Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «JURIJ ILLIENKO: „MIEJSCE PROROKA JEST WAKATOWE”», s. 3

JURIJ ILLIENKO: „MIEJSCE PROROKA JEST WAKATOWE”

Слово Просвіти, №47 за 2005 рік

Ciąg dalszy. Pocz. na s. 3 tworzenie obrazu na oznaczony materiał — freski, ryciny, manekiny, rzeźby, pieśni, choreografię, mgłę (w rozumieniu sfumato Leonarda da Vinci). Montować wszystkich tych wykonawców nie sekwencyjnie, według zasady linearności życia, lecz tworzyć synchroniczną choreografię czasu, kiedy wszyscy oni pojawiają się w jednej mise-en-scène w w żaden sposób niedeterminiowanym połączeniu. „Świat łowił mnie, ale nie złowił” Hryhorija Sawycza Skoworody ma przeskoczyć z jego nagrobnego kamienia na hasło dla wykonawców roli Mazepy. Siódme — skandal. Złamać siedem pieczęci milczenia. Bitwy pod Połtawą nie było. Car Piotr I nie jest sławnym „miedzianym jeźdźcem”, a brudnym zboczeńcem, seryjnym maniakiem, mordercą i krwawym katem Ukrainy. Światem rządzi Eros w jednym łóżku z Tanatosem. Anafema nie ma żadnej siły, bo Mazepa nie miał grzechów przeciwko cerkwi, a anafemę nałożyła osoba świecka i największy z grzeszników rosyjskiej historii. Rzeka Umarłych ma wpadać nie do Desny i Dniepru, a do Wołgi, Sekwany, Padu, Dunaju, Wisły i Renu... pożądane — i do Hudsonu... Skandal — jedyne, co pozostaje w mojej dyspozycji w sytuacji martwego ukraińskiego kina. Zaświadczenie o śmierci ukraińskiego kina wydali sami killerzy, „ukraińskie” (w cudzysłowie) mass media, i kolportowały ją po całym świecie. „Martwe pszczoły nie bzyczą”. Trzeba wywołać największy w Europie kinoskandal, najlepiej na Moskiewskim Międzynarodowym Festiwalu Filmowym. Albo w Cannes. Albo na najbardziej prestiżowym dzisiaj Berlińskim Festiwalu Filmowym. Żeby echo potoczyło się po kuli ziemskiej. Wciągnąć w skandal maksymalną liczbę ludzi. Właśnie w rozdmuchiwaniu skandalu polega koncepcja promocji nie tyle filmu, co postaci Mazepy. Kiedy zaczną łamać się kopie w dyskusjach o filmie, Mazepie, historii, Ukrainie — zacznie wyłaniać się oblicze prawdy. Ukraina rozpocznie ciężki proces samoświadomości. Ukraińska idea podniesie odciętą przez Kuczmę głowę. To główny cel filmu. Ósme — gatunek — modlitwa. W końcu zrozumiałem gatunek moich nocnych czuwań. To była nieskończona modlitwa. Film ma być w gatunku modlitwy. Tylko Modlitwę można przeciwstawić Anafemie. Do mojej Modlitwy trzeba włączyć Modlitwy wszystkich twórców filmu, a z czasem i Modlitwy widzów. Suma wszystkich tych Modlitw jest zdolna unicestwić każdą Anafemę. Dziewiąte — wszystko. Stop. Na dzisiaj dość. Dziewiąte, dziesiąte, dwudzieste pierwsze... niech pozostaną w zamkniętym rozdziale mojej autobiograficznej książki „Doniesienie do Apostoła Piotra”. Tego zamkniętego rozdziału nie będę upubliczniał aż do mojej śmierci. Bo w tym zamkniętym rozdziale zostawiam zapisy, jeszcze bardziej niebezpieczne dla mnie, i nie tylko dla mnie, niż taśmy majora Melnyczenki. Doświadczenie nie jest przekazywalne. Przynajmniej nie jest przekazywane w tak prostolinijny sposób, jak związek przyczynowo-skutkowy. Każda indywidualna narodowa apercepcja jest transmitowana do zbiorowej podświadomości narodu przez całe życie. Każde życie bez wyjątku. Suma tych doświadczeń — to czarnoziem naszej kultury. Ukraiński czarnoziem jest taki czarny przez to, że w tej czarnej ziemi Ukraińców, którzy wiekami orali tę ziemię, leży tysiące, a może i miliony razy więcej, niż tych, którzy orzą ją teraz. To potężna i niezawodna informacyjna tarcza narodu — jej nieskończone, bezdenne informacyjne pole torsyjne, jej pamięć ludowa, jej nieśmiertelna kultura. I już z tego informacyjnego pola, z tej zbiorowej nieświadomości, czy to podświadomości, z tej zbiorowej pamięci narodu każdy jednostka może czerpać ile zdoła, na ile zharmonizuje swoje EGO z transcendentalnymi źródłami swoich przodków. Na tyle, na ile uwolni własną intuicję od racjonalnych zabobonów. Film „Cienie zapomnianych przodków” zrobili sami cienie zapomnianych przodków. Paradżanow był tylko retranslatorem, mediatorem, wykonawcą. Genialnym pośrednikiem. Artysta — to tylko pośrednik, mediator, translator tego odwiecznego archiwum kultury ludowej. Żaden artysta nie może stać się większy od tego archiwum. W tym przypadku rację ma Platon, kiedy twierdzi, że człowiek nie tworzy niczego nowego, on tylko przypomina sobie to, co już było. Nowymi bywają tylko opakowania starych prawd, nawet jeśli te stare prawdy do tej pory jeszcze nie są znane ludzkości. Ale one już dawno są znane Bogu. „Jestem tylko widzialnym znakiem niewidzialnej Bożej łaski” — napisał Władyka Sofron Mudryj na prośbę dziennikarza o podanie mu swojej autobiografii. Jestem jedynie widzialnym znakiem, który nieustannie znika ze sklepienia Kamiennej Mogiły, nieprzeczytanym przez samego siebie znakiem, który całkiem nieźle umiał kręcić filmy. Właśnie ukraińskie filmy. Właśnie w tym momencie, kiedy niby postawiłem kropkę, niby zakończyłem myśl, warto zrobić podwójne salto w tył i zacząć od początku, ale w innej alternatywnej płaszczyźnie. Miejsce proroka jest wakatowe. Bitwa pod Połtawą odbyła się na Majdanie Niepodległości w listopadzie—grudniu 2004 roku. Znowu wygrał Piotr I. Konspektywnie przypomnę, jak Piotr wygrał pierwszą bitwę pod Połtawą: — Piotr bezczelnie buduje swoją północną stolicę na ziemi Karola XII. — Zaczyna się wojna północna. Karol XII z garstką swoich rzezimieszków, zaledwie 10 tysięcy, pod Narwą w pył rozbija 60-tysięczne wojsko cara wraz z trzema pułkami Mazepy. Piotr ucieka jak szalony. I zaczyna reorganizację swojej armii pod wodzą Niemców. — Karol XII powoli sunie na Moskwę. Moskwa jest skazana. Bo pod Moskwą stoi tylko połowa wojsk carskich. Druga połowa ujarzmia Ukrainę, czyli Małorosję. Jeśli car zdejmie garnizony wojskowe z małorosyjskich miast, to Ukraina natychmiast stanie się niepodległa. — Piotr decyduje się skierować szwedzką nawałę na Ukrainę. I na Ukrainie połączyć swoją armię i hetmańskie 19 pułków przeciwko Karolowi. Jak to zrobić? — Piotr napada na ariergardę królewskiego wojska, tak zwana bitwa pod Leśną, i topi w białoruskich błotach całą artylerię Szwedów, spala cały zapas prowiantu i prochu. Karolowi XII nic nie pozostaje, jak zawrócić na Baturyn, hetmańską stolicę, w której jest najlepsza artyleria na świecie, niezmierzone zapasy zboża, wystarczy na trzy armie, i największy skarbiec złota w Europie. — Karol XII zawraca swoją głodną i zamarzającą armię na Ukrainę. — Mazepa prosi Piotra o pomoc. Piotr odpowiada ultymatywnie: „Broń się jak umiesz... Nie dość, że 10 tysięcy wojska nie dam, a i jednego żołnierza nie otrzymasz!” Suzeren zdradza swojego wasala. Zapamiętajcie: Piotr zdradza Mazepę. — Mazepa przed nieuchronną okupacją Hetmanatu przez Karola XII i perspektywą na wieki pozostania pod polskim królem wybiera taktykę neutralności. Idzie na ugodę z Karolem XII. — Piotr zadaje serię błyskawicznych ciosów. Pierwszy — ogłasza we wszystkich cerkwiach anatemę. W Głuchowie samowolnie odprawia czarną mszę. Anatema nie jest legalna, bo Mazepa nie ma żadnego grzechu przeciwko cerkwi. Anatema (czyli oddanie diabłu) ich najwyższego wodza dla wierzącej ludności Małorosji jest największym wstrząsem w życiu. Drugi — Piotr nasyła oddział karny Mienszykowa na Baturyn. Ufortyfikowany Baturyn nie jest na zęby nie tylko takiemu oddziałowi, ale i całej armii Piotra. Sotnik Nos otwiera tajne przejście do stolicy, którą już opuściło wojsko Mazepy i rusza na połączenie ze Szwedem. Mienszykow wycina 15 tysięcy mieszkańców miasta. Puszcza ich z prądem wody, żeby rzeka trupów zastąpiła hetmańskie pułki przy przeprawie przez Desnę. — 17 pułków zdradza swojego głównodowodzącego Mazepę. Przechodzą na stronę cara. Anatema zaczyna działać. — Mienszykow grabi Baturyn, wywozi wszystko do ostatniego ziarna, proch do ostatniej drobinki, zabiera 70 dział polowych, 15 stacjonarnych, dużego kalibru wysadza na wale i pali miasto. — Piotr obdziera wszystkie cerkwie swojego carstwa, wszystkie dzwony przetapia na armaty, całe złoto ikonostasów zabiera do skarbca. — Piotr nie śpieszy się na spotkanie z Karolem, bo Karol ma jeszcze potężną rezerwę — układ z Turkami o pięćdziesięciu tysiącach jataganów do rozprawy z Piotrem. — Piotr podnosi żagle swojej nowiutkiej floty w Woroneżu i staje w Azowie naprzeciw przylądka Kazantyp. Zaprasza na pokład seraskiera i proponuje Turkom wieczny pokój. Seraskier pyta, jaki pokój, skoro stanąłeś pod naszymi brzegami z nową armadą czterdziestu okrętów. Piotr jako gwarancję wiecznego pokoju pali swoją nową flotę na oczach Turków. W ten sposób Karol XII zostaje sam, bez Turków, bez hetmańskich pułków, z jedną armatą, z wyczerpaną, głodną, zdemoralizowaną armią przeciwko wyszkolonej według niemieckiego ordnungu armii Piotra. wa na Majdanie Niepodległości, którą również wygrał Piotr I. — Sąd Konstytucyjny wydał wyrok: pozwolić Kuczmie na trzecią kadencję na stanowisku Prezydenta. Uznać ją za drugą. Pierwszą anulować. Kuczmie tego było mało. Kuczma chciał na zawsze. Trzeba było zrobić tak, żeby tego samego chcieli i kuczmowody. Kuczma oddaje kuczmowodom przestrzeń informacyjną Ukrainy, likwiduje narodową kinematografię, zwolniony nieogarniony rynek kinowy oddaje na pożarcie rodzinie i bliskim, w dodatku — cały system bankowy, na drobnostki — Donieck, Krzyworoskie Zagłębie, Dniepr ze wszystkimi wnętrznościami. — Opracowuje się scenariusz dożywotniej władzy Kuczmy pod nazwą „reforma konstytucyjna”, według której Prezydent staje się angielską królową, ale bez Anglii, a całą władzę wykonawczą przejmuje Premier. Być dożywotnim Premierem Sąd Konstytucyjny nikomu nie zabrania. Ale może zabronić Kreml. — Kuczma pali Niepodległość przed Kremlem i otrzymuje jako „pas cnoty” system podsłuchu swojego gabinetu i majora Melnyczenkę w dodatku. — System podsłuchu gospodarz wykorzystuje nie bez korzyści dla siebie. Prowokuje całą swoją „królewską świtę” do „niewinnych” szczerości. Szkoła bolszewickiego szantażu partyjnego organizatora z „Jużmaszu” przydaje się przed mikrofonem pod kanapą. — Podczas drugiej (trzeciej) wyborczej kampanii prezydenckiej — w zamian za wsparcie inteligencji — zamawia u Stupki film o Mazepie. Stupka bierze i mój scenariusz, i mnie samego do tego projektu. Na pierwszym etapie, kiedy wszyscy jeszcze myśleli, że zrobię film według koncepcji Piotra I—Puszkina—Putina o zepsutym starcu-zdrajcy — figurowały nawet rosyjskie pieniądze. Minister kultury RF Szwydkoj rzucał z pańskiego stołu pół miliona baksów, ale Łużkow nie pozwolił i przysłał Szwydkojemu tom Puszkina z poematem „Mazepa” jako instruktaż do komunikacji z Małorusami. — Na zasadzie konkursu przygotowuje się kandydatów na rolę marionetkowego Prezydenta oraz ich dublerów, na wypadek „letalnych ischodow”. Kandydaci przygotowują się zawczasu z pełną gwarancją podległości. — Kiedy nadszedł czas „X” i stało się oczywiste, że scenariusz zaczyna szwankować przez wyciek informacji — na rozkaz Antykremla zdradza major. — Zawisa groźba impeachmentu. Nadciąga groźba bezpośredniego usunięcia. Ratuje jeden z kandydatów, który oświadcza, że on — syn Kuczmy. Jeden z kandydatów przechodzi do kategorii faworytów. — Staje się jasne, że z Mazepą władza się pomyliła. Illenko znowu wymknął się spod kontroli. Zaczynają się represje ekonomiczne, mini-hołodomor w ekspedycji we wsi Prochorówka. Stupka odmawia grania. Część epizodów pozostaje nie nakręcona. Zadziałał mój program montażu komórkowego. Niedokończony film udaje mi się wysłać na Festiwal Berliński. Skandal przewyższa wszystkie moje oczekiwania. Bomba wybuchła. Aluzje filmu są tak przejrzyste, tak niebezpieczne dla władzy, że Minkult oddaje na mocy kontraktu film na pełną własność kuczmowodom. Z Moskwy rozbrzmiewa anatema na film, a dla mnie — zakaz. To już siódmy zakazany film w moim życiu. Scenariuszy zakazanych nie liczę, tak jak Nikita Michałkow nie liczy trofeów myśliwskich, mówią, że to zły znak. — Obdzieleni, albo, według politycznego slangu, opozycyjni oligarchowie i ich lobbyści w Radzie Najwyższej przygotowują bezbłędny projekt „Pomarańczowa rewolucja” i wybierają sobie lidera, którym zamierzają kręcić, jak Cygan słońcem. Kandydatowi nic nie pozostaje, jak stanąć na czele projektu. Według słów jednego z ideologów grupy przejęcia „Nasza Ukraina”, planowano wyprowadzić na Majdan do 300 tysięcy grupy wsparcia. — Zaczyna się lawinowa, totalna fałszerstwo wszystkiego i wszystkich, dla stworzenia efektu chaosu, z którego rzekomo zna wyjście tylko „Pomarańczowy Projekt”. — Wyniki fałszerstwa niespodziewanie budzą uśpioną narodową godność Ukrainy. Na Majdan wychodzą miliony. To już nie „Pomarańczowy Projekt” — to już Narodowa Ukraińska Rewolucja. — Szok całego świata. Wewnętrzni barbarzyńcy, Ukraińcy, okazali się tolerancyjni i ufni, jak kocięta burżuja. Wszyscy śpiewają i tańczą — zamiast przejmować władzę, która póki co jest niczyja. — Najbardziej radykalni rewolucjoniści podkręcają niezadowolenie, mówiąc prawdę. 28 listopada dojrzewa realna groźba powtórzenia wariantu rumuńskiego. Na dachy Związków Zawodowych, Poczty Głównej, Konserwatorium i Domu z Chimerami kładą się snajperzy. — Lider „Pomarańczowego Projektu” usypia obietnicami Narodową Rewolucję i po raz drugi ratuje Kuczmę od śmierci. — Kuczma takiego nie zapomina. Pomarańczowy Kandydat zostaje Prezydentem, mimo tego, że wybory wygrał Błękitny Zek. — Narodowa Rewolucja z zakłopotaniem patrzy, jak na scenie Majdanu kierownicy „Pomarańczowego Projektu” cynicznie przypinają sobie do piersi medale zwycięzców Pomarańczowej Rewolucji. Skoro już jestem na mównicy, pozwólcie mi dosłownie trzydzieści sekund popracować jako Prorok. Fałszerstwo nadchodzących marcowych wyborów nabiera niespotykanego dotąd tempa. Pomimo tego, że wszystkie instytuty badań społecznych trąbią o zwycięstwie tylko trzech bloków, liczba rozczarowanych osiąga już liczbę Ukraińców według ostatniego spisu ludności. Czyli 78 procent. Ci rozczarowani, których myśli tutaj przez całą godzinę wyrażałem, mogą po prostu nie pojawić się na wyborach. I to będzie końcem cywilizacji Kamiennej Mogiły, Aratty, Rusi Kijowskiej, Niepodległej Ukrainy. A mogą zjednoczyć się w nowej fazie Rewolucji Narodowej — Froncie sił prawicowych, wszystkich bez wyjątku sił prawicowych. Wtedy będzie to niespotykane w historii Ukrainy zwycięstwo narodu. Nie zapominajmy, że nas na Ukrainie jest 78 procent. I jeśli nam na Ukrainie będzie żyło się zamożnie, szczęśliwie i wolno, to zamożnie, wolno i szczęśliwie będzie żyło się także reszcie etnosów: Rumunom, Żydom, Polakom, Rosjanom, Tatarom, Gagauzom, Grekom, a nawet tej jedynej na Ukrainie szwedzkiej wsi, która znajduje się pod Melitopolem, w pobliżu Kamiennej Mogiły. Jeśli komuś jeszcze chce się popracować jako Prorok, to proszę bardzo, miejsce proroka jest wakujące. Ukraina potrzebuje Proroka!

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn