Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

WYMIARY MUZYKI DUCHOWEJ

Слово Просвіти, №47 за 2005 рік

WYSOKA NUTA Myrosław Skoryk to wybitny kompozytor, którego nieprzeciętność myślenia, według słów muzykologa Lubow Kyjanowskiej, przejawia się w zdolności do „paradoksalnego łączenia na pierwszy rzut oka niepołączalnych, istotnie sprzecznych rzeczy: utalentowanego »beletryzowania« tak wysoko intelektualnych gatunków, jak kwartet i partita, oraz, odwrotnie, »intelektualizowania« tak dydaktycznych opusów, jak dziecięcy album miniatur fortepianowych, muzyka do filmów kinowych, przedstawień teatralnych”. Jakby namacalnym potwierdzeniem tego faktu stał się koncert autorski Myrosława Skoryka, który niedawno odbył się w Narodowej Filharmonii Ukrainy, gdzie po raz pierwszy Miejski Chór Kameralny „Kijów” wykonał utwór autora — „Liturgię świętego Jana Złotoustego”. Pomimo tego, że liturgia jest utworem duchowym, przeznaczonym do towarzyszenia nabożeństwu w świątyni, jej brzmienie w murach całkowicie świeckiej instytucji ani trochę nie straciło tej pierwotnej czystości i sakralności, którymi od wieków obdarzona jest muzyka cerkiewna. Co więcej, w przepełnionej „białościennej” Sali Kolumnowej filharmonii słowo modlitwy zabrzmiało jak objawienie, które swoją czystością i uduchowieniem rozjaśniło myśli i zamysły „parafian”. Muzyka duchowa to bardzo konserwatywny gatunek, który nie znosi żadnych nowacji i eksperymentów. W naszych czasach coraz więcej współczesnych krajowych kompozytorów zwraca się ku pisaniu utworów religijnych. Przy tym śmiałość autorskich rozwiązań nie zawsze pokrywa się z ustalonymi tradycjami tworzenia muzyki cerkiewnej, co staje na przeszkodzie jej późniejszemu wykonywaniu w prawosławnych świątyniach. „Kiedy w gatunkach duchowych pisali Rachmaninow lub Czajkowski, Łeontowycz lub Stecenko — wyjaśnia Myrosław Skoryk — liczyli oni na to, że ich muzyka będzie wykonywana właśnie w cerkwi, a dlatego szukali kompromisów, balansu między ustalonymi kanonami a własnym stylem. Chciałbym, aby moje utwory religijne były wykonywane w cerkwi. Wiem, że jest to na razie prawie niemożliwe, bo istnieją gusta tych, którzy kierują służbą. Ale chciałem zbliżyć swoją muzykę — pod względem harmonii, języka — do kanonów i zarazem znaleźć jakieś nowe podejście”. I rzeczywiście, wykonanie „Liturgii świętego Jana Złotoustego” Myrosława Skoryka przez Miejski Chór Kameralny „Kijów” na pierwszy rzut oka wydawało się całkowicie tradycyjne w duchu ustalonych norm i kanonów, przez pryzmat których subtelnie i wykwintnie przebijała się niepowtarzalna swoistość „skorykowskiego” stylu, z jego szczególną „świeżością” odczucia dźwięku i harmonii, wrażliwą melodyjnością obok zdumiewającej ekspresji i dynamiki ruchu. „Słuch wierzących jest bardzo konserwatywny — zauważa Myrosław Skoryk. — Ciężko im włączyć się w bardziej współczesne harmonie, nieprzyzwyczajone dla słuchu akordowe i melodyjne sekwencje. Dlatego uważam, że przejście od kanonicznej tradycji do nowszych harmonii, modulacji i współbrzmień powinno być stopniowe”. Nawiasem mówiąc, inicjatorem i ideowym inspiratorem, który skłonił Myrosława Skoryka do napisania „Liturgii świętego Jana Złotoustego”, jest sam dyrygent chóru Mykoła Hobdycz, który już od wielu lat z powodzeniem łączy działalność twórczą z społeczną i muzyczno-oświatową. Tak dzięki jego wysiłkom narodził się znany festiwal chóralny „Złotokopuły Kijów”, gdzie corocznie obok muzyki wybitnych kompozytorów minionych czasów wykonywane jest mnóstwo wyrazistych utworów współczesnych ukraińskich autorów: J. Stankowycza, Ł. Dyczko, W. Stepurki i innych. Jeśli chodzi o sam zespół twórczy Miejskiego Chóru Kameralnego „Kijów”, to przez piętnaście lat swojego istnienia był on z koncertami w wielu krajach świata: USA (sala koncertowa Carnegie Hall w Nowym Jorku), Wielkiej Brytanii, Francji, Szwajcarii, Austrii, Niemczech, Polsce i Rosji, gdzie swoim wysoce profesjonalnym wykonaniem utworów muzyki narodowej i zagranicznej różnych epok — średniowiecza, renesansu, baroku, klasycyzmu, romantyzmu i współczesności — podbił wybredną europejską publiczność, dla której przyjazd światowej sławy wykonawców muzyki klasycznej z jakiegokolwiek kraju już dawno stał się przyjemnym nawykiem. I nie jest to dziwne, wszak artyści chóru są prawdziwymi mistrzami śpiewu wokalno-chóralnego. Wszyscy oni są absolwentami konserwatoriów Ukrainy, dla których wykonawcza sztuka muzyczna stała się sprawą całego życia. Na koncie tego zespołu twórczego jest także szesnaście płyt kompaktowych z nagraniami muzyki narodowej i zagranicznej. Jedna z nich, zawierająca zbiór utworów Myrosława Skoryka w wykonaniu Miejskiego Chóru Kameralnego „Kijów”, pod koniec koncertu została uroczyście, przy burzliwych oklaskach słuchaczy, podarowana przez dyrygenta Mykołę Hobdycza samemu kompozytorowi z wdzięcznością i nadziejami na dalszą twórczą współpracę. Oleksandra TYMOSZCZUK JUBILEUSZ W murach Narodowej Filharmonii świętowano jubileusz artysty ludowego Ukrainy, pianisty i unikalnego akompaniatora Alfreda Wiaczesławowycza Kuchariowa. 80 lat życia, 60 lat pracy w sztuce i niezliczona ilość przyjaciół, wielbicieli i wykonawców. Wśród nich niemało śpiewaków, których doprowadził swoją pracą akompaniatorską do zwycięstw na konkursach najwyższego szczebla. Teraz do kolejki zainteresowanych dołączają ukraińscy poeci-pieśniarze: A. Kuchariow spieszy się z realizacją swojego talentu subtelnego lirycznego melodysty-kompozytora. Jego wykwintne pieśni stają się pożądane dla młodego pokolenia utalentowanych solistów. Do wspomnianych oficjalnych 60 lat twórczości nieodzownie trzeba dodawać jeszcze 5 — może najbardziej decydujących. Piętnastoletni uczeń Krasnodarskiej szkoły muzycznej Alik Kuchariow został powołany przez wojnę ojczyźnianą do spraw dorosłych. Zorganizował z przyjaciół-uczniów brygadę koncertową, gdzie stworzył kierowaną przez siebie orkiestrę jazzową. Od ciężkiego 1941 roku zaczęła się praca w szpitalach, jednostkach wojskowych i szkołach. Żywność zarabiali osobno, na przykład przy wyrębie lasu. A już w 1945 roku powierzono mu akompaniament koncertów solowych — strach wymówić nazwiska gwiazd: Kławdiji Szulżenko i Waleriji Barsowej podczas ich występów w Krasnodarze. A przedtem była jeszcze Lubow Orłowa… Można więc sobie wyobrazić, z jakim bagażem absolwent Krasnodarskiej szkoły, rodowity mieszkaniec ukraińskiego Donbasu, zrealizował swoje i swoich rodziców marzenie: został studentem jednej z najlepszych, właśnie Kijowskiej konserwatorium. Życie studenckie powojennego 1945 roku do obecnego podobne nie było. Jedzenie (jeśli mieli z czego) gotowali w akademiku na prymusie. Uściślę dla współczesnej młodzieży, że prymus to kuchenne hałaśliwe miniurządzenie do gotowania i podgrzewania, działające na naftę. Po naftę (zwaną też kerozyną) musieli stawać w kolejce pod sklepem jeszcze od nocy — niechby nawet w mroźną zimę. Ale to wszystko drobnostki, bo wojna się skończyła, ruinę pokonywano, a obok w akademiku i w ławach studenckich konserwatorium jacy ludzie — P. Majboroda, Ł. Rudenko, D. Hnatiuk, KRONIKI

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn