Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

POLITYKA SKUPU ZBOŻA — POLITYKA GŁODOMORU Gazety rejonowe — przewodnicy komunistycznych wyroków

Слово Просвіти, №47 за 2005 рік

SOWDEPIA Każdy z głodów w Ukrainie ma swoje oficjalne uzasadnienie. Takim dla najstraszniejszego na świecie głodu w Ukrainie w 1933 roku jest postanowienie Rady Komisarzy Ludowych ZSRR i KC WKP(b) z 5.V.1932 r. o planie skupu zboża ze zbiorów 1932 roku. Przewidywano w nim, że kosztem kołchozów i indywidualnych rolników Związku Radzieckiego zostanie skupionych 1103 mln pudów ziarna. Na Ukrainę przypadała największa część — 356 mln pudów. Wspomniane postanowienie moskiewskiego centrum miało podwójne zadanie: ziarnem z naszych pól rozliczyć się za technikę i technologie z państwami zagranicznymi oraz rozprawić się z niepokornymi Ukraińcami. Właśnie to postanowienie dało start drugiemu głodowi w Ukrainie, który trwał w 1932, 1933, 1934 latach. Do skupu zboża rzucono centralny aparat, zmobilizowano kierowników rejonów, organizacji kompartyjnych i komsomolskich, maszynowo-traktorowych stacji. Powszechnie stworzono uderzeniowe brygady buforowe, które ludzie nazywali “brygadami od wyciskania chleba”. Propagandową pomocą w wykonaniu “postanowienia partii i rządu” stały się gazety, zwłaszcza rejonowe. Ich szpalty zaroiły się od publikacji o “złośliwych niewykonawcach” oddawania zboża, zwłaszcza kułakach, podkułacznikach, petlurowcach jako kontrrewolucjonistach i wrogach władzy radzieckiej. Publikacje o przebiegu skupu zboża naocznie pokazują represyjne metody bolszewickiej władzy, które doprowadziły do masowego głodu wśród odwiecznych rolników. Nie ma w nich bezpośrednich wzmianek (były one celowo przemilczane), ale znając technologię skupu ziarna, ze wspomnień ludzi, którzy przeżyli horror głodomoru, można ustalić, że ludzi skosił głód. W szczególności, pomimo zbrodniczych nadwysiłków władzy, skupu nie udawało się wykonać. Zbrodniczym metodom “wyciskania chleba” rozwiązał ręce “prawo o kłosach”. Tak ludzie nazwali postanowienie wyższego kierownictwa Związku SRR “O ochronie mienia przedsiębiorstw państwowych, kołchozów i spółdzielczości oraz wzmocnieniu własności społecznej (socjalistycznej)” z 7 sierpnia 1932 roku. Podpisali je przewodniczący CIK Związku SRR M. Kalinin, przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych Związku SRR W. Mołotow (Skriabin), sekretarz CIK Jenukidze. Zgodnie z nim mienie kołchozów, spółdzielni — zbiory na polach, jego zapasy, zwierzęta, spółdzielcze składy i sklepy — zrównywano z własnością państwową. Wobec winnych “stosowano jako środek sądowej represji” najwyższy wymiar kary — rozstrzelanie lub 10 lat łagrów z konfiskatą mienia. Skazanym za kradzież kołchozowego dobra amnestii nie było. Władza wiedziała, na co szła. “Głód — nie ciotka”, — mówią ludzie. Zagoni on za wszelką cenę do zdobywania jedzenia. Ludzie wracali z pola i mogli nieść kilka kłosów, garść ziarna dla dzieci czy starych rodziców. Po rewizji trafiali do więzienia tylko za to, że chcieli przeżyć. Dzisiejszy rejon talnowski był wtedy w składzie obwodu kijowskiego i wchodziła do niego większa połowa obecnych wsi rejonu katerynopolskiego. W 1932—1933 latach rywalizował on ze swoim sąsiadem, rejonem babańskim, który z jakiegoś powodu był w obwodzie winnickim. W jego skład wchodziły obecne wsie talnowszczyzny — Wyszńopil, Lehedzyne, Taljanky. W rejonie wydawano gazetę “Kołhospnyk Babanszczyny” jako organ rejonowego komitetu partii, rejonowego komitetu wykonawczego i rejonowego związku kołchozów. Członkami redakcji byli ci, którzy wcielali bolszewicką politykę — Towkes, Maksymenko, Kamiński. We wsi Talne wydawano gazetę o ofensywnym tytule “Za suciłnu kolektywizaciju” (“Za całkowitą kolektywizację”) jako organ rejonowego komitetu partii, rejonowego komitetu wykonawczego i rejonowej rady związków zawodowych. Redagował ją P. I. Szahin, potem to stanowisko zajmowali S. Wełyczko, M. Chmilowśkyj. Najdłużej redaktorem był Szyptenko. Chociaż na politykę redakcyjną to nie wpłynęło, bo nie oni, a organy partyjne ją wyznaczały. Korespondencje aż kipią represyjną treścią, złością skierowaną na rolników ze wsi rejonu. Same nagłówki — to skupiska nienawiści władzy do ludzi: “Jeszcze mocniej naciśniemy na kułaków”, “Ukrył kułacki chleb”, “Skazali kułaka”, “Pobłażają kułakowi”, “Dać odpór kułackim przyklaskiwaczom”, “Oto wrogowie władzy radzieckiej” i tym podobne. Zaświadczają one, że grabież chleba zaczęła się jeszcze na kilka miesięcy przed przyjęciem postanowienia — od początku 1932 roku. Tempa grabieży jako planowego skupu zboża, sądząc po publikacjach w gazetach, z dnia na dzień się nakręcały. Szereg korespondencji krytykuje tych kierowników, którzy w wioskach talnowszczyzny “nie stosują żadnych represyjnych środków”. Za to wyróżnia się pracę brygad uderzeniowych, komisji kątowych, które zabierały ludziom chleb. Czerwone kolumny pod czerwonymi sztandarami, jak choćby z arteli “Łan”, “Peremoha” — 250 centnarów, z arteli “Weleten” — 900 pudów (gazeta z 7.XI.1932 r.) — wiozły zabrane, czyli zagrabione, triumfalnie raportując partii i rządowi obcego państwa. I to w czasie, gdy ludzie umierali najstraszniejszą — głodową — śmiercią. “Kołhospnyk Babanszczyny” 27 października 1932 roku donosił, że zgodnie z planem, spuszczonym z góry, indywidualni rolnicy powinni oddać 5440 centnarów ziarna, a jego, plan, z wielkimi trudami wykonano tylko w 44 procentach. Czyli komisja skupu zabrała chłopom tylko 2501 centnarów ziarna. O tym, że we wsiach głodowali ludzie, dowiadujemy się z postanowienia rejonowego kierownictwa, wydrukowanego w gazecie z 30.X.1932 r., o natychmiastowym utworzeniu w kołchozach nauczycielskich funduszy żywnościowych, aby zapewnić normalną pracę szkół. Zaznaczono w niej: “Zagrażający stan z utworzeniem w kołchozach naturalnych funduszy nauczycieli, który powstał w wyniku niedostatecznego operacyjnego kierownictwa od obwodowych i rejonowych związków kołchozów”. Właściwie nie było wytycznych, dopóki z powodu głodowania nie wszczęto alarmu. Taki stan rzeczy był i w wioskach talnowszczyzny. Rejonowy komitet wykonawczy wydał nawet specjalne postanowienie, w którym przewidywano w ciągu sześciu dni utworzyć roczne fundusze zaopatrzenia dla nauczycieli: chleba — mąki 18 kg na pracującego, 9 kg na utrzymanka, olej i inne produkty. Przewodniczących rad wiejskich zobowiązano “terminowo wydawać pensję nauczycielom oraz wziąć pod stałą kontrolę kołchozowe i spółdzielcze towarzystwa w sprawie zapewnienia nauczycielom żywności i towarów przemysłowych” (16.X.1932). “Kołhospnyk Babanszczyny” (24.XI.1932) wzywał do złamania oporu kułaka i za wszelką cenę w listopadzie “wykonać plan zbożowy w 100 procentach”. Choć zadanie było niewykonalne, bo w sektorze indywidualnym rejon ledwo wykonał połowę planu — 50,6 procenta. W Wyszńopolu chleba oddano zaledwie 34 procent planu, w Taljankach — 40, a w Lehedzynie — 50. Oprócz chleba, ludzie musieli oddawać także mięso w obowiązkowym porządku. Postanowienie Rady Komisarzy Ludowych USRR “O organizacji skupu zboża w sektorze indywidualnym” usankcjonowało, że za niewykonanie oddania mięsa rady wiejskie miały prawo karać grzywną “w wysokości 15-miesięcznej normy oddawania mięsa”. Po nim od razu ruszyły rozprawy z ludźmi. Tak, “złośliwego niewydawcę chleba” Charytona Franczuka skazano na pięć lat łagrów. Samochodu, który przyjechał do wsi Dobrowody zabierać chleb, ludzie nie dopuścili do zdzierstwa. Przez to przewodniczącego kołchozu Z 150 uczniów 7 klas szkoły wysznopolskiej ukończyło 28 Izuwitę, przewodniczącego rady wiejskiej Czerewkę oraz członka zarządu Horbania P. zwolniono z pracy, wykluczono z partii bolszewików, a sprawę przekazano do sądu. Według publikacji gazety, „padnięte konie” to nie skutek powszechnego głodu dla ludzi i zwierząt, a zbrodnicza robota wroga (gazeta z 10.IX.1933). I to jesienią, kiedy konie można było paść. Jakimiż wtedy byli ludzie? Przez głód, a nie przez padnięcie, w rejonie babańskim na połowę września zasiano tylko 27 procent powierzchni. Nawet w przodującym kołchozie „Nowe życie” (Babanka) zasiano mniej niż połowę. Z 28 krów przy siewie pracowało 8. W kołchozie „Czerwony siewca” (Wyszńopil) z 59 koni przy siewie pracowało 18, a krów — tylko 2. Wszystko to okazuje się przez „brak zrozumienia politycznej wagi i znaczenia wczesnego siewu”, „osłabienie bolszewickiej czujności wobec klasowych wrogów”. Ziarno z kołchozów rejonu talniwskiego na 6.X.1932 r. prawie całkowicie zabrano — 92,1 procenta, a w sektorze indywidualnym „plan wykonano tylko na 20,3 procenta”. Stało się to dlatego, że „w rejonie dotąd nie nacisnęli na kułacko-zamożne gospodarstwa, zupełnie zaniedbali pracę wśród pracujących indywidualnych rolników”. Gazeta nakazowo rozporządza: „Zmusić wykonawców zadań sztywnych natychmiast wykonać sztywne zadania”. Wyobrażamy sobie, jak po tym w wymienionych siedmiu wsiach rejonu zaczęły działać „brygady do wywózki zboża”, u ilu rodzin pozabierano ostatnie ziarno i skazano je na śmierć głodową. A że on już morzył ludzi, świadczy i to, że w kołchozie „Zwycięstwo” (wieś Talne) do połowy października nie zdołali zebrać zbiorów gryki na 43 hektarach. Ze wszystkich kołchoźników tylko połowa zdołała wyjść do pracy. Rocznego planu skupu zboża rejon talniwski tak i nie wykonał, nie patrząc na grabieżcze metody. Nie pomogły „czerwone miotły”, „brygady uderzeniowe”, walka o czerwony sztandar kijowskiego zakładu „Bolszewik”, bojowy oddział milicji na czele z Kiczajem. Nie pomogła nawet uchwała biura komitetu rejonowego partii o konkursie na udane zakończenie skupu zboża, którą podpisał sekretarz komitetu rejonowego partii Kowalec. Jednym z jej punktów, oprócz rozwijania współzawodnictwa socjalistycznego, było krytykowanie gospodarstw oraz „oddawanie do prawa” (sądu. — W. M.). Osłabiać nacisk na ludzi nie pozwalano. I o ile przewodniczącemu rady wiejskiej w Piszczanach Bondarence, który nie pozwolił komisji skupu zboża zabrać wykrytego ziarna, uszło to na sucho, to sekretarzowi komitetu wykonawczego rejonu Overczukowi dostało się po uszy. Za to, że w Moszurowie trzem osobom obniżył podatki pieniężne, został wykluczony z partii (gazeta z 16.XII.1932). Taki środek automatycznie przewidywał i karę sądową. Gazeta „Za powszechną kolektywizację” zakończyła 1932 rok (nr z 31.XII) wezwaniem: „Trzeba podwoić tempo skupu zboża”. Tylko jedna publikacja w ciągu dwóch lat — „Siedzi głodna” (gazeta z 8.XII.1932 r.) pojawiła się w gazecie, i to Jaworska Hanna ze wsi Łysycza Bałka została przedstawiona jako taka, która ukrywała zboże. A zboże i zimą leżało na polach w pokosach (gazeta 7.I.1933 r.). O katastrofie spowodowanej głodem dowiadujemy się z publikacji o stanie hodowli zwierząt. Tak, w Łotaszewie w grudniu z 48 koni padło 10; 6 klaczy poroniło źrebięta. Ze 150 koni tylko jedna para była robocza. W Kobrynowie ze 106 macior zostało 14, z 67 krów — 6. Głód bezlitośnie kosił ludzi, a gazeta o tym nawet wspomnieć nie mogła. Zamiast tego drukowany jest materiał redakcyjny pod kryptonimem A. Sz. (oczywiście redaktor A. Szyptenko. — W. M.) „Wzmocnić czujność klasową wobec wroga”. Mimowolnie nasuwa się pytanie: wobec tego, kto zorganizował głód, czy wobec tych ludzi, którzy z głodu umierają? Mowa w nim o tym, jak w Hłyboczku wykonano plan skupu zboża: „Zdecydowanie nacisnąwszy na klasowego wroga, wykonawszy skup zboża według sektorów i kultur, za co otrzymali najwyższą nagrodę — przechodni czerwony sztandar szefa rejonu talniwskiego — zakładu „Bolszewik””. Za tą „zdecydowanością” stoi państwowa grabież ludzi i zbrodnia ich uśmiercania. Ziarno zabrano do czysta. Prezydium komitetu wykonawczego rejonu talniwskiego 16 lutego 1933 roku przyjmuje uchwałę o materiale siewnym. Zaleca się do 25 lutego przeprowadzić zebrania w gospodarstwach i zasypać ziarno. Tylko nie piszą, skąd je wziąć. Czyż to nie dziwne, prawda? Ale za tymi wierszami kryją się tysiące zniszczonych głodem ludzi. Odnośnie hodowli zwierząt komitet wykonawczy rejonu przyjmuje uchwałę 6 maja 1933 roku. Zaznacza się, że stan koni w kołchozach jest niezadowalający, normy karmienia nie są zróżnicowane. Kołchoźnikom, którzy pracują w polu z krowami, nie dają paszy. Coż dawać zwierzętom? Chór wsi Zapilśke na Wielkanoc 1932 roku. Dla wielu ten rok był ostatnim. Głód zniszczył piękno duszy, piękno tworzenia, piękno życia.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn