbudowany jest na świadectwach naocznych świadków tragedii, komentarzach znanego amerykańskiego naukowca Jamesa Mace’a, brytyjskiego dziennikarza Malcolma Muggeridge’a oraz obrończyni praw człowieka Nadiji Strokałej. I oto po 30 latach na Ukrainę przyjechał jego reżyser, przedstawiciel ukraińskiej społeczności Kanady Taras Hukało. W swoim czasie wytrwale pracował w archiwach, Petro ANTONENKO Zdjęcie Ołeksandra Łytwynenki Wiktor Didenko — dyrektor Narodowego Muzeum „Memoriał pamięci ofiar hołodomorów na Ukrainie” Oni tak postanowili. Była wiosna tego hołodomorowego roku, ciężka wiosna. Dwie siedmioklasistki, jeszcze nastolatki, dziewczyny zmówiły się: po co tak żyć? A co czeka jutro-pojutrze, kiedy otrzymają świadectwa — w jaki świat wyruszą, dokąd? Te dziewczynki zmówiły się: utopimy się!.. Znały miejsce na brzegu Suły, zielone i trzcinowe, z piaseczkiem na brzegu — tam właśnie wejdą do wody, tam najpierw płytko, ale stopniowo będzie się pogłębiać, i przyzwyczają się do jeszcze chłodnawej wiosennej wody. Dwie dziewczynki rozebrały się, złożyły swoje koszule-sukienki, przykryły z góry książkami. Chociaż nie, nie od razu tak: narwały po naręczu kwiatów i upletły sobie wianki. Więc tak właśnie wchodziły do wody — w wiankach, jak panny młode, szukać sobie szczęścia. Wujek Prokip prowadził konie na łąki. Właśnie obok tego brzegu. To on zauważył najpierw dwa węzełki w trawie, potem i same dziewczynki. I jakby ukłuło wujka: przecież tutaj coś jest nie tak, tutaj dzieje się coś nieodwracalnego! Wujek Prokip rzucił się do wody, na przełaj do dziewczynek: — Wy co, powariowałyście?.. Wy dokąd?!. Gnał dziewczęta do brzegu i smagał batem, smagał nie żałując, i na ich ramionkach zawinęły się krwawe pręgi. Dziewczęta uciekały, zasłaniając rękami swoje dziewczęce, ledwo zauważalne jeszcze wdzięki, zasłaniając, bo to przecież wstyd, że są nagie przed człowiekiem. Choć jak ciężko, ale przeżyły, te dwie siedmioklasistki, Tonia i Warka. Znałem je, potem ukończyły Technikum Pedagogiczne w Łochwicy i obie uczyły w szkołach na Lwowszczyźnie, długo, do końca swojego życia... Piętka od zająca. Nie znaliście naszego dziadka Dymitra? Oczywiście, bo to przecież dawno: kolektywizacja, hołodomor — nie przeżył on tego.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn