Strona · s. 8strona oryginału ↗
KAŻDY MA SWOJĄ PRAWDĘ
Слово Просвіти, №47 за 2005 рік
NA PRZECIĘCIU TEMATÓW
Co mówi władza? Z „pomarańczowych” najaktywniej pozycjonował się tutaj Wiaczesław Kyryłenko. Troskę o ten temat udowodnił jeszcze jako minister pracy (zaproponował projekt ustawy o wprowadzeniu zmian do ustawy „O statusie weteranów wojny, gwarancjach ich ochrony socjalnej”, który nadawałby żołnierzom UPA status uczestników działań bojowych) i potwierdził pierwszymi krokami na stanowisku wicepremiera, przeprowadzając posiedzenie komisji rządowej odpowiedzialnej za UPA. Rezultat — uchwalono zmiany do wyżej wspomnianej ustawy i zatwierdzono fachową opinię grupy historyków w sprawie badania działalności OUN-UPA.
Prezydent, uruchomiwszy w świadomości społecznej formułę o pojednaniu, milczy. Umywa ręce? Zaciskając zęby, poświęca dla sukcesu kierowanej przez siebie siły politycznej w wyborach nielicznych już staruszków-upowców, którzy bronili go na majdanach w 2004 roku? Rzuca ich jak kość części swojego elektoratu z obwodów centralno-wschodnich? Bo w żaden sposób nie chce się wierzyć, że Wiktor Juszczenko, mimo że szanuje ukraińskich ludzi, których wojenne realia zaciągnęły na fronty, do niemieckich obozów koncentracyjnych, którzy ucierpieli z powodu niemieckiej okupacji, nie rozumie, że radziecka okupacja i radzieckie GUŁAGi nie były wcale lepsze. I że w walce z faszyzmem misja żołnierzy UPA w kontekście historii ukraińskiej państwowości nie jest w niczym mniejsza niż rola radzieckiego żołnierza w kontekście obrony interesów ZSRR. Chociaż, jeśli po chrześcijańsku, to właśnie przebaczenie wrogom i miłość powinny stać się głównymi miarami w rozwiązaniu problemu zjednoczenia narodu…
* * *
A zatem, pojednanie. Oto opinie ludzi, którzy obserwowali uroczystości z okazji obchodów Dnia Zwycięstwa przy obelisku Sławy w Iwano-Frankiwsku (maj 2005 r.)
Mykoła MATKIWSKIJ, dyrektor Instytutu Nauk Przyrodniczych Przykarpackiego Uniwersytetu Narodowego imienia Wasyla Stefanyka:
— Mój ojciec walczył w Armii Czerwonej, bo Rosjanie go wzięli, dotarł do krańców Polski, był ranny i więcej nie brał udziału w walkach. Potem poszedł do lasu. Po lesie — 7 lat mordowskich łagrów, po łagrach — zsyłka. Obchodził 9 maja jako dzień zakończenia wojny. Lecz zaczął się inny horror. Niestety, mamy taką historię, że trudno dojść do jednego zdania. Rozumiem młodych ludzi, których dziadkowie byli w lesie, którzy teraz chcą uznania, że ich dziadkowie walczyli za Ukrainę. Możliwe, że za 50 lat, kiedy wyrośnie nowe pokolenie — jeśli podręczniki do historii będą prawdziwe — nastąpi pojednanie. Obecnie dochodzi do pojednania nawet z żołnierzami Wehrmachtu.
Stepan KRYNYCKYJ, przewodniczący Iwano-Frankiwskiego towarzystwa „Łemkiwszczyna”:
— Pamiętam majowe dni, kiedy ogłoszono, że wojna się skończyła. Cokolwiek by nie mówiono, było to zwycięstwo nad faszyzmem różnych kolorów. Jednocześnie w tym roku obchodzę 60 lat deportacji, bo urodziłem się na etnicznych ukraińskich ziemiach w Polsce. I oto kiedy ludzie świętowali pokój, uprawiali ziemię i siali ziarno, nas wyganiano z odwiecznych etnicznych ziem. Tego zapomnieć tak samo nie sposób. Rozwiązywać sprawę trzeba mądrze: kto walczył o wolność, powinien otrzymać odpowiedni status i mieć odpowiednie rekompensaty.
Fedir WOŁODYMYRSKYJ, przewodniczący Bractwa OUN-UPA Kraju Karpackiego:
— Radzieccy weterani wzięli sobie taki mit, że walczyli za Ukrainę. Proszę pani, gdyby na froncie powiedział, że walczy za państwo ukraińskie, a jeszcze za niepodległe — politruk zastrzeliłby go na miejscu. Gonili ich do przodu za Stalina, za partię. Tam byli też nasi ludzie, oni nie chcieli walczyć, ale co robić — nie wszyscy mogli iść do UPA: mieli dzieci, rodziny. Kiedy uznają nas za uczestników II wojny światowej, którzy walczyli za państwo ukraińskie — wtedy wszystkie pytania odpadną.
Wasyl ŁEWYCKYJ, frontowy starszyna Armii Radzieckiej:
— Pojednanie jest potrzebne i możliwe. Musimy tak, jak na froncie: wszyscy, jak jedna rodzina, bo rodzina to potęga. W wieku 17 lat dobrowolnie poszedłem na front. Z trzema ranami dotarłem do Berlina (byłem tłumaczem z języka niemieckiego u Koniewa).
Stepan HACH, członek bractwa UPA:
— Ja od młodych lat poszedłem do UPA, byłem skazany na 25 lat, rodzinę wywieziono w amurskie
„Myślę, że powinniśmy nieco przesunąć akcenty. Mówimy więcej o skutkach, a nie o przyczynach, a przyczyna polega na tym, że jeden naród, jeden kraj ma dwie prawdy. I... te dwie prawdy będą istnieć zawsze. I nie chodzi o mnie, nie o was… Chodzi o młodzież. Dlatego konieczna jest szeroka, jawna dyskusja w społeczeństwie na temat tych dwóch prawd”.
Z wystąpienia O. M. PEKŁUSZENKI (frakcja parlamentarna „Regiony Ukrainy”) podczas dyskusji nad wydarzeniami, które miały miejsce w centrum Kijowa 15 października.
Nawet nie podzielając poglądów przedstawicieli frakcji Regionów, mimo wszystko należy uznać rację w tych słowach deputowanego z Zaporoża. Kto więc jaką prawdę o OUN-UPA wyznaje? Co myśli młodzież? Przedstawione poniżej obserwacje nie pretendują do miana wyczerpującego badania socjologicznego. Przeprowadzeniem takich badań w celu określenia odsetka świadomego i nieświadomego postrzegania tematu; poziomu poinformowania społeczeństwa, w szczególności młodzieży; czynników zapewniających maksymalne posiadanie obiektywnej informacji o Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz czynników sprzyjających rozpowszechnianiu nieprawdziwych informacji, powinny zajmować się struktury, które opracowują perspektywiczne strategie wzmacniania państwa — aby zapobiec możliwości spekulowania tym kontekstem historycznym. Obserwując rozwój tematu UPA w myśli społeczno-politycznej, nie sposób nie zauważyć hamulców, które przeszkadzają w jego progresji w logicznym, umotywowanym nurcie — co stałoby się gruntem dla podejmowania decyzji, które uczyniłyby ten temat niekonfliktowym, wyprowadziłyby go z kategorii aktualnych problemów rozwoju ukraińskiego społeczeństwa na poziom obiektu historycznego. Te hamulce to stereotypy, obecne w zasobach pojęciowo-oceniających zarówno zwykłych obywateli, jak i polityków. Na jakim fundamencie mamy budować ukraiński obszar państwowy, prześladowało mnie przez wszystkie lata. Dlatego bardzo się cieszyłem, gdy odrodziło się państwo ukraińskie. Ale widzicie — sława i cześć nie tym weteranom, którzy walczyli za Ukrainę, a tym, którzy do dziś występują przeciwko Ukrainie, do dziś szanują czerwoną flagę państwa, które już nie istnieje. Uważam, że wszyscy weterani powinni się pojednać. Tych weteranów, którzy walczyli przeciwko armii niemieckiej — teraz są w organizacji Juchnowskiego, idą pod niebiesko-żółtymi flagami — my ich już dawno uznajemy. Ale ci weterani, którzy idą pod czerwonymi flagami i nazywają nas bandytami, którzy nie chcą uznać niepodległej Ukrainy — jakie może być z nimi pojednanie? Co więcej, my z nimi nie mamy żadnej bójki, sporu. Jedynie przykro, że państwo nas do tej pory nie uznało, a im taki priorytet. A oni przecież nie walczyli za niepodległą Ukrainę! Oni bili armię niemiecką — tutaj ich zasługa jest bezsporna. Ale potrzeba, żeby oni wreszcie pogodzili się z tym, że Ukraina to samodzielne państwo. Wasyl Mychajłowycz, członek bractwa UPA: — Ja w sotni nie byłem, nie puścił mnie Kruk, stanowy, bo chciał, żeby byli swoi ludzie we wsi. Pracowałem we wsi: opiekowałem się chorymi, rannymi... Potem mnie seksoci sprzedali... Ilu naszego narodu wygubili za darmo, ilu wywieźli na Sybir, torturowali! Potrafili zabijać ounowców, wydłubywali im oczy, uszy, nosy odcinali, znęcali się nad trupem... Ja to wszystko pamiętam, bo na własne oczy widziałem. Wykradaliśmy spod rady wiejskiej ciała ounowców, żeby oni nie znęcali się nad nimi. A nam mówią: „Ukraina i Rosja to bratnie narody”. Jaki to bratni naród?! To przecież kat. Wasyl ZWARYCZUK, członek bractwa UPA: — Był czas wojenny i broniliśmy się, kto jak mógł. Broniliśmy swoich rodzin, swojego kraju. Ale uznają tych, którzy przyszli nie wiadomo skąd i okupowali nas. Zakończenie II wojny światowej dla mnie nie było wyzwoleniem, jak i dla kogokolwiek na naszych terenach: to była zamiana okupanta na okupanta jeszcze tysiąc razy bardziej okrutnego. Po zakończeniu wojny u nas trwała walka i męczarnie — ilu ludzi pozabijali, zniszczyli, wywieźli, że, o Boże. Na Sybir — dzieci, starców — w wagonach towarowych wieźli: póki dowieźli — po drodze wyrzucali już martwych... I do dziś nie ma prawdy. Patrzcie, ci, którzy w Czechosłowacji, na Węgrzech czołgami dzieci dusili — uczestnicy działań bojowych. A tych, którzy sprawiedliwie walczyli o swoje państwo, o swój naród — nazywają bandytami. Mykoła HLUZDYŃ, członek bractwa UPA: — Bardzo dużo mówią o pojednaniu. Ja sam służyłem w Powstańczej Armii, byłem sotnikiem. Jak można się pojednać, jeśli oni, enkawudziści, przebierali się w nasze mundury, zabijali ludzi po wsiach — i mówili, że to „bandery” robią. Co robili oni w 1939 roku? Aresztowali, zabijali, zrzucali jeszcze ciepłych do mogił w lasach. Oni dalej kłaniają się Leninowi. Kto taki Lenin czy Stalin dla Ukraińców? Oni niszczyli nasz naród, całą Zachodnią Ukrainę próbowali wywieźć do Kazachstanu, w Magadan, a tutaj osiedlali Rosjan. Próżnię, która powstała w społeczeństwie po tym, jak