Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

Opowieści z ATO

Слово Просвіти, №46 за 2017 рік

Pawło DONEC, m. Dniepr O moich plecach Jeszcze świętej pamięci Mama ciągle mnie strofowała: „Nie spiesz się stawiać krzyżyka na człowieku, nie spiesz się z przyklejaniem etykiet”. Przypomniały mi się te mądre słowa — zadzwonił towarzysz broni Denys (służyliśmy razem kilka miesięcy na jednym punkcie obserwacyjnym*). Rosyjskojęzyczny, nie Ukrainiec. No, wypisz wymaluj kopia tego filmowego odeskiego bohatera, granego przez Bernesa, z filmu „Dwaj żołnierze”: niezmordowany wesołek i żartowniś, gadatliwy jak mało kto, hojny w wymyślaniu historii i żartów. Do tego jeszcze, tak jak filmowy Arkasza Dziubin, z zawodu spawacz. Przy czym — najwyższej klasy! Widziałem w telefonie jego stalowe rzeźby — arcydzieła!!! Został zmobilizowany w 5. fali. Od wezwania nie uciekał, ale też nie był zachwycony. Odbyliśmy z nim długie rozmowy. Szczere. Otwarcie przyznał, że współczuje tym, którzy zginęli 2 maja w Domu Związków Zawodowych. Tego dnia, wspominał, był gotowy biec im na pomoc… Ja, po tej rozmowie, w myślach postanowiłem: w razie czego temu pleców nie nadstawiać. I oto jego telefon (już rok, jak on przeszedł do cywila, a ja — kilka miesięcy później). Dość długo rozmawialiśmy o naszym wojskowym życiu-bytowaniu. O psie Dembelu, który upiornie „wtórował”, kiedy mój rozmówca grał futurystyczny „jazz” na podarowanym przez wolontariuszy bajanie. O naszym niesamowitym futbolu na z miłością stworzonym boisku między ziemiankami. Wiele rzeczy się przypomniało… Kiedy to nagle wypalił: „A wiesz, Pietrowiczu, ja przecież niedawno na front chciałem się zapisać… Do „Prawego Sektora”… Nie wzięli na razie…” Kto wie, może wkrótce się spotkamy. Gdzieś na froncie — jeśli ch..ło ze swoim „Zachodem-2017” ruszy na nas na pełną skalę. I pewnie już zrewiduję swoje wnioski dotyczące tego towarzysza broni i moich pleców… Wenecki kapeć Ech, gdyby mój partner chociaż nie był leworęczny!.. Jego lewa ręka zupełnie zdrętwiała — więc pozostanie Maksyma na punkcie obserwacyjnym stało się absolutnie niemożliwe. Jedną ręką ani z automatem nie poradzisz sobie na warcie, ani w kuchni — z chochlą i siekierą. Zameldowałem dowódcy kompanii i już następnego dnia zajechał do nas, gdzieś w południe — już upalnym tutaj, na Donbasie, w połowie maja — szef medyczny batalionu. Pomogliśmy „jednorękiemu” Maksowi szybko wrzucić do plecaka wszystko, co niezbędne, przeprowadziliśmy do stareńkiego RAF-a. Nasza młodzież (a większość naszego oddziału mogłaby być moimi dziećmi) takiego rarytasu pewnie nigdy nie widziała z bliska. Zresztą i ja ostatni raz jeździłem takimi marszrutkami po Dniepropietrowsku jeszcze na początku lat 90… Usiadł mój Maksym w tę na wskroś przerdzewiałą ruinę. Jak zagrzmiało to cudo bez tłumika, jak zawyło nienaoliwionymi łożyskami!!! Pewnie w sąsiedniej wsi (gdzie co najmniej co drugi to separatysta) dokładnie rzucili się dzwonić „na tamtą stronę” — ostrzegać swoich esbeckich kuratorów, że na pozycjach „karacieli” zaczęły się jakieś manewry czołgowe… — Wybaczcie, chłopaki… — Maksym był ponury, i to nie tylko z bólu — szczerze wstydził się, że opuszcza nasz oddział, w którym i tak są braki kadrowe. Najpierw odwieźli Maksa do szpitala w Krasnoarmijsku. Stamtąd, razem