Strona · s. 15strona oryginału ↗
Pierwszy Międzynarodowy Festiwal Artystyczny „Kod Stupki". Z okazji 80. rocznicy urodzin legendarnego ukraińskiego aktora
Слово Просвіти, №46–47 за 2021 рік
W Kijowie w dniach 19–21 listopada odbył się Pierwszy Międzynarodowy Festiwal Artystyczny „Kod Stupki", którego gościem honorowym była Gruzja. Podczas festiwalu odbyły się niezwykle interesujące spotkania na różnych placach miasta oraz na scenie Teatru im. Iwana Franki – aktorów i muzyków, malarzy i reżyserów, którzy prezentowali swoją sztukę w różnych językach, różnych barwach i dźwiękach, lecz jednym KODEM, który dążył do odkrycia KODU człowieka, głębinowej istoty świata w wielkiej sztuce.
Pomysł stworzenia Pierwszego Międzynarodowego Festiwalu Artystycznego „Kod Stupki" nie jest przypadkowy, gdyż dziesięć lat temu, w 2011 roku, Bohdan Stupka wielokrotnie mówił o potrzebie zapoczątkowania międzynarodowej platformy, w ramach której Ukraina stałaby się miejscem poznawania kultury teatralnej krajów Zakaukazia, Bałtyku i Polski. Inicjatorami festiwalu są producentka Iryna Batko-Stupka oraz „Fundacja Bohdana Stupki". Bohdan Sylwestrowicz uważał, że wymiana właśnie z tymi krajami poszerzyłaby optykę współczesnego teatru.
Bohdan Stupka był nie tylko genialnym aktorem, ale także człowiekiem, który łączył kultury i kraje. Znalazł uniwersalny język sztuki, reprezentowany przez psychologię stworzonych postaci, środki niewerbalne i werbalne, które na scenie czy w kinie ujawniały kod Stupki. Każda rola Aktora to pełnia bytu we wszystkich przejawach, artystyczne multiwersum, które łączyło kod muzyki i plastyki, obrazowość wizualną oraz głębię psychologiczną.
W tym roku, jako uczczenie pamięci Bohdana Stupki, wspólną przestrzeń artystyczną podczas festiwalu tworzyli artyści Ukrainy i Gruzji. Na scenie Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego im. Iwana Franki wystąpili: wspaniały tbiliski zespół „CHORAL", nasza duma – Narodowy Ludowy Chór Ukrainy im. Hryhorija Werowki – oraz obecnie popularny zespół etnojazzowy DUDU Band (Ukraina – Gruzja). Jednak jednym z głównych akcentów pierwszego dnia był pokaz spektaklu Teatru im. Szoty Rustawelego „Koniec gry" w inscenizacji geniusza współczesności Roberta Sturui, z Dawidem Uplisaszwilim, Hogą Barbakadze, Lewanem Berikaszwilim i Nanoj Paczuaszwili w rolach.
Spektakl „Koniec gry" na podstawie sztuki Samuela Becketta, która w interpretacji gruzińskiego reżysera-filozofa Roberta Sturui nabrała na scenie teatru rozmachu szekspirowskiego, kolorytu, siły uczuć i stopni emocji, opowiada o ostatnich chwilach istnienia świata.
Jakaś globalna katastrofa zniszczyła cywilizację, przy życiu pozostała tylko czwórka ludzi, a ich koniec też jest bliski. Jak zachowają się ludzie przed śmiercią: czy przyjmą ją godnie, czy stracą ludzkie oblicze? I co będzie dalej? Odpowiedź znajdowała się u Hamleta: „Dalej – cisza”. Ale dla Sturui wniosek najwyraźniej nie jest tak bezlitośnie jednoznaczny. „Koniec gry” został poświęcony pamięci wybitnego kompozytora Gii Kanczeliego, wieloletniego współautora i przyjaciela Roberta Sturui. Razem stworzyli dziesiątki spektakli, w tym całego Szekspira i całego Becketta. Muzyka „Maestra ciszy”, jak nazywano Kanczeliego, zabrzmiała także w tym przedstawieniu. Wśród wydarzeń festiwalu były pokazy filmów „Stupka: retrospektywa” w kinie „Lira”. Widzowie mogli bezpłatnie obejrzeć takie filmy, jak „Biały ptak z czarnym znakiem”, „Olśnienie”, „Z życia Ostapa Wiszni”, „Modlitwa za hetmana Mazepę”. A w galerii „Vakulenko art consulting” otwarto wspólną wystawę prac artystów Ukrainy i Gruzji pod tytułem „VynoGrad: kolor dojrzałego miasta” z udziałem Władysława Szereszewskiego, Jurija Wakulenki, Mykoły Żurawla, Petra Lebedynca, Matwija Wajsberga, Anatolija Krywolapa, Dawida Szaraszidze, Temo Swireli, Ruslana Agirby, Gii Myminoszwiliego, Badriego Hubianuriego, Tamaza Awaliani. W czasie festiwalu w teatrze „Suzirja” zaprezentowano zbiór „14 GB”. Projekt, który wywołał rezonans w anglojęzycznym i postradzieckim świecie: kulturolodzy i teoretycy literatury nazywają go hymnem obecnej Gruzji. Dla Ukrainy taki projekt jest sposobem na zobaczenie Innego, który przeżywa doświadczenie wojny, dążącego do ukazania światu nowej tożsamości. „14 GB” jest projektem międzysztuki, ale także uniwersalnym pod względem swojego znaczenia filozoficznego. To tekst o miłości, która zwycięża przemoc; o śmiechu, który zwycięża brak wolności; o prawdzie, która zwycięża dyktatorów. To nowa historia Gruzji, opowiedziana językiem różnych gatunków sztuki. Artyści nowego pokolenia opowiadają o traumatycznej przeszłości – 14 reprezentacji na 1 gigabajt o wydarzeniach w Abchazji. Podczas prezentacji odbył się prawdziwy intelektualny polilog, zainspirowany projektem
„14 GB”. W projekcie wzięli również udział współcześni gruzińscy intelektualiści, m.in. Iwane Mczedeladze z Tbiliskiego Państwowego Uniwersytetu im. Iwane Dżawachiszwilego oraz z Naukowo-Badawczego Centrum Ukrainistyki im. prof. Otara Bakanidze. Wojna to doświadczenie, którego nie da się przeżyć w pojedynkę. Dziś Ukraina i Gruzja są krajami, które znajdują się w sytuacji осмысления doświadczenia militarnej konfrontacji, budując dla świata nową postpostmodernistyczną tożsamość jako zaprzeczenie tezy Francisa Fukuyamy o „końcu historii”. „14 GB” to tekst, który pokazuje, że historia Gruzji trwa i wymaga swojego współczesnego осмислення.
Międzynarodowy festiwal sztuki „Kod Stupki” tak odważnie połączył teatr i kino, malarstwo i muzykę. Przedstawiciele różnych dziedzin sztuki z różnych krajów świata mówili wspólnym językiem – językiem scenicznego bytu, którym mówił Bohdan Stupka. On jest Legendą. Połączył kultury i kraje. Odnalazł uniwersalny język sztuki, wyrażony poprzez psychologię bohaterów, środki niewerbalne i werbalne, które w każdej roli na scenie czy w filmie ujawniały kod Bohdana Stupki.
Materiał przygotowała Hanna OBORSKA
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