zniszczyli kwiat naszego narodu, wypełnili obcy ludzie z obcymi wartościami. Dlatego teraz między narodem takie nieporozumienie. W Iwano-Frankiwsku żyje ten, kto prowadził śledztwo nade mną, męczył mnie, torturował tak, że mnie odlewali wodą... A ja teraz mam pierwszy podać mu rękę? Tego nijak nie może być. Dlaczego wstąpiłem do Powstańczej Armii? Bo widziałem, co wyczyniał ten system od 1939 roku. My walczyliśmy za Ukrainę i my nijak nie jesteśmy uznani... Jak można to rozumieć?! „Ten nie pojednał się i nie pojedna się” — powiedział o nim towarzysz broni. Sądzę, że tutaj chodziło nie tylko o pojednanie z owymi posiwiałymi wojownikami radzieckiego systemu, którzy, przypiąwszy ordery, idąc w paradach, próbują przywrócić sobie dawny nastrój świąteczności. Bo obecnie i oni są zdezorientowani — tak wszystko się pomieszało: poszła do domu? Na podstawie wpajanych nam priorytetów świadomościowych radzieckiej przeszłości? Czy na podstawie narodotwórczych wysiłków? Czyż fakt istnienia UPA nie powinien być jedną z fundamentalnych cegiełek przy wznoszeniu współczesnej, silnej budowli państwowej dla narodu? Określić raz i na zawsze zasadnicze podstawy ukraińskiego narodu, nazwać rzeczy po imieniu — i wtedy zobaczymy drogę państwowego postępu, wtedy nie pójdziemy na manowce. Obecnie zaś obserwujemy przesunięcie pojęć, co wprowadza świadomość społeczną w gąszcz. Na przykład, czas już określić się z interpretacją pojęć historycznych i zjawisk z pozycji państwa ukraińskiego, a nie byłej republiki radzieckiej. Czy to „Wielka Socjalistyczna Rewolucja Październikowa” — czy „bolszewicki przewrót”? Związek Radziecki dla narodu ukraińskiego — to Ojczyzna czy imperium-zdobywca, a stąd: „Wielka Wojna Ojczyźniana” — czy „II światowa wojna imperialistyczna”, „radzieckie wyzwolenie” czy „radziecka okupacja”? A jeśli już być bardzo szczerym, to przelanie krwi wroga na wojnie, w sprawiedliwej walce o świętą sprawę obrony Ojczyzny — społeczność światowa usprawiedliwia. To dlaczego antyukraińskie siły tak wyolbrzymiają wagę krwi seksotów, zdrajców, podłych ludzi, którzy stali się ofiarami w walce UPA o niepodległość? A my, bezmyślnie, zaczynamy usprawiedliwiać się z tego, z czego usprawiedliwiać się nie należy... A jeśli dokopać się głębiej, to takich kropek nad „i” potrzebuje niemało wydarzeń na konkretnych przekrojach ukraińskiej historii. Postawimy te kropki — to będziemy żyć swoją prawdą, a nie tak, jak pisał T. Szewczenko: „Jak Niemiec pokaże, jeszcze do tego historię naszą nam opowie”. Proponujemy obrazki, które odtwarzają poszczególne odcienie opinii społecznej o UPA, a także wyodrębniają z różnorodnego spektrum obywateli Ukrainy nosicieli charakterystycznych nastrojów. Każdy z nich w rękach ma swoją włócznię. I żeby te włócznie okresowo nie zderzały się na polu państwowym, mężowie stanu powinni wreszcie dać tarczę ochronną tym, którzy bronią ukraińskiej prawdy, i wybić broń z rąk pospolitego ruszenia za ideały obumarłego systemu radzieckiego.