z ciężko rannymi, — samolotem! — do Dniepru. Jeden z chłopaków, prawie cały poparzony, tak jęczał całą drogę, że Maksym, który siedział obok i pomagał medykom trzymać „polową” kroplówkę, sam o mało nie umarł „z rozpaczy”… Potem ciężko rannych, prosto na dnieprzańskim lotnisku, przeniesiono do innego samolotu. I ten pognał ich do Włoch, do jakichś europejskich sław, które bezpłatnie leczyły ukraińskich rannych z ATO… Kontakt z Maksymem się urwał. Wieczorem dodzwoniłem się do jego żony. Maryna mnie oszołomiła: — Maks jest już w Wenecji! Rozmawiała z nim w porze obiadowej, ale połączenie było fatalne… Kilka razy dopytywałem: czy naprawdę w Wenecji? A potem przypomniałem sobie słowa partnera o „locie do Włoch”. I przyjąłem to za pewnik. Tak też zameldowałem dowódcy kompanii… Dowódca kompanii też trzy razy mnie dopytywał… A potem jeszcze dowódca batalionu do mnie dzwonił (widać przed raportem do dowódcy brygady chciał się upewnić, czy dowódcy kompanii przypadkiem się nie przesłyszało): — Co, aż w Wenecji?! No, to kapeć!.. Mnie, oczywiście, trochę poturbowali — jak takiego ciężkiego pacjenta „do ostatniej chwili” trzymałem na punkcie obserwacyjnym?! A po kilku dniach — telefon od Maryny. — Pietrowiczu, wybacz! Wszystko pomyliłam — Maks jest w Winnicy, a nie w Wenecji! — oznajmiła prawie radosnym głosem. — Tam jest dobry szpital i karmią dobrze. Jeszcze może i do domu wypuszczą — na kilka dni po wypisie. Och, jakże mi było niezręcznie przekazywać to wszystko dowódcy kompanii! Podstawiłem naszego Saszkę… Maks mniej więcej doszedł do siebie; a kiedy jego ręka zaczęła pracować prawie „na pełną moc”, dopiął swego, żeby go zwrócili „do swoich chłopaków”, chociaż nas już przeniesiono na nową pozycję. Przywiózł podarunki — „to z Winnicy, i to”. Chwalił się, że żonie z dziećmi też wiele rzeczy nakupił. Za co, oczywiście, natychmiast otrzymał od nas nowy „pseudonim” — Wenecki kupiec! Prawda, dowódca batalionu, zajeżdżając do nas z kontrolami, uparcie wymawiał w drugim słowie tego „pseudonimu” zamiast „u” — „a”… Co trudniejsze Zajechali w gości sąsiedzi-ajdarowcy. Z wysłużonego jeepa wyszło pięciu: trzech brodaczy, chłopak z osełedcem i wujek z gęstą jasną czupryną. Stanęli w kole, zaczęła się rozmowa, wietrzyk naciągnął nam za plecami siwy tytoniowy żagiel. Jeden z brodaczy świeci wyrazistymi niebiesko-zielonymi oczami. Pytam: „Pewnie przed wojną był pan jakimś humanistą — wcale nie wygląda pan na kogoś z kasty wojowników. Raczej — z kasty kapłanów”. Oho! W samo sedno! — ...Tak, jestem księdzem — najpierw się zarumienił, a po pauzie odpowiedział. Rozgadaliśmy się bliżej. Jego imię — Wachtang, bo, jak u świętej pamięci Giwiego Gongadze, ojciec jest Gruzinem, a mama — Ukrainką. Służy w Ukraińskim Kościele Prawosławnym Patriarchatu Moskiewskiego, ma parafię w jednej z niewielkich cerkwi Charkowa. — Tak, moich kolegów tutaj rzadko spotkasz... — przechwycił moje zdziwione spojrzenie rozmówca, trochę się zaczerwienił i spuścił oczy. Wachtang służył w „Ajdarze” jeszcze w 2014 roku, a teraz po prostu przyjechał odwiedzić swoich przyjaciół. — Dzięki Bogu, podczas moich dyżurów nie stało się nic TAKIEGO, co jest zabronione księdzu — uprzedził moje pytanie Wachtang. Z jego opowieści wynika, że „nieprawidłowość” „moskiewskiego popa” nie tylko w tym, że poszedł do batalionu ochotniczego (i wcale nie jako kapelan). Władyka nie raz wysyłał Wachtanga za demokratyczne poglądy „na zesłanie” do najbiedniejszych parafii. A tamtejsze babcie, które jak pętla trzymają za gardło księdza w niemal każdej cerkwi, szeptały mu: „Ojcze, róbcie wszystko, jak my wam powiemy, a będziecie mieli wszystko w porządku — i kopiejka się uzbiera, i wszystko inne”. A jak nie, straszyły, będziemy skarżyć się na was władyce. „Ale ja dlatego właśnie jestem tutaj, wśród was, bo inne babcie, takie jak wy, już na mnie poskarżyły się”, — śmiał się Wachtang w odpowiedzi. Wachtang uważa, że właśnie przez takie babcie, które swego czasu głosowały wiadomo na kogo, mamy obecnie krwawą awanturę na wschodzie... Rozmawialiśmy też o tym, jak osiągnąć na Ukrainie pokój. I jak by temu przysłużyło się zjednoczenie naszych kościołów w jeden. Ale obaj przyznali, że osiągnąć połączenie Patriarchatu Kijowskiego i Moskiewskiego, a także innych, pewnie będzie jeszcze trudniej, niż zwyciężyć w tej przeklętej wojnie... Brakuje 600 tysięcy ludzi na naszym WOP*, dlatego pełnimy wartę z partnerem Maksymem w trybie „doba za dobę”. Oczywiście nie dosypiamy, ale Maks jest nieubłagany: nie spać obojgu! Bo bywa, że niektórzy chłopcy umawiają się między sobą: najpierw jeden trochę zdrzemnie się, potem drugi… Ja do tej pory nie rozgryzłem: czy to takie u Maksa zamiłowanie do służby, czy po prostu strach. Któż to wie… Może i rzeczywiście, pierwsze. Kiedyś mój surowy partner pracował w ochronie ogromnego supermarketu, więc potrafi zachować najwyższą czujność przez wiele godzin. Możliwe, że druga przyczyna. Bo DRG** separatystyczne, jak wiecznie przypomina nam dowódca batalionu, dość regularnie łażą gdzieś obok nas. O, u sąsiadów-WSU-szników, po drugiej stronie najbliższej od nas wsi, po takiej „wizycie grzecznościowej” — kilka 200-tek i 300-tek, a jednego naszego chłopaka tamci zabrali ze sobą jako „języka”… Prawdę mówiąc, Maksym rzeczywiście ma się czego bać i o co walczyć, by przeżyć. Ma dla kogo żyć: żona właśnie urodziła. To już czwarte jego dziecko. Po jednym synku było z pierwszą i drugą żoną, a to od trzeciej żony — już dwoje, córeczka i synek. Jeszcze adoptował córkę Maryny z jej pierwszego, nieudanego małżeństwa. Więc dzieciaków u Maksa — aż pięcioro… — Pietrowiczu, powiem ci szczerze: mnie do armii zaciągnęli siłą, strasznie się opierałem — wyznał mi kiedyś partner. — Do mnie nawet z milicją przyjeżdżali, kiedy wręczali wezwanie. A u mnie Marynka chodziła w ciąży, właśnie miała urodzić — i zgodnie z prawem nie mieli już prawa mobilizować. Ale w komisji wojskowej powiedzieli: „No, jeszcze nie urodziła — znaczy, naprzód!”. Wszyscy mężczyźni, jak przyjeżdżają na urlop do domu, to relaksują się, odpoczywają, a Maksym przez te wszystkie dni tylko siekierą macha — narąbuje drewna Marynie do palenia. Bo gaz do ich domu odcięli za długi jeszcze poprzednich właścicieli. Z Dniepru Maksym z Maryną wyjechali niedawno. Za media, kiedy mieszkali w mieszkaniu (w dość prestiżowej dzielnicy, prawie w centrum), ciągnęli z nich szalone pieniądze. Oto i zdecydowali się na taką, dla bliskich zupełnie niezrozumiałą decyzję — na wieś! Maksym jest niepijący, pracowity. Przystojny i niezwykle silny młody człowiek. Z radością zaczął nowe życie: wszystko w jego zręcznych rękach po prostu płonęło! I ogród posadzili z Maryną, i zaniedbanemu sadkowi dali radę. I dom wyremontował własnoręcznie (nie na darmo przecież swego czasu długo dorabiał jako budowlaniec!). Choć z nikim z miejscowych się nie gryzł, a wręcz przeciwnie — na wszelkie sposoby starał się zaprzyjaźnić, praktycznie od razu, jak tylko zajaśniało zadbaniem podwórko Maksyma, sąsiedzi zaczęli mu zgodnie i zajadle zazdrościć. Lecz mimo wszystko, mówił Maksym, jest zadowolony, że się przeprowadzili. Wspominając jego historie, opowiedziane podczas długich bezsennych nocy, domyślam się dlaczego. Jak to nierzadko zdarza się synowi szanowanych rodziców, w młodości związał się z łobuzerską „kompanią”: hałasu — na całą dzielnicę! W końcu po jednym z „wyczynów” trafili za kraty do poprawczaka wszyscy, oprócz Maksyma i jeszcze jednego chłopaka. Wtedy właśnie zaczął myśleć. I żeby na zawsze uwolnić się od nieprzyjemnych ciężkich wspomnień, rzucił się zdecydowanie na wieś… — Wiesz, Pietrowiczu, a ja kiedyś strzelałem do człowieka, z samopału — był taki grzech za młodu… — jak na spowiedzi, ale z pewnym lękiem przyznał mi się kiedyś Maksym. Przeżywał, czy nie wywoła to u inteligenta-humanitarysty jakiejś odrazy czy czegoś podobnego. A mnie, przeciwnie, zrobiło się spokojniej: gdyby coś się stało, przynajmniej ktoś w naszej parze strzeli bez zbędnego wahania… My uzupełniamy się nawzajem, jak w tych dowcipach o ślepym i głuchym. Maksym widzi w ciemności jak kot, a ja mam dobry słuch (to pewnie rodzinne: dziadek mój zorganizował kiedyś ze swoich synów prawdziwy zespół instrumentów ludowych; chodzili po weselach, grali w wiejskim klubie — pewnie coś od dziadka dostało się i moim uszom). I ile przez to zabawnych sytuacji! Woła mnie — szeptem — Maks na swój kraniec posterunku: — Pietrowiczu, może chociaż ty rozróżnisz, co to tam za figura? (Partner nie chce do czasu świecić latarką, żeby nie zdradzić siebie). A ja choć nic a nic nie rozróżnię w tym gęstym atramencie nocy, to poznaję ciche warczenie naszego czworonożnego pomocnika, psa Diembiela. Nie złośliwe, jak na obcych czy jeszcze przy jakiejś innej trwodze. Z uśmiechem idę na dźwięk (Maksym z tyłu aż kipi od wściekłości za taką moją „nieostrożność”). Podchodzę do „jeży” z sosnowych pni, owiniętych drutem kolczastym, świecę na tę „figurę”. A to nasz Diembiel złości się i tańczy wokół… jeża! No, tutaj już razem cichutko śmiejemy się z Diembiela, który wziął do niewoli takiego niebezpiecznego „naruszyciela”… A jeszcze gdzieś wyczytał mój Maksym, że za poległego w ATO państwo zapłaci jego rodzinie „aż!” 600 tysięcy. — Oto jeśli zabiją mnie tutaj i dadzą za mnie te pieniądze, Marynka będzie mogła jakiś biznes otworzyć, przynajmniej zacznie żyć po ludzku… — dzieli się partner ze mną swoimi przemyśleniami. Wpatruję się w jego zawsze niewzruszoną twarz: żartuje czy rzeczywiście na serio coś takiego wymyślił? I tak mnie zabolało przez te jego „600 tysięcy”! Sześciokrotnie tragiczniej niż znane „100 tysięcy” Karpenki-Karego zabrzmiało to dla mnie… Ale gdzie tam sześciokrotnie – w nieskończenie wiele razy boleśniej!.. ______________ * Wodny punkt oporu. ** Grupy dywersyjno-rozpoznawcze.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn