Strona · s. 9strona oryginału ↗
Ciąg dalszy artykułu «KAŻDY MA SWOJĄ PRAWDĘ», s. 8
U KAŻDEGO — SWOJA PRAWDA
Слово Просвіти, №47 за 2005 рік
tencyjnych obrońców państwa — bardziej interesuje sztuczne gwieździste niebo planetarium i sztuczne efekty kosmicznego ruchu, aniżeli wyjaśnienie przyczyny tego, za co realnie, ale dawno, przelewała się ukraińska krew… * * * Mówisz, obecnie inne wojny — no, to inną broń kuj. Iwan Franko Społeczną dyskusję na temat „OUN-UPA przez lata do współczesności” w ramach projektu „Nauka przy kawie” zorganizowała Kijowska miejska organizacja Młodzieżowego Kongresu Nacjonalistycznego w Narodowym Uniwersytecie „Akademia Kijowsko-Mohylańska”. W wydarzeniu wzięli udział ostatni dowódca Ukraińskiej Powstańczej Armii generał-chorąży Wasyl Kuk, dziekan wydziału nauk społecznych i technologii społecznych NaUKMA Serhij Kwit, znany publicysta i literat, redaktor wydania tygodnika „Szliach Peremohy” Wiktor Roh. Opowieść Wasyla Kuka o narodowowyzwoleńczej walce końca lat 30. — początku lat 50. była skierowana do audytorium. Akcentował on, że ideę walki o Wolną Ukrainę odrodzili i nadali jej sprawczą siłę tacy sami młodzi i zapaleni, jak studenci siedzący przed nim — wbrew przestrogom starszych: „Mówiono nam: Z czym wy, chłopcy, będziecie to państwo budować? Jak wy bez broni, bez organizacji — z motyką na słońce będziecie iść?!”. Członek zarządu OUN, dla którego walka o Wielkie Ukraińskie państwo stała się głównym hasłem i sposobem życia, dawał pozytywne wytyczne, które miałyby wlać w młode serca pragnienie służenia rodzimej nacji i stawiać przed sobą wysokie życiowe drogowskazy: „Wy, studenci, powinniście przygotowywać się do wielkich zadań, które przed wami staną, a obecnie od was wymaga się znacznie więcej, bo macie obecnie kolosalną informację, macie Internet, musicie wznieść się na wyższy poziom, niż młodzież minionych czasów, bo uchronić niepodległość — tak samo niełatwo, jak i zdobywać ją. Musicie pracować nad sobą”. „Mohylańczycy” mają stać się elitą nacji, aby wypełnić istniejącą próżnię jednocześnie narodowo-świadomych i wysokiej klasy kadr we wszystkich sferach państwowego bytu: „Teraźniejsi kierownicy państwa nie są wychowani w duchu narodowym, oni — to dzieci jeszcze tamtego systemu. I musicie zmienić ich wy i po innemu zaśpiewać pieśń o ukraińskim państwie. Wy obecnie musicie powiedzieć, jakiej Ukrainy chcecie”. Wasyl Kuk podkreślił: „Istnieje wiele mitów o Drugiej wojnie światowej, ściślej, wiele kłamstw — i co do daty, i co do przyczyn i charakteru: to była żadna nie Wielka Wojna Ojczyźniana, a imperialistyczna wojna”. Studenci nie tylko zadawali pytania dotyczące ukraińskiego ruchu wyzwoleńczego, ale i interesowali się opinią jednego z przywódców UPA o różnych stronach ukraińskiego życia. Na przykład, o stosunek do Run-wiry pan Kuk odpowiedział tak: „Trzeba znać i szanować dawne narodowe tradycje. Ale my przyjęliśmy chrześcijaństwo, które daje lepsze rozumienie Wszechświata, to odnawiać obecnie Run-wirę — znaczy szerzyć rozłam w nacji. Trzeba tworzyć jeden Pomocny Ukraiński Kościół: tam, gdzie jest jedna religia, ona jednoczy nację”. Dla ilustracji — jeszcze kilka pytań i odpowiedzi: — Jaką siłę polityczną będziecie popierać w wyborach parlamentarnych? — Ja nie przyszedłem tutaj was agitować. Trzeba mieć własny rozum, aby rozeznać się, gdzie prawda, a gdzie kłamstwo. — Jak oceniacie działalność dywizji SS „Galicja”? — Oni walczyli przeciwko Związkowi Radzieckiemu, ale nie walczyli przeciwko Frontowi Zachodniemu, przeszli na jego stronę. Obecnie to największa patriotyczna nacjonalistyczna organizacja za granicą. — Czy walczyli w UPA przedstawiciele innych narodowości? — W niemieckiej armii były oddziały z przedstawicieli 10 czy 15 narodowości. My skierowaliśmy do nich dziewczęta, — i po tym oni przeszli na naszą stronę. (Na sali — oklaski). — Jak rozróżniacie pojęcia „nacjonalista” i „patriota”? — Nacjonalista — ten, kto aktywnie działa, realizuje swoje idee. Patriota — tylko rozprawia o matce-Ukrainie, leżąc na piecu, a nacjonalista, jak pisał Iwan Franko, szczeka co raz, aby ona nie spała. Serhij Kwit zwrócił uwagę studentów na to, że nawet oceniając działalność UPA z punktu widzenia pragmatycznego, nie można nie zaznaczyć, jaką siłę ma wiara w świętą sprawę: „Oni wierzyli — i stało się”. Wiktor Roh przedstawił swoją wizję misji organizacji ukraińskich nacjonalistów w historii Ukrainy: „Oni robili swoją sprawę: czcili bohaterów, poległych za Ukrainę, studiowali Szewczenkę.... Kiedy nie było możliwości prowadzić legalną pracę, oni robili ją podziemnie, tylko pojawiła się możliwość działać legalnie — oni wyszli i ogłosili akt o niepodległości 30 czerwca 1941 roku. Kiedy Niemcy rozpoczęli represje, — znowu poszli w podziemie, a pojawiła się możliwość — oni zorganizowali UPA… Ukraińska Powstańcza Armia — to fenomen, nie zlokalizowany w czasie i przestrzeni, to kontynuacja narodowowyzwoleńczych zmagań początku stulecia... Nie byłoby bohaterów Krut — nie byłoby siczowych strzelców, nie byłoby Michnowskiego, Doncowa, Petlury — nie byłoby UPA. Nie byłoby UPA — nie byłoby i Ukraińskiego Frontu Narodowego, nie byłoby i Helsińskiej Grupy i Ludowego Ruchu Ukrainy — nie byłoby i dzisiejszego państwa… Chwała Bogu, że tacy ludzie, jak pan Wasyl Kuk, dożyli do tego czasu, kiedy mamy ukraińskie państwo, ale bardzo boli nas, młodych, i ja wyobrażam sobie, jak boli ich, że w tym państwie nie są uczczeni żołnierze OUN-UPA. To po prostu absurdalne. Mamy ukraińskie państwo de iure i de facto, „UPA — zawsze współczesna: dopóki istnieje pytanie Niepodległej Ukrainy, dotąd istnieć będzie pytanie UPA”. Wasyl Kuk mamy symbole, za które przelewali krew oni, i które szarpali i palili ci, których czczą obecnie na państwowym poziomie. Mamy ulice, do tej pory nazwane imieniem Lenina, Kaganowicza... Lecz nie ma w Centralno-Wschodniej czy Południowej Ukrainie ani ulicy Szuchewycza, ani Petlury, ani Bandery… Jeśli wziąć z prawnego punktu widzenia, to dzisiaj, zgodnie z obowiązującym ustawodawstwem, wrogami ukraińskiego współczesnego państwa są chłopcy, którzy zginęli pod Krutami, ci, którzy zginęli pod Bazarem...” * * * 15 października na Chreszczatyku obok kolumny zwolenników idei uznania OUN-UPA spotkaliśmy lidera grupy „Tartak” Saszkę Położynśkiego i zapytaliśmy, co robi tutaj idol młodzieży: — Jestem solidarny z ludźmi, którzy przyszli tutaj, aby wystąpić za uznanie Ukraińskiej Powstańczej Armii jako jedynej siły, która w czasach Drugiej wojny światowej walczyła o Niepodległość Ukrainy. Niemało Ukraińców nie bardzo wie, czym jest UPA... Dlatego pokojowy świąteczny pochód Chreszczatykiem żołnierzy UPA zwróciłby uwagę ukraińskiej społeczności na problem, że w Niepodległej Ukrainie, nawet po wydarzeniach Pomarańczowej rewolucji, do tej pory nie są uznani ci ludzie, którzy walczyli właśnie o niepodległość, o Ukrainę.
A oto inne opinie. Uporczywie narzucał je młody człowiek (dobry mówca i erudyta). — Jestem zwolennikiem tego, żeby nie ruszać przeszłości. Jest jak jest. Dlatego że pół Ukrainy wierzy w jedno, pół — w drugie. Lepiej budujmy samoloty. — A niech pan nie wypowiada się w imieniu Ukrainy! Kim pan jest, żeby brać na siebie taką odpowiedzialność? — zapłonęła mieszkanka Czerkas, oburzona zarzutami młodzieńca, który wcześniej dowodził jej, że nie ma ani ukraińskiej kultury, ani literatury. — A ci dziadkowie, co walczyli w radzieckiej armii, ich co, nie trzeba szanować? My przecież zwyciężyliśmy Niemcy, tego nie wolno zapominać… Mnie wychowywano, że trzeba swoją Ojczyznę kochać, historię swoją kochać, a weteranów szanować. Kropka — uparcie wywalczał swoją prawdę młodzieniec. Do rozmowy włączali się i siwi, i młodzi: — O jakiej „ojczyźnie” pan mówi? — Moja ojczyzna to był Związek Radziecki, a teraz to Rosja — Ukraina. To Ojczyzna, która zwyciężyła faszyzm. Ojczyzna ludzi, którzy urodzili się przed 1991 rokiem. — Ale obecnie mieszka pan na Ukrainie i jest obywatelem Ukrainy... — Ale my musimy pamiętać swoją przeszłość. — Ale przecież przeszłość Ukrainy, jej heroiczna przeszłość — to właśnie UPA! — A w Rosji też jest taki dylemat — biali i czerwoni, ale u nich nie ma takich sporów. Ten temat to tabu. — Co pan porównuje?! Tam i jedni, i drudzy to jeden naród, „rosjanie”, oni nie ciągną Rosji pod inne państwo, a u nas ci, którzy krzyczą przeciwko UPA, znowu ciągną Ukrainę pod Rosję, oni w ogóle nie są narodowo myślącymi Ukraińcami... — To było tak dawno, że nie ruszajmy... Idźmy za technologiami informacyjnymi. Co wy żujecie, żujecie. W Rosji Putin powiedział... — i dalej głucho, uparcie kontynuował swoje słowotok, mieszankę radzieckiego patriotyzmu, wielkorosyjskości i nowoczesnych technologii — takie sobie chleb i krew współczesnego mankurta. * * * — Co wiecie o UPA? — pytała Ołesia Dzyra swoich rówieśników, kijowskich uczniów. Uzyskane odpowiedzi skłaniają do refleksji. Szczególnie tych, którzy tworzą programy nauczania, układają podręczniki do historii, słowem — powinni dbać o wychowanie obywateli, świadomych historii własnego państwa. Andrij: UPA — Ukraińska Armia Piechoty. Stosunek do idei UPA mam dobry. Walczyli o wolność Ojczyzny. I popieram to, że UPA była przeciwko Rosji i broniła praw Ukrainy. Maksym Sz., Artem, Jana: UPA — Ukraińska Powstańcza Armia. Maksym K., Sasza, Serhij, Ołeksij: Nic nie wiem, nic nie słyszałem. Jarosław: UPA — upadł na gwóźdź, uderzył się. Jasia: UPA — Ukraińska Partia Anarchistów. Prochurenko Ołena: O UPA wiem sporo. Początkowo Ukraińska Powstańcza Armia nazywała się bulbowcami, a potem dopiero UPA. Ta organizacja w okresie II wojny światowej walczyła na dwa fronty. Występowała przeciwko Niemcom i Rosji. Nie zaprzestała swojej działalności i po wojnie, podziemnie przeciwstawiała się wrogom. Działania UPA były wyraźnym hamulcem na drodze sowietyzacji zachodnich obwodów Ukrainy. Julia: UPA składa się z trzech liter: „u”, „p”, „a”. Żenia: UPA — Ukraińska Powstańcza Armia, istniała w okresie II wojny światowej i po niej. A więcej nic nie wiem. Sydorenko Sasza: Wiem, że UPA — Ukraińska Powstańcza Armia, była w okresie II wojny światowej, walczyła przeciwko Niemcom i Rosji. Do UPA należało mało ludzi, ale wszyscy oni byli patriotami. Ihor: Co to jest? Michiejewa Lida: O UPA słyszałam od mojej babci. Jej historie były fascynujące. Niektórzy z moich wiejskich przyjaciół mieli pradziadków, którzy byli członkami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Z historii wiadomo, że UPA w okresie II wojny światowej przeciwstawiała się nazistom i bolszewikom. Broniła praw Ukrainy i walczyła o jej suwerenność. W naszych czasach mało kto wie o zasługach żołnierzy UPA i o tym, że właśnie ta organizacja położyła podwaliny pod wolną Ukrainę. Materiały przygotowała Łesia TKACZ
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