Zdjęcie Iwana Pyłypenka niebyt to ich kraj; dzisiaj mówią — to była imperium zła; i duchowi przywódcy ich, okazuje się, fałszywi prorocy, i bohaterowie ich — nie bohaterowie, a kaci; a co najgorsze — wczorajszych “bandytów” obecnie chcą uznać za wojowników wolności i krzyczą im: “Bohaterom chwała!” Chodzi o niemożność pogodzenia się z niesprawiedliwością teraźniejszości. Mówią, kto wybacza zniewagę, ten zachęca do kolejnej. Tak, to nie po chrześcijańsku. Tak, w każdym konkretnym przypadku, w relacjach “człowiek—człowiek” nie mamy prawa wracać do dawnego: oko za oko. Bo i próżno spodziewać się sądu nad tym czy innym gorliwym sługusem radzieckiego systemu, który torturował “wrogów ludu”, nienawidził zaciekle wszystkiego co ukraińskie, nienawidzi i obecnie. Nie cofniesz wydarzeń: na scenie ukraińskiej historii każdy odegrał swoją rolę — kto kata, kto — cierpiącego za ideę. Lecz okaleczone losy żołnierzy UPA, tysiące za nic zamordowanych w katowniach NKWD prostych, dalekich od polityki Ukraińców, tysiące nierozkwitłych miłości i niespełnionych, zgwałconych nadziei — jednak wołają o sprawiedliwość. O tę sprawiedliwość obecnie upomina się młodzież. Aktywiści iwanofrankiwskiej organizacji młodzieżowej KUN zorganizowali akcję protestacyjną pod hasłem “UZNANIE OUN-UPA!” Dwaj bracia bliźniacy, niebędący członkami organizacji, trzymali się w pobliżu młodych kunowców. Jeden z braci tak wyjaśnił, dlaczego są tutaj, po tej stronie żywego milicyjnego muru, który oddzielał weteranów uznanych od weteranów nieuznanych: — Wynoszą pod niebiosa jednych, a o innych zapominają. Tyle lat narzucano nam błędne widzenie, oceny. Bojowników o wolność nazywano zdrajcami. Nikt niczego porządnie nie wiedział. A kto niszczył miejscowych mieszkańców: czyż nie komuniści, kiedy przyszli tutaj? Oczywiście, wielu radzieckim kawalerom orderów opłaca się krzyczeć, że bandyci
s. 9 · strona oryginału ↗
tencyjnych obrońców państwa — bardziej interesuje sztuczne gwieździste niebo planetarium i sztuczne efekty kosmicznego ruchu, aniżeli wyjaśnienie przyczyny tego, za co realnie, ale dawno, przelewała się ukraińska krew… * * * Mówisz, obecnie inne wojny — no, to inną broń kuj. Iwan Franko Społeczną dyskusję na temat „OUN-UPA przez lata do współczesności” w ramach projektu „Nauka przy kawie” zorganizowała Kijowska miejska organizacja Młodzieżowego Kongresu Nacjonalistycznego w Narodowym Uniwersytecie „Akademia Kijowsko-Mohylańska”. W wydarzeniu wzięli udział ostatni dowódca Ukraińskiej Powstańczej Armii generał-chorąży Wasyl Kuk, dziekan wydziału nauk społecznych i technologii społecznych NaUKMA Serhij Kwit, znany publicysta i literat, redaktor wydania tygodnika „Szliach Peremohy” Wiktor Roh. Opowieść Wasyla Kuka o narodowowyzwoleńczej walce końca lat 30. — początku lat 50. była skierowana do audytorium. Akcentował on, że ideę walki o Wolną Ukrainę odrodzili i nadali jej sprawczą siłę tacy sami młodzi i zapaleni, jak studenci siedzący przed nim — wbrew przestrogom starszych: „Mówiono nam: Z czym wy, chłopcy, będziecie to państwo budować? Jak wy bez broni, bez organizacji — z motyką na słońce będziecie iść?!”. Członek zarządu OUN, dla którego walka o Wielkie Ukraińskie państwo stała się głównym hasłem i sposobem życia, dawał pozytywne wytyczne, które miałyby wlać w młode serca pragnienie służenia rodzimej nacji i stawiać przed sobą wysokie życiowe drogowskazy: „Wy, studenci, powinniście przygotowywać się do wielkich zadań, które przed wami staną, a obecnie od was wymaga się znacznie więcej, bo macie obecnie kolosalną informację, macie Internet, musicie wznieść się na wyższy poziom, niż młodzież minionych czasów, bo uchronić niepodległość — tak samo niełatwo, jak i zdobywać ją. Musicie pracować nad sobą”. „Mohylańczycy” mają stać się elitą nacji, aby wypełnić istniejącą próżnię jednocześnie narodowo-świadomych i wysokiej klasy kadr we wszystkich sferach państwowego bytu: „Teraźniejsi kierownicy państwa nie są wychowani w duchu narodowym, oni — to dzieci jeszcze tamtego systemu. I musicie zmienić ich wy i po innemu zaśpiewać pieśń o ukraińskim państwie. Wy obecnie musicie powiedzieć, jakiej Ukrainy chcecie”. Wasyl Kuk podkreślił: „Istnieje wiele mitów o Drugiej wojnie światowej, ściślej, wiele kłamstw — i co do daty, i co do przyczyn i charakteru: to była żadna nie Wielka Wojna Ojczyźniana, a imperialistyczna wojna”. Studenci nie tylko zadawali pytania dotyczące ukraińskiego ruchu wyzwoleńczego, ale i interesowali się opinią jednego z przywódców UPA o różnych stronach ukraińskiego życia. Na przykład, o stosunek do Run-wiry pan Kuk odpowiedział tak: „Trzeba znać i szanować dawne narodowe tradycje. Ale my przyjęliśmy chrześcijaństwo, które daje lepsze rozumienie Wszechświata, to odnawiać obecnie Run-wirę — znaczy szerzyć rozłam w nacji. Trzeba tworzyć jeden Pomocny Ukraiński Kościół: tam, gdzie jest jedna religia, ona jednoczy nację”. Dla ilustracji — jeszcze kilka pytań i odpowiedzi: — Jaką siłę polityczną będziecie popierać w wyborach parlamentarnych? — Ja nie przyszedłem tutaj was agitować. Trzeba mieć własny rozum, aby rozeznać się, gdzie prawda, a gdzie kłamstwo. — Jak oceniacie działalność dywizji SS „Galicja”? — Oni walczyli przeciwko Związkowi Radzieckiemu, ale nie walczyli przeciwko Frontowi Zachodniemu, przeszli na jego stronę. Obecnie to największa patriotyczna nacjonalistyczna organizacja za granicą. — Czy walczyli w UPA przedstawiciele innych narodowości? — W niemieckiej armii były oddziały z przedstawicieli 10 czy 15 narodowości. My skierowaliśmy do nich dziewczęta, — i po tym oni przeszli na naszą stronę. (Na sali — oklaski). — Jak rozróżniacie pojęcia „nacjonalista” i „patriota”? — Nacjonalista — ten, kto aktywnie działa, realizuje swoje idee. Patriota — tylko rozprawia o matce-Ukrainie, leżąc na piecu, a nacjonalista, jak pisał Iwan Franko, szczeka co raz, aby ona nie spała. Serhij Kwit zwrócił uwagę studentów na to, że nawet oceniając działalność UPA z punktu widzenia pragmatycznego, nie można nie zaznaczyć, jaką siłę ma wiara w świętą sprawę: „Oni wierzyli — i stało się”. Wiktor Roh przedstawił swoją wizję misji organizacji ukraińskich nacjonalistów w historii Ukrainy: „Oni robili swoją sprawę: czcili bohaterów, poległych za Ukrainę, studiowali Szewczenkę.... Kiedy nie było możliwości prowadzić legalną pracę, oni robili ją podziemnie, tylko pojawiła się możliwość działać legalnie — oni wyszli i ogłosili akt o niepodległości 30 czerwca 1941 roku. Kiedy Niemcy rozpoczęli represje, — znowu poszli w podziemie, a pojawiła się możliwość — oni zorganizowali UPA… Ukraińska Powstańcza Armia — to fenomen, nie zlokalizowany w czasie i przestrzeni, to kontynuacja narodowowyzwoleńczych zmagań początku stulecia... Nie byłoby bohaterów Krut — nie byłoby siczowych strzelców, nie byłoby Michnowskiego, Doncowa, Petlury — nie byłoby UPA. Nie byłoby UPA — nie byłoby i Ukraińskiego Frontu Narodowego, nie byłoby i Helsińskiej Grupy i Ludowego Ruchu Ukrainy — nie byłoby i dzisiejszego państwa… Chwała Bogu, że tacy ludzie, jak pan Wasyl Kuk, dożyli do tego czasu, kiedy mamy ukraińskie państwo, ale bardzo boli nas, młodych, i ja wyobrażam sobie, jak boli ich, że w tym państwie nie są uczczeni żołnierze OUN-UPA. To po prostu absurdalne. Mamy ukraińskie państwo de iure i de facto, „UPA — zawsze współczesna: dopóki istnieje pytanie Niepodległej Ukrainy, dotąd istnieć będzie pytanie UPA”. Wasyl Kuk mamy symbole, za które przelewali krew oni, i które szarpali i palili ci, których czczą obecnie na państwowym poziomie. Mamy ulice, do tej pory nazwane imieniem Lenina, Kaganowicza... Lecz nie ma w Centralno-Wschodniej czy Południowej Ukrainie ani ulicy Szuchewycza, ani Petlury, ani Bandery… Jeśli wziąć z prawnego punktu widzenia, to dzisiaj, zgodnie z obowiązującym ustawodawstwem, wrogami ukraińskiego współczesnego państwa są chłopcy, którzy zginęli pod Krutami, ci, którzy zginęli pod Bazarem...” * * * 15 października na Chreszczatyku obok kolumny zwolenników idei uznania OUN-UPA spotkaliśmy lidera grupy „Tartak” Saszkę Położynśkiego i zapytaliśmy, co robi tutaj idol młodzieży: — Jestem solidarny z ludźmi, którzy przyszli tutaj, aby wystąpić za uznanie Ukraińskiej Powstańczej Armii jako jedynej siły, która w czasach Drugiej wojny światowej walczyła o Niepodległość Ukrainy. Niemało Ukraińców nie bardzo wie, czym jest UPA... Dlatego pokojowy świąteczny pochód Chreszczatykiem żołnierzy UPA zwróciłby uwagę ukraińskiej społeczności na problem, że w Niepodległej Ukrainie, nawet po wydarzeniach Pomarańczowej rewolucji, do tej pory nie są uznani ci ludzie, którzy walczyli właśnie o niepodległość, o Ukrainę.
A oto inne opinie. Uporczywie narzucał je młody człowiek (dobry mówca i erudyta). — Jestem zwolennikiem tego, żeby nie ruszać przeszłości. Jest jak jest. Dlatego że pół Ukrainy wierzy w jedno, pół — w drugie. Lepiej budujmy samoloty. — A niech pan nie wypowiada się w imieniu Ukrainy! Kim pan jest, żeby brać na siebie taką odpowiedzialność? — zapłonęła mieszkanka Czerkas, oburzona zarzutami młodzieńca, który wcześniej dowodził jej, że nie ma ani ukraińskiej kultury, ani literatury. — A ci dziadkowie, co walczyli w radzieckiej armii, ich co, nie trzeba szanować? My przecież zwyciężyliśmy Niemcy, tego nie wolno zapominać… Mnie wychowywano, że trzeba swoją Ojczyznę kochać, historię swoją kochać, a weteranów szanować. Kropka — uparcie wywalczał swoją prawdę młodzieniec. Do rozmowy włączali się i siwi, i młodzi: — O jakiej „ojczyźnie” pan mówi? — Moja ojczyzna to był Związek Radziecki, a teraz to Rosja — Ukraina. To Ojczyzna, która zwyciężyła faszyzm. Ojczyzna ludzi, którzy urodzili się przed 1991 rokiem. — Ale obecnie mieszka pan na Ukrainie i jest obywatelem Ukrainy... — Ale my musimy pamiętać swoją przeszłość. — Ale przecież przeszłość Ukrainy, jej heroiczna przeszłość — to właśnie UPA! — A w Rosji też jest taki dylemat — biali i czerwoni, ale u nich nie ma takich sporów. Ten temat to tabu. — Co pan porównuje?! Tam i jedni, i drudzy to jeden naród, „rosjanie”, oni nie ciągną Rosji pod inne państwo, a u nas ci, którzy krzyczą przeciwko UPA, znowu ciągną Ukrainę pod Rosję, oni w ogóle nie są narodowo myślącymi Ukraińcami... — To było tak dawno, że nie ruszajmy... Idźmy za technologiami informacyjnymi. Co wy żujecie, żujecie. W Rosji Putin powiedział... — i dalej głucho, uparcie kontynuował swoje słowotok, mieszankę radzieckiego patriotyzmu, wielkorosyjskości i nowoczesnych technologii — takie sobie chleb i krew współczesnego mankurta. * * * — Co wiecie o UPA? — pytała Ołesia Dzyra swoich rówieśników, kijowskich uczniów. Uzyskane odpowiedzi skłaniają do refleksji. Szczególnie tych, którzy tworzą programy nauczania, układają podręczniki do historii, słowem — powinni dbać o wychowanie obywateli, świadomych historii własnego państwa. Andrij: UPA — Ukraińska Armia Piechoty. Stosunek do idei UPA mam dobry. Walczyli o wolność Ojczyzny. I popieram to, że UPA była przeciwko Rosji i broniła praw Ukrainy. Maksym Sz., Artem, Jana: UPA — Ukraińska Powstańcza Armia. Maksym K., Sasza, Serhij, Ołeksij: Nic nie wiem, nic nie słyszałem. Jarosław: UPA — upadł na gwóźdź, uderzył się. Jasia: UPA — Ukraińska Partia Anarchistów. Prochurenko Ołena: O UPA wiem sporo. Początkowo Ukraińska Powstańcza Armia nazywała się bulbowcami, a potem dopiero UPA. Ta organizacja w okresie II wojny światowej walczyła na dwa fronty. Występowała przeciwko Niemcom i Rosji. Nie zaprzestała swojej działalności i po wojnie, podziemnie przeciwstawiała się wrogom. Działania UPA były wyraźnym hamulcem na drodze sowietyzacji zachodnich obwodów Ukrainy. Julia: UPA składa się z trzech liter: „u”, „p”, „a”. Żenia: UPA — Ukraińska Powstańcza Armia, istniała w okresie II wojny światowej i po niej. A więcej nic nie wiem. Sydorenko Sasza: Wiem, że UPA — Ukraińska Powstańcza Armia, była w okresie II wojny światowej, walczyła przeciwko Niemcom i Rosji. Do UPA należało mało ludzi, ale wszyscy oni byli patriotami. Ihor: Co to jest? Michiejewa Lida: O UPA słyszałam od mojej babci. Jej historie były fascynujące. Niektórzy z moich wiejskich przyjaciół mieli pradziadków, którzy byli członkami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Z historii wiadomo, że UPA w okresie II wojny światowej przeciwstawiała się nazistom i bolszewikom. Broniła praw Ukrainy i walczyła o jej suwerenność. W naszych czasach mało kto wie o zasługach żołnierzy UPA i o tym, że właśnie ta organizacja położyła podwaliny pod wolną Ukrainę. Materiały przygotowała Łesia TKACZ
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
